Sáng 30-5, lễ mít tinh hưởng ứng ngày Thế giới không thuốc lá 31-5 và Tuần lễ quốc gia không thuốc lá đã diễn ra tại Hà Nội.

Tăng nguy cơ ung thư phổi gấp 22 lần

Theo PGS-TS Lương Ngọc Khuê, Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh - Bộ Y tế, thống kê cho thấy 70% số người tử vong trên thế giới do ung thư phổi có nguyên nhân từ thuốc lá. Tại Việt Nam, con số này còn cao hơn là 90%. Chính vì vậy, chủ đề của Tuần lễ quốc gia không thuốc lá năm nay là "Thuốc lá và các bệnh về phổi". Thống kê cho thấy tỉ lệ tử vong do các bệnh không lây nhiễm hiện đang chiếm tới 73% tổng số ca tử vong do bệnh tật và thương tích tại Việt Nam, trong đó, sử dụng thuốc lá là một trong những nguyên nhân chính gây ra các bệnh không lây nhiễm. Do đó, ngày Thế giới không thuốc lá 2019 tập trung làm rõ những tác hại do thuốc lá gây ra đối với sức khỏe lá phổi của người dân trên toàn thế giới. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trên thế giới, sử dụng thuốc lá là nguyên nhân chính gây ra các bệnh về phổi, điển hình nhất là ung thư phổi và bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính. 90% trong số hơn 600.000 người mắc ung thư phổi hằng năm là người hút thuốc lá. Hút thuốc là nguyên nhân của 75% các ca bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính. Tiến sĩ Kidong Park, Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam, cho biết sử dụng thuốc lá là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư phổi, phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), đột quỵ, nhồi máu cơ tim. "Người hút thuốc có nguy cơ mắc ung thư phổi cao gấp 22 lần so với người bình thường, cứ 5 người hút thuốc thì có một người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, khó chữa trị" - ông nói.

Cán bộ - công nhân viên ngành y tế đạp xe hưởng ứng Ngày thế giới không thuốc lá

Còn tại Việt Nam, theo số liệu của Bệnh viện K, tỉ lệ người bệnh ung thư phổi có hút thuốc lá lên tới 96,8%. Số người chết vì thuốc lá nhiều hơn tổng số người chết vì HIV⁄AIDS, lao phổi và sốt rét. Hút thuốc thụ động (hít phải khói thuốc) còn là nguyên nhân gây các bệnh về phổi đối với trẻ em. Hút thuốc thụ động từ khi còn nhỏ sẽ khiến các em có thể phải gánh chịu những hậu quả sức khỏe ở tuổi trưởng thành, như bị tăng nguy cơ mắc bệnh COPD do nhiễm trùng đường hô hấp dưới thường xuyên. Tuy nhiên, theo các nghiên cứu, chỉ sau 2 tuần ngừng hút thuốc, các chức năng phổi bắt đầu cải thiện, 10 năm không hút giúp nguy cơ mắc ung thư phổi giảm một nửa.

Nhiều nguy cơ chết người khác

Các nghiên cứu và bằng chứng khoa học cho thấy khói thuốc lá làm ô nhiễm không khí, nhất là trong môi trường khép kín, tại các khu vực trong nhà. Với hơn 7.000 hóa chất, trong đó có 69 chất gây ung thư, sự ô nhiễm các chất độc hại trong khói thuốc là nguyên nhân làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư phổi, các bệnh hô hấp mãn tính và giảm chức năng phổi đối với những người sống và làm việc tại các nơi này. Khói thuốc lá có thể tồn tại trong không khí tới 5 giờ kể cả khi không còn nhìn thấy hoặc ngửi thấy.

Ngoài nguy cơ gây ung thư phổi, hút thuốc lá là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh COPD, một tình trạng tích tụ chất nhầy và mủ trong phổi người hút thuốc dẫn đến ho, đau ngực và khó thở. Nguy cơ mắc bệnh COPD đặc biệt cao ở những người hút thuốc từ khi còn trẻ, vì các chất độc trong khói thuốc lá làm suy giảm sự phát triển của phổi. Khói thuốc lá cũng là nguyên nhân làm trầm trọng thêm bệnh hen suyễn, góp phần gây ra tàn phế và tử vong cho cả người hút thuốc và người hút thuốc thụ động.

Đáng chú ý, hút thuốc lá thụ động có rất nhiều tác hại đối với hệ hô hấp của trẻ nhỏ. Trẻ sơ sinh bị ảnh hưởng các chất độc trong khói thuốc từ khi còn ở trong bụng mẹ sẽ bị chậm phát triển chức năng phổi; có nguy cơ bị phát bệnh hen suyễn hoặc làm bệnh hen trầm trọng hơn, tăng nguy cơ mắc viêm phổi, viêm phế quản và thường xuyên nhiễm trùng đường hô hấp dưới. WHO ước tính trên toàn cầu, mỗi năm có tới 165.000 trẻ em chết trước 5 tuổi do nhiễm trùng đường hô hấp dưới vì hút thuốc thụ động gây ra. Bên cạnh đó, bệnh lao gây hại cho phổi và làm giảm chức năng của phổi. Bệnh sẽ trầm trọng hơn ở những người hút thuốc. Với những người hút thuốc, nguy cơ mắc bệnh lao cao gấp 2 lần những người không hút thuốc. WHO nhấn mạnh, phòng chống tác hại của thuốc lá cần phải được coi là ưu tiên hàng đầu của các quốc gia và cộng đồng trên toàn thế giới. Tại các gia đình, cha mẹ và các thành viên cần thực hiện các biện pháp để môi trường trong lành không có khói thuốc lá nhằm bảo vệ sức khỏe của chính mình và con cái, người thân trong gia đình.