Thức ăn chăn nuôi (TACN) là mặt hàng bình ổn giá có sự kiểm soát của nhà nước. Tuy nhiên, các cơ quan quản lý chưa kiểm soát được mặt hàng này.
Lãi ròng 3.000-4.000 đồng/kg
Có hàng trăm doanh nghiệp (DN) sản xuất TACN nhưng chiếm thị phần lớn chỉ có vài doanh nghiệp FDI (C.P, Emivest, Japfa, Cargill), họ kiểm soát 80% thị trường. Từ đó dẫn đến hình thành liên kết, khống chế giá TACN, khi tăng giá thì tăng mạnh và rất nhanh, khi giảm thì giảm nhỏ giọt. Họ cùng lúc thực hiện việc tăng hoặc giảm giá.
Giá bắp nhập hiện nay tới cảng TP HCM là 5.100 đồng/kg, đậu nành 9.800 đồng/kg (thành phần bắp chiếm 60% giá thành, đậu nành 10%). Theo đó, giá thành chỉ khoảng 7.000 đồng/kg bao gồm cả khấu hao, lãi. Giá TACN bán đến tay người chăn nuôi lên đến 10.000-11.000 đồng/kg, lợi nhuận hơn 30%.
Doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi FDI lãi khủng Ảnh: Long Giang
Với giá TACN cao ngất ngưởng như trên, người chăn nuôi không thể có lãi. Họ cũng không thể đàm phán với nhà sản xuất để có mức giá hợp lý. Ngay cả cơ quan chức năng cũng khó tìm ra bằng chứng liên kết của các DN FDI. Do giá TACN cao nên nhiều hộ chăn nuôi tự làm TACN cho cơ sở của mình. Điều này gây lãng phí, giá thành cao do sản lượng quá ít. Nắm được điểm yếu này cộng thêm với việc cung cấp con giống cho người chăn nuôi (DN FDI chiếm phần lớn nguồn cung cấp giống), bắt buộc người chăn nuôi muốn mua được giống phải mua kèm TACN của họ với giá cao. Các DN FDI đang biến nông dân thành vệ tinh tiêu thụ sản phẩm phụ thuộc, hoàn toàn kiểm soát thị phần TACN ngay cả đối với các DN TACN trong nước.
Cần chính sách hợp lý
Do siêu lợi nhuận, các nhà máy TACN của các DN FDI liên tục được xây dựng mới, nâng công suất. Năm 2013, có DN FDI trả lương cộng thưởng cho nhân viên đến 26 tháng, năm 2014 là 19 tháng/năm, trong khi nền kinh tế vẫn còn khó khăn. Nên xem xét, khống chế trần lợi nhuận của các DN FDI không quá 10% như Thái Lan đang áp dụng.
Trong khi đó, do chi phí sản xuất cao, sản phẩm chăn nuôi không cạnh tranh nổi với thịt ngoại tại thị trường trong nước, tức thua trên sân nhà. Còn giấc mơ để có sản phẩm gia súc, gia cầm xuất khẩu sẽ không có cơ hội để thực hiện. Cần có chính sách hợp lý, xem xét lại các quy định gây trở ngại cho việc phát triển ngành chăn nuôi.
ÂU THANH LONG (Phó Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Đông Nam Bộ)
