Nguyên nhẫn dẫn đến đột quỵ chính là do lối sống thiếu vận động, ăn uống thiếu lành mạnh, thức khuya, căng thẳng kéo dài hay nghiêm trọng hơn là lạm dụng chất kích thích đang âm thầm đẩy giới trẻ đến gần hơn với nguy cơ đột quỵ.
Theo dõi huyết áp thường xuyên chính là cách để phòng ngừa đột quỵ (Ảnh: Pharmacity)
Yếu tố nguy cơ và nguyên nhân đột quỵ ở người trẻ tuổi
Theo các nghiên cứu gần đây, đã có nhiều cảnh báo từ các cơ sở y tế tại Việt Nam và thế giới ghi nhận tỉ lệ đột quỵ ngày càng gia tăng và trẻ hóa. Theo DS Nguyễn Văn Tiến Đức - Giám đốc Dược Hệ thống Nhà thuốc Pharmacity, tỷ lệ người trẻ dưới 45 tuổi bị đột quỵ đang tăng nhanh trong thập kỷ qua dù không có tiền sử bệnh lý rõ ràng. Một số nguyên nhân chính dẫn đến đột quỵ ở người trẻ gồm:
• Căng thẳng – stress mãn tính: Áp lực học tập, công việc, mất ngủ, lo âu kéo dài làm tăng huyết áp, tim đập nhanh, dễ hình thành cục máu đông.
• Lối sống ít vận động: Ngồi nhiều, lười vận động khiến tuần hoàn kém, tăng nguy cơ xơ vữa mạch.
• Chế độ ăn thiếu lành mạnh: Thức ăn nhanh, nhiều muối – đường – dầu mỡ làm tăng mỡ máu và huyết áp.
• Lạm dụng rượu bia, thuốc lá: Đây là yếu tố hàng đầu làm tổn thương thành mạch máu, dễ gây đột quỵ.
• Dùng chất kích thích như thuốc lá điện tử, ma túy tổng hợp (đáng lo ngại ở giới trẻ).
• Các bệnh nền không được phát hiện sớm như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu – thường âm thầm, không triệu chứng rõ ràng.
Điều đáng nói là nhiều bạn trẻ chủ quan, không kiểm tra sức khỏe định kỳ, nên dễ bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo sớm.
Hãy quan tâm đến sức khỏe trước khi quá muộn
Vừa qua, tại Hệ thống nhà thuốc Pharmacity đã diễn ra chương trình "Tháng 5 đo huyết áp". Tại tất cả các cửa hàng Pharmacity, khách hàng có thể tìm thấy tài liệu hướng dẫn đo huyết áp đúng cách, thông tin về bệnh tăng huyết áp và các biện pháp phòng ngừa cũng như đo huyết áp miễn phí.
Theo DS Nguyễn Văn Tiến Đức, đột quỵ thường xảy ra rất đột ngột, nhưng nếu để ý kỹ, chúng ta có thể nhận biết sớm qua các dấu hiệu thuộc bộ "FAST":
• F (Face – Mặt): Méo miệng, cười lệch, một bên mặt không cử động như bình thường.
• A (Arms – Tay): Yếu, tê, hoặc không thể nâng một bên tay lên.
• S (Speech – Nói): Nói ngọng, ú ớ, lắp bắp, không rõ chữ, thậm chí không thể nói tên mình.
• T (Time – Thời gian): Gọi cấp cứu ngay lập tức. Thời gian là vàng – can thiệp càng sớm, khả năng hồi phục càng cao.
Trong từ "Đột quỵ", có "Đột" là đột ngột – xuất hiện bất thình lình, và "Quỵ" là gục xuống, không còn khả năng vận động hay kiểm soát như bình thường. Ví dụ: Một người đang ăn cơm, bỗng tay buông rơi chén, không nâng được tay, miệng méo, nói ú ớ, gọi tên không trả lời được – đó là lúc cần gọi cấp cứu ngay. Đối với đột quỵ, việc nhận biết sớm và gọi cấp cứu kịp thời có thể giảm thiểu tổn thương não và cải thiện tiên lượng.
Chủ động phòng ngừa đột quỵ: không khó, nhưng cần đều đặn. Phòng ngừa đột quỵ hiệu quả không phức tạp, quan trọng là giữ thói quen chủ động và duy trì lối sống lành mạnh. Kiểm tra sức khỏe định kỳ là bước đầu tiên. Theo Hiệp hội Tim mạch và Đột quỵ Hoa Kỳ, người trưởng thành từ 18 tuổi nên đo huyết áp hằng năm; từ 35 tuổi trở lên cần xét nghiệm mỡ máu, đường huyết mỗi 6–12 tháng; và sau 40 tuổi nên đánh giá nguy cơ tim mạch toàn diện.
Nếu có yếu tố nguy cơ như béo phì, hút thuốc, căng thẳng kéo dài hoặc tiền sử gia đình từng đột quỵ, việc tầm soát cần thực hiện sớm hơn. Lối sống lành mạnh giúp giảm đáng kể nguy cơ đột quỵ: ăn nhiều rau xanh và trái cây, giảm muối và chất béo xấu; ngủ đủ giấc, kiểm soát stress; tập thể dục tối thiểu 30 phút mỗi ngày, 5 ngày/tuần; bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia.
Lắng nghe cơ thể cũng rất quan trọng. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như chóng mặt, tê một bên người, hay quên bất thường, cần đến ngay các cơ sở y tế gần nhất để có sự tư vấn kịp thời. Tại hệ thống nhà thuốc với hơn 1000 cửa hàng của Pharmaity, cùng với đội ngũ dược sĩ được đào tạo bài bản cũng như kinh nghiệm lâu năm trong việc tư vấn và bảo vệ sức khỏe người dân, khi có các thắc mắc về bất kỳ các triệu chứng nào cần được giải đáp, người dân hoàn toàn có thể yên tâm khi đến gặp các dược sĩ tại hệ thống nhà thuốc của Pharmacity.
Đặc biệt, đối với người bệnh đột quỵ, người có bệnh mạn tính như tăng huyết áp, tim mạch hay tiểu đường rất cần sự đồng hành theo dõi từ đội ngũ chuyên môn để việc kiểm soát triệu chứng bệnh được đạt hiệu quả tốt nhất, giúp người bệnh tuân thủ nghiêm ngặt theo chỉ định điều trị từ bác sĩ.
