Yêu cầu này càng trở nên rõ nét trong bối cảnh Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2230/QĐ-TTg, phê duyệt Đề án phát triển nguồn nhân lực phục vụ các dự án đường sắt trọng điểm quốc gia. Đề án đặt trọng tâm vào việc hình thành đội ngũ nhân lực chất lượng cao, làm chủ công nghệ, tiệm cận chuẩn mực quốc tế - coi đây là điều kiện tiên quyết để triển khai các tuyến đường sắt tốc độ cao trong tương lai.
Trong dòng chảy đó, Trường Đại học Giao thông vận tải TP HCM (UTH) đang từng bước mở rộng hợp tác đào tạo và nghiên cứu, xác định hội nhập quốc tế là hướng đi cốt lõi để phát triển lĩnh vực đường sắt tốc độ cao một cách bền vững.
Một dấu mốc đáng chú ý trong chiến lược này là việc UTH chuẩn bị đưa vào vận hành Phòng mô phỏng điều khiển và khai thác đường sắt tốc độ cao. Công trình không chỉ bổ sung điều kiện cơ sở vật chất phục vụ đào tạo, mà còn được xác định là nền tảng để cụ thể hóa các mục tiêu mà Quyết định 2230 đặt ra, từ đào tạo nhân lực, nghiên cứu ứng dụng đến hợp tác quốc tế và chuyển giao công nghệ.
Phòng mô phỏng - nền tảng cho hợp tác thực chất
Theo kinh nghiệm quốc tế, đào tạo dựa trên mô phỏng là phương thức hiệu quả trong các lĩnh vực đòi hỏi độ an toàn và chính xác cao như hàng không, hàng hải và đường sắt. Mô hình này cho phép chuẩn hóa nội dung đào tạo, tạo môi trường học tập tiệm cận thực tế và giảm thiểu rủi ro trong quá trình huấn luyện.
Tại UTH, phòng mô phỏng được định hướng không chỉ phục vụ sinh viên trong nước mà còn là "nền tảng chung" cho các chương trình hợp tác với đối tác quốc tế. Thông qua hệ thống mô phỏng, việc trao đổi giảng viên, sinh viên, tổ chức đào tạo ngắn hạn hay triển khai nghiên cứu chung có thể thực hiện trên cùng một không gian công nghệ. Cách tiếp cận này giúp tăng tính tương thích giữa chương trình đào tạo trong nước với các chuẩn quốc tế, tránh tình trạng hợp tác mang tính hình thức - vấn đề mà Quyết định 2230 cũng đã chỉ rõ cần khắc phục.
Kết nối nhà trường - doanh nghiệp - cơ quan quản lý
Chiến lược phát triển của UTH trong lĩnh vực đường sắt tốc độ cao hướng tới mô hình liên kết đa bên. Trong đó, nhà trường giữ vai trò trung tâm về đào tạo và nghiên cứu; doanh nghiệp tham gia với tư cách đối tác công nghệ và thực hành; các cơ quan quản lý nhà nước đóng vai trò định hướng chính sách, tiêu chuẩn và nhu cầu nhân lực.
Phòng mô phỏng được kỳ vọng trở thành không gian kết nối các chủ thể này. Trên nền tảng mô phỏng, các chương trình bồi dưỡng chuyên môn, đào tạo theo nhu cầu thực tiễn, hội thảo khoa học và trao đổi chuyên gia có thể được tổ chức linh hoạt, gắn với yêu cầu quản lý và vận hành của ngành đường sắt, qua đó thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn.
Hướng tới nghiên cứu, chuyển giao và hội nhập dài hạn
Bên cạnh đào tạo, UTH xác định nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ là trụ cột phát triển lâu dài. Phòng mô phỏng không chỉ phục vụ giảng dạy mà còn hỗ trợ nghiên cứu các giải pháp kỹ thuật, mô hình vận hành, phân tích kịch bản và đánh giá rủi ro của hệ thống đường sắt tốc độ cao.
Thông qua hợp tác quốc tế, nhà trường từng bước tiếp cận công nghệ và phương pháp nghiên cứu tiên tiến, từ đó tích hợp kết quả nghiên cứu vào chương trình đào tạo, đồng thời mở ra khả năng tham gia tư vấn, chuyển giao công nghệ phù hợp với điều kiện của Việt Nam.
Cách tiếp cận này cho thấy định hướng thận trọng nhưng có chiều sâu của UTH: xây dựng nền tảng dài hạn cho đào tạo và nghiên cứu, chủ động hội nhập để chuẩn bị nguồn nhân lực và năng lực tri thức cho sự phát triển bền vững của ngành đường sắt tốc độ cao trong tương lai.
