Dịch vụ cho vay tiêu dùng của các tổ chức tín dụng về cơ bản đã đáp ứng nhanh nhu cầu của người dân, làm tăng khả năng tiếp cận nguồn tài chính, góp phần kích thích tiêu dùng, lưu thông hàng hóa, từ đó hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.  Tuy nhiên, hoạt động cho vay và vay tiêu dùng tại Việt Nam còn non trẻ nên nảy sinh nhiều tồn tại mà chủ yếu đến từ người vay.

Bùng nổ cho vay tiêu dùng

Có thể nói hoạt động cho vay tiêu dùng chưa bao giờ bùng nổ mạnh mẽ như hiện nay. Các sản phẩm, dịch vụ cho vay tiêu dùng được quảng cáo, tiếp thị rầm rộ trên internet, trên điện thoại di động, phát tờ rơi trên đường phố, treo biển quảng cáo khắp nơi, thậm chí được nhân viên các công ty tài chính đến tận nhà tư vấn...

Các công ty tài chính cung cấp đa dạng từ các gói cho vay đến hình thức vay nhằm thỏa mãn mọi nhu cầu dù là nhỏ nhất của khách hàng. Các khoản vay nhanh từ vài triệu đến vài chục triệu, thậm chí vài trăm triệu đồng không cần tài sản thế chấp được giải ngân ngay khi hoàn thành thủ tục. Khi mà nhu cầu mua sắm cuối năm rất cao, đặc biệt là giới trẻ, các công ty tài chính nhanh chóng kết hợp với các đơn vị bán lẻ hỗ trợ mua trả góp từ điện thoại thông minh, máy tính, xe gắn máy đến cả ô tô, nhà cửa. Thậm chí nhiều sản phẩm vay qua hình thức trả góp với lãi suất 0% thời gian đầu còn được khuyến mãi giảm giá, tặng thêm quà. Mở thẻ tín dụng và có ngay hạn mức vài chục triệu đồng chi tiêu trước trả nợ sau cũng được các ngân hàng thương mại gia tăng cho khách hàng nhận lương qua thẻ...

Tìm hiểu kỹ trước khi ký vay

Thực tế, hoạt động cho vay tiêu dùng của các công ty tài chính đang được thực hiện rầm rộ như hiện nay chủ yếu là nhằm chiếm lĩnh thị phần. Do đó, các công ty tài chính muốn tạo cơ hội thuận lợi tối đa để người tiêu dùng tiếp cận được dễ dàng các khoản vay nên các yêu cầu đối với hồ sơ vay vốn thường rất đơn giản. Đây cũng là lý do nhiều người nhảy vào vay tiêu dùng dù nhu cầu không đến mức quá cấp thiết.

Là những gói vay nhỏ, không có tài sản thế chấp nên lãi suất cho vay tiêu dùng luôn ở mức cao nhằm tránh rủi ro. Hiện lãi suất cho vay tiêu dùng phổ biến khoảng 20%-30%/năm. Với mức lãi suất cao chót vót này, nếu không tính toán kỹ phương án trả nợ, người vay sẽ dễ gặp phải tình trạng mất khả năng thanh toán. Đây cũng là vấn đề đặt ra đối với nhận thức của người đi vay, khi họ buộc phải hiểu rõ tất cả mọi vấn đề liên quan đến dịch vụ vay tiêu dùng của các công ty tài chính.

Thực tế cho thấy khi đặt bút ký hợp đồng vay tiêu dùng, không ít khách hàng dễ dãi, không cân nhắc kỹ nghĩa vụ trả nợ số tiền vốn, tiền lãi phải trả góp hằng tháng. Chỉ đến khi xảy ra những khó khăn, khiến họ mất cân đối về tài chính, không thể thanh toán đúng hạn, họ mới xem lại hợp đồng và quay sang khiếu nại các công ty tài chính rằng cho vay với lãi suất cao.

Để không rơi vào vòng xoáy nợ nần

Theo các chuyên gia tài chính, khi quyết định vay một khoản tiền đòi hỏi mỗi khách hàng phải cân nhắc kỹ càng trước khi đặt bút ký hợp đồng.

Trước tiên, hãy cân nhắc thật kỹ xem bạn có thật sự cần vay khoản tiền đó không và nếu cần thì lên kế hoạch chi tiết cho việc trả nợ. Sau đó lên mạng tìm hiểu và so sánh các đơn vị cung cấp khoản vay đúng nhu cầu của bạn. Tiếp đến, cần đọc thật kỹ các điều khoản và điều kiện trên hợp đồng cho vay, trong đó tìm hiểu thật kỹ về các mức phí phạt lẫn lãi suất mà bạn sẽ phải chịu nếu chấp nhận vay. Có rất nhiều ứng dụng tiện ích trên internet có thể giúp bạn tính được mức lãi suất hằng tháng, hằng năm. Các ứng dụng này cũng chỉ ra cho bạn biết bạn sẽ phải trả tổng cộng cả lãi và gốc là bao nhiêu cho khoản vay của mình.

Cân nhắc khả năng trả nợ là lưu ý cuối cùng nhưng vô cùng quan trọng. Chuyên gia khuyên bạn đừng bao giờ vay tiêu dùng nếu bạn đang thất nghiệp hay không có nguồn thu nhập nào khác. Bởi ký kết khoản vay lúc này sẽ khiến người vay rơi vào tình trạng mất khả năng trả nợ, làm khoản nợ phình to cộng với khoản phí phạt do chậm trả nợ. Như thế sẽ có nguy cơ tạo ra điều không ai mong muốn trong cuộc sống đó là vòng xoáy nợ nần mà không biết bao giờ thoát ra được.

Để tránh được tình huống này, nên lấy tổng thu nhập của cả gia đình trừ đi mức chi tiêu  trung bình hằng tháng của gia đình. Sau đó, cần chừa ra một khoản cho những trường hợp cần thiết mà bạn suy nghĩ có thể xảy ra. Phần tiền còn lại là phần có thể dùng để chi trả cho các khoản góp hằng tháng.

Bài và ảnh: Giang Nam