Khó “thúc” hộ kinh doanh chuyển thành doanh nghiệp

Theo số liệu của Tổng cục Thuế, hiện cả nước có khoảng 1,6 triệu hộ kinh doanh có đăng ký. Năm 2016, khu vực kinh doanh không chính thức này đóng góp vào thu ngân sách nhà nước khoảng 14.700 tỉ đồng (chiếm từ 1,7%-2% tổng nguồn thu ngân sách hằng năm)

Nhưng theo số liệu của Tổng cục Thống kê, hiện cả nước có khoảng 4,6 triệu hộ kinh doanh cá thể, hoạt động kinh doanh của họ đóng góp vào GDP khoảng 11%-13% GDP.

Thừa nhận thất thu thuế

Sở dĩ số liệu của 2 cơ quan khác nhau vì hộ kinh doanh chưa nằm trong số liệu thống kê chính thức của hệ thống thông tin quốc gia. Số hộ nộp thuế thấp hơn số hộ thống kê cũng phản ánh công tác thu thuế đối với khu vực kinh tế này chưa hiệu quả.

Ông Nguyễn Đại Trí, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế (Bộ Tài chính), cho biết hiện nay, hộ kinh doanh được ấn định thuế khoán hằng năm. Mức thuế khoán được cơ quan thuế khảo sát trên thực tế doanh thu của hộ kinh doanh, sau đó công khai để các hộ kinh doanh khác và hội đồng tư vấn thuế cấp phường/xã giám sát. Ông Nguyễn Đại Trí thừa nhận vẫn có tình trạng thất thu thuế đối với hộ kinh doanh. Nguyên nhân do các hộ kinh doanh không thực hiện sổ sách kế toán, giao dịch trực tiếp bằng tiền mặt, mức thuế ấn định được đưa ra dựa trên quan sát... Vì vậy nhiều hộ kinh doanh quy mô như nhau, áp mức thuế bằng nhau nhưng hiệu quả kinh doanh khác nhau nên chưa đúng, chưa sát với doanh thu từng hộ.

Các giải pháp thu hiện nay phụ thuộc nhiều vào việc giám sát lẫn nhau của các hộ kinh doanh. Ngành thuế đang nghiên cứu thêm giải pháp để từng bước quản lý tốt hơn doanh thu của khu vực này như giám sát qua việc sử dụng máy đếm tiền; tuyên truyền để người tiêu dùng quen với việc lấy hóa đơn để giám sát doanh thu hộ kinh doanh... Mục đích nhằm bảo đảm mức thuế khoán với các hộ kinh doanh công khai, minh bạch, ngăn chặn thỏa thuận giữa cơ quan thuế và hộ kinh doanh để lách thuế. Đồng thời ngành thuế cũng nghiên cứu giải pháp hỗ trợ để hộ kinh doanh trở thành doanh nghiệp (DN). Vì những hộ kinh doanh lớn, doanh thu hàng trăm tỉ đồng mỗi năm, sử dụng nhiều hóa đơn (như nhà hàng, khách sạn...) việc áp dụng thuế khoán không còn phù hợp, dễ bị lợi dụng để lách thuế.

Sắp tới, những tiệm tạp hóa như thế này sẽ vận hành theo mô hình doanh nghiệp Ảnh: ĐL
Sắp tới, những tiệm tạp hóa như thế này sẽ vận hành theo mô hình doanh nghiệp Ảnh: ĐL

Chưa nhận thức được lợi ích

Tuy nhiên, câu chuyện chuyển đổi hộ kinh doanh thành DN đang gặp nhiều khó khăn cho dù mới đây, Chính phủ đã thêm một lần đốc thúc. Để đạt được mục tiêu có 1 triệu DN hoạt động vào năm 2020, nền tảng cơ bản vẫn chính là sự chuyển đổi lên từ khu vực kinh tế hộ gia đình.

Ông Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội DN nhỏ và vừa Việt Nam, cho rằng nhiều chủ hộ kinh doanh không muốn chuyển sang DN mặc dù đã hoạt động đến quy mô phải thành lập DN. Nguyên nhân đầu tiên là vẫn muốn được hưởng thuế khoán với thủ tục khai báo thuế đơn giản, bên cạnh đó là tránh được các thủ tục hành chính do rườm rà, chưa phù hợp với họ như chi phí thời gian, hoạt động sổ sách kế toán... Vì lý do này nên họ không nhận thức được những lợi ích tốt hơn khi chuyển đổi thành DN trong tiếp cận mặt bằng, tín dụng.

Ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng Ban Pháp chế Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, cho rằng muốn “lớn lên”, hộ gia đình buộc phải chuyển đổi thành DN để hoạt động một cách minh bạch, bài bản. Tuy nhiên, khi chuyển đổi hoạt động, DN phải mở sổ sách, thuê kế toán, báo cáo tài chính, mua bảo hiểm, nộp phí Công đoàn... có khả năng làm tăng chi phí hoạt động. Đây chính là điều các chủ hộ kinh doanh còn trăn trở. Do đó, cơ quan quản lý cần tính toán kỹ lưỡng hơn để xem 1 hộ kinh doanh trở thành DN chính thức hoạt động theo Luật DN thì chi phí của họ tăng như thế nào. Từ đó có cách giải quyết, vận động để khu vực kinh doanh không chính thức tự nguyện chuyển đổi sang hoạt động theo mô hình DN, đem lại hiệu quả cho người kinh doanh và cả nền kinh tế.

TP HCM có 280.000 hộ kinh doanh cá thể

Cục Thuế TP HCM cho biết hiện nay TP có trên 280.000 hộ kinh doanh cá thể nhưng chỉ đóng góp 2% cho ngân sách TP, 98% còn lại do hơn 270.000 DN khác đăng ký kinh doanh đóng góp. Nhiều hộ kinh doanh cá thể đủ điều kiện về số lao động, tiềm năng, quy mô nhưng vẫn chưa phát triển đúng với khả năng. Hiện có khoảng 14.000 hộ kinh doanh cá thể đủ khả năng lên DN.

Đại diện Sở Kế hoạch và Đầu tưTP HCM cho rằng việc chuyển hộ kinh doanh cá thể lên DN là nhiệm vụ rất nặng nề. Nhưng TP xác định phải làm được và vận động, tuyên truyền các hộ kinh doanh cá thể chuyển sang mô hình DN với những chế độ, chính sách hỗ trợ cụ thể.

Hà Linh

Viết bình luận

Công cụ hỗ trợ nhà bán lẻ “lội ngược dòng” hậu đại dịch Covid-19
3 giờ trước 548 1k
Dịch Covid-19 gây ra áp lực lớn lên các nhà bán lẻ, nhiều đơn vị đã phải nhanh chóng chuyển mình trong hình thức kinh doanh, tận dụng những công cụ đắc lực để làm nên sự thay đổi tích cực.
VietinBank là đối tác tin cậy của các doanh nghiệp FDI
28/5/2020 548 1k
Với mục tiêu trở thành ngân hàng số 1 về tài trợ dự án và tư vấn đầu tư nước ngoài, VietinBank đã và đang có sự chuyển đổi lớn để đóng góp vào công cuộc đón đầu làn sóng đầu tư nước ngoài mới vào Việt Nam. VietinBank đã và đang là thương hiệu được các cộng đồng doanh nghiệp đa quốc gia đến từ Mỹ, châu Âu, Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản… tìm đến để hợp tác phát triển.
Ai đã 'đổ' tiền vào Sendo và Tiki?
28/5/2020 548 1k
Nhà đầu tư trong nước nắm gần 35% Sendo trong khi 16 cổ đông ngoại sở hữu hơn 65% cổ phần. VNG và JD.com là 2 cổ đông lớn nhất của Tiki hiện nay.
Tập đoàn MB vượt thách thức quý I
28/5/2020 548 1k
Chuyển dịch số là một trong những chìa khóa giúp ngân hàng mẹ, các công ty thành viên thuộc Tập đoàn MB đi xuyên qua khó khăn của đại dịch Covid-19, ghi nhận hiệu quả hoạt động vững vàng trong quý I vừa qua
Nếu sáp nhập, Tiki và Sendo có "giẫm chân" nhau?

Nếu sáp nhập, Tiki và Sendo có "giẫm chân" nhau?

Trang DealStreetAsia vừa dẫn nguồn cho biết viễn cảnh 2 doanh nghiệp thương mại điện tử nội là Tiki và Sendo sáp nhập đang đến rất gần.