Hơi thở đại ngàn trong lòng phố thị

Trong hai ngày 27–28/9/2025, tại số 135A Pasteur (TP HCM), Phiên chợ Xanh Tử tế trở thành không gian hội tụ những sản phẩm cộng đồng đến từ xã Đắk Liêng và xã Yang Mao (tỉnh Đắk Lắk). Đây là hoạt động do Tropenbos Việt Nam và NTFP-EP Việt Nam phối hợp tổ chức, với mục tiêu kết nối doanh nghiệp cộng đồng, quảng bá sản phẩm địa phương và lan tỏa thông điệp phát triển sinh kế bền vững gắn liền với bảo vệ rừng.

Trong sự kiện này, những nghệ nhân, hộ sản xuất và đồng bào dân tộc thiểu số từ xã Đắk Liêng và xã Yang Mao có dịp trực tiếp giới thiệu sản phẩm tới khách hàng đô thị. Từ những mây tre đan lát, sản phẩm từ hạt kơnia, gốm, măng rừng tự nhiên, trái chòi mòi, rau rừng, chuối hột rừng, mật ong rừng cho đến những sản phẩm thủ công gắn liền với văn hóa bản địa... tất cả đều mang theo câu chuyện về một sinh kế xanh.

Không gian xanh của Phiên chợ Xanh Tử tế giữa lòng TP HCM

Điểm nhấn của sự kiện nằm ở giá trị kết nối mà phiên chợ mang lại. Thay vì đơn thuần là nơi bày bán các sản phẩm lâm sản hay nông sản, phiên chợ mở ra cơ hội để các nghệ nhân và hộ gia đình người dân tộc thiểu số trực tiếp tiếp cận thị trường đô thị. Đây là bước đi quan trọng giúp cộng đồng giới thiệu sản phẩm thủ công, nông sản và những giá trị văn hóa bản địa tới nhiều nhóm khách hàng hơn, từ đó mở rộng đầu ra và tăng thêm nguồn thu nhập ổn định.

Khi sản phẩm địa phương được tiêu thụ, người dân có thêm động lực duy trì mô hình sản xuất dựa trên nguồn nguyên liệu bền vững thay vì khai thác tài nguyên rừng một cách tận diệt. Chính sự thay đổi này tạo thành vòng tròn tích cực: Chính sự thay đổi này tạo thành một vòng tròn tích cực: thu nhập được cải thiện thì sinh kế gắn liền với rừng trở nên bền vững. Từ việc khai thác, bảo vệ và phát triển nguồn tài nguyên rừng một cách hợp lý, đồng bào không chỉ có thêm điều kiện phát triển kinh tế ổn định mà còn trở thành lực lượng trực tiếp bảo vệ rừng. Rừng được gìn giữ bởi chính bàn tay của cộng đồng địa phương, qua đó đảm bảo sự ổn định và phát triển lâu dài của hệ sinh thái rừng tự nhiên cũng như sự phong phú của đa dạng sinh học. Đây cũng chính là mục tiêu lâu dài mà Tropenbos Việt Nam theo đuổi khi đồng hành cùng các doanh nghiệp cộng đồng ở Đắk Lắk.

Gian hàng sản phẩm thủ công truyền thống gây ấn tượng mạnh

Nâng cao thu nhập, gắn kinh tế với bảo vệ rừng

Theo Tropenbos Việt Nam, mục tiêu quan trọng nhất của hoạt động này là nâng cao thu nhập và phát triển sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số (M’nông, Êđê) thông qua các sản phẩm lâm sản ngoài gỗ (NTFP).

Điểm đáng chú ý trong phiên chợ là sự tham gia tích cực của phụ nữ và giới trẻ từ các xã Đắk Liêng, xã Yang Mao. Các chị em phụ nữ trực tiếp mang thổ cẩm, nông sản sạch và các sản phẩm thủ công truyền thống xuống TP HCM, tự tin giới thiệu quy trình sản xuất và câu chuyện đằng sau mỗi sản phẩm. Sự hiện diện của họ khẳng định vai trò ngày càng lớn của phụ nữ trong phát triển kinh tế cộng đồng. Bên cạnh đó, các bạn trẻ cũng đồng hành trong việc quảng bá, học hỏi kỹ năng kinh doanh và giữ gìn nghề truyền thống của cha ông. Đây chính là nền tảng để trao quyền kinh tế, thúc đẩy bình đẳng giới và bảo tồn giá trị văn hóa bản địa trong bối cảnh hội nhập.

Chia sẻ về ý nghĩa hoạt động, đại diện Tropenbos Việt Nam nhấn mạnh: ‘Dù quy mô dự án nhỏ với những mô hình tưởng như rất giản dị chẳng hạn một vài gian hàng thổ cẩm, nông sản hay những bó rau rừng của đồng bào, nhưng ý nghĩa lại rất lớn. Những sản phẩm đó chính là sinh kế của người dân. Từ việc bán sản phẩm, họ có thêm thu nhập để tái đầu tư cho cuộc sống và cho cả hoạt động bảo vệ rừng.

Chúng ta đều thấy, nếu rừng được quản lý và gìn giữ tốt sẽ mang lại cho cộng đồng những sản phẩm ngoài gỗ phong phú như măng, rau rừng và nhiều loại lâm sản khác. Người dân bán được sản phẩm, có thêm nguồn lực và lại quay trở lại bảo vệ rừng để rừng tiếp tục sinh ra những giá trị mới. Đích cuối cùng của chúng tôi là khai thác hợp lý tài nguyên rừng để tạo ra sản phẩm, từ đó mang lại sinh kế cho đồng bào và nuôi dưỡng động lực gìn giữ rừng một cách bền vững.’

Bên cạnh việc nâng cao quyền kinh tế và trao cơ hội cho phụ nữ, giới trẻ, chương trình còn hướng tới mục tiêu dài hạn là mở rộng thị trường, tăng doanh thu cho sản phẩm cộng đồng, đồng thời xây dựng mạng lưới liên kết giữa các doanh nghiệp địa phương với đối tác trong và ngoài nước.

Thông điệp xuyên suốt được lan tỏa từ phiên chợ là: từ rừng đến phố, mỗi sản phẩm cộng đồng đều mang trong mình câu chuyện gìn giữ rừng, bảo tồn thiên nhiên và trao quyền sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số. Phiên chợ Xanh Tử tế vì thế không chỉ là điểm mua sắm, mà trở thành chiếc cầu nối văn hóa, kinh tế và môi trường giữa cao nguyên Đắk Lắk và đô thị lớn.

Khi sinh kế được nâng cao, quyền của phụ nữ và giới trẻ được khẳng định, cánh rừng đại ngàn cũng sẽ được bảo vệ vững chắc hơn. Đây chính là con đường mà Tropenbos Việt Nam đang nỗ lực đồng hành cùng người dân: phát triển kinh tế, gìn giữ văn hóa và bảo tồn thiên nhiên, ba giá trị song hành để hướng tới một tương lai bền vững. Phiên chợ khép lại nhưng dư âm từ những gian hàng thổ cẩm, nông sản sạch và sản phẩm thủ công của đồng bào Đắk Lắk vẫn còn đọng lại trong lòng người thành phố.