Với nỗ lực giảm thiểu tác hại do thuốc lá, nhiều mục tiêu đã được Quỹ Phòng chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) dự kiến sẽ triển khai trong năm 2016.
Nhiều sáng kiến giảm thiểu tác hại của thuốc lá
Theo PGS-TS Lương Ngọc Khuê, Giám đốc Quỹ Phòng chống tác hại của thuốc lá, Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế) hiện Việt Nam nằm trong 15 nước có số người hút thuốc lá nhiều nhất thế giới. Trong đó, có đến 15,3 triệu người trưởng thành ở Việt Nam đang hút thuốc lá (trung bình 2 nam giới có 1 người hút thuốc lá); 2/3 phụ nữ và trẻ em thường xuyên hít phải khói thuốc lá tại nhà; 33 triệu người không hút thuốc nhưng thường xuyên hít phải khói thuốc tại nhà. Tại Việt Nam hiện có khoảng 40.000 người tử vong/năm vì các bệnh liên quan đến thuốc lá và theo dự báo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đến năm 2030 có thể tăng lên tới 70.000 người/năm.
Các cảnh báo về tác hại của thuốc lá giúp người dân có thêm ý thức từ bỏ thuốc lá
Thống kê từ Bệnh viện K cho thấy hiện tỉ lệ bệnh nhân ung thư phổi có hút thuốc lá chiếm 96,8%, không hút thuốc lá chỉ chiếm 3,2%. Đặc biệt, những nghiên cứu đã chỉ ra khói thuốc chứa hơn 4.000 loại hóa chất, trong đó có hơn 200 loại chất độc hại và các chất gây nghiện đặc biệt là nicotine. Khói thuốc cũng là nguyên nhân gây ra các bệnh tim mạch, đột quỵ, các bệnh đường hô hấp, ung thư phổi và nhiều bệnh khác ở người hút thuốc thụ động. Trẻ em, phụ nữ, người già là những đối tượng đặc biệt nhạy cảm với khói thuốc. Ước tính, mỗi năm người dân Việt Nam đã bỏ ra khoảng 14.000 tỉ đồng chỉ để mua thuốc. Và chi phí chỉ để chữa 3 loại bệnh chính gây ra bởi thuốc lá là hơn 2.000 tỉ đồng. Tổng số tiền 16.000 tỉ đồng cũng cao gấp hơn 16 lần tổng đầu tư hằng năm của ngân sách nhà nước cho giáo dục đại học.
Năm 2015, Quỹ Phòng chống tác hại của thuốc lá đã hỗ trợ các cơ quan truyền thông thực hiện truyền thông về tác hại của thuốc lá và phòng chống tác hại của thuốc lá phù hợp với từng nhóm đối tượng. Đồng thời xây dựng, triển khai các mô hình điểm về cộng đồng, cơ quan, tổ chức không có khói thuốc lá; phát triển và nhân rộng các mô hình có hiệu quả; tổ chức các chiến dịch, sáng kiến về phòng chống tác hại của thuốc lá dựa vào cộng đồng, tư vấn việc tổ chức nơi dành riêng cho người hút thuốc lá tại các địa điểm công cộng; tổ chức cai nghiện thuốc lá và đưa mô hình điểm về cai nghiện thuốc lá dựa vào cộng đồng, phát triển mô hình hiệu quả. Đặc biệt trong năm 2015, quỹ đã xây dựng tài liệu hướng dẫn tư vấn cai nghiện cho cán bộ y tế trình Bộ Y tế phê duyệt để phổ biến rộng rãi tới cán bộ y tế nhằm tăng cường công tác tư vấn cai nghiện cho cộng đồng. Thông qua mô hình thí điểm của Bệnh viện Bạch Mai và 5 bệnh viện đại diện cho miền Bắc, miền Trung, miền Nam, quỹ đang triển khai các lớp tập huấn để nâng cao năng lực cho 600 cán bộ y tế tại 63 tỉnh, thành phố về tác hại của thuốc lá và phương pháp tư vấn cai nghiện thuốc lá trước khi nhân rộng trên toàn quốc trong năm 2016. Quỹ cũng xây dựng nội dung và tổ chức đưa giáo dục về tác hại và phòng chống tác hại của thuốc lá vào chương trình giáo dục phù hợp với cấp học...
Giảm mạnh thanh thiếu niên hút thuốc lá
Theo BS Phan Thị Hải, Phó Giám đốc Quỹ Phòng chống tác hại thuốc lá, năm 2016 quỹ tiếp tục thực hiện các mục tiêu sau: Một là, nâng cao nhận thức của người dân về tác hại của thuốc lá, các quy định của Luật Phòng chống tác hại thuốc lá và các văn bản hướng dẫn. Hai là, tổ chức các chiến dịch, sáng kiến về phòng chống tác hại thuốc lá. Ba là, nhân rộng các mô hình môi trường không khói thuốc tại các cơ quan, đơn vị và các tỉnh, thành. Bốn là, tăng cường công tác cai nghiện và tư vấn cai nghiện thuốc lá tại các cơ sở y tế. Năm là, thực hiện nghiên cứu, đánh giá về xu hướng sử dụng thuốc lá, tác động của việc thực hiện Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá và các chương trình can thiệp tại cộng đồng. Sáu là, thực hiện nghiên cứu, đánh giá về xu hướng sử dụng thuốc lá, tác động của việc thực hiện Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá và các chương trình can thiệp tại cộng đồng. Bảy là, tăng cường năng lực cho các cán bộ làm công tác thanh kiểm tra, giám sát tình hình thực thi Luật Phòng chống tác hại thuốc lá và các văn bản hướng dẫn.
Những nỗ lực thực hiện chương trình Phòng chống tác hại thuốc lá nhằm hướng tới mục tiêu giảm nhu cầu sử dụng và kiểm soát để từng bước giảm mức cung cấp các sản phẩm thuốc lá tiêu thụ tại thị trường Việt Nam nhằm giảm nguy cơ bệnh tật và tử vong do sử dụng thuốc lá gây ra. Theo đó phấn đấu giảm tỉ lệ hút thuốc lá trong thanh thiếu niên (từ 15-24 tuổi) từ 26% năm 2011 xuống 18% năm 2020; giảm tỉ lệ hút thuốc lá trong nam giới từ 47,4% năm 2011 xuống 39% năm 2020, nữ giới xuống dưới 1,4% năm 2020.
Bài và ảnh: Thanh an
