Chuyên gia da liễu - TS Marie Leger tại Trung tâm Y tế Langone thuộc ĐH New York lưu ý ngày càng nhiều bệnh nhân đến chữa trị do biến chứng liên quan đến vết xăm. TS Leger nhận thấy hiện tượng này khá phổ biến nên bà và cộng sự khảo sát bằng cách chọn hỏi ngẫu nhiên 300 người có hình xăm tại Công viên Trung tâm New York. Kết quả cho thấy khoảng 10% người cho biết họ từng bị vết xăm hành hạ. Những biến chứng có khi ngắn ngủi như bị nhiễm trùng sau khi xăm hoặc bị sưng, đau và ngứa. Tuy nhiên, trong nhóm bị vết xăm “trở chứng”, có đến 6/10 bị biến chứng kéo dài rất lâu.

Nguyên do từ mực in

Trong nghiên cứu được công bố trên tạp chí Contact Dermatitis số tháng 6, TS Leger cảnh báo rằng dù nghệ nhân xăm và cơ sở dịch vụ bảo đảm điều kiện vệ sinh tốt để ngăn ngừa bệnh lây nhiễm thì rủi ro vẫn có thể xảy ra từ mực xăm. Các nhà khoa học cho rằng thành phần hóa học trong màu mực xăm hiện chưa được khảo sát rõ và chưa được chuẩn hóa. Trong số những rắc rối vì vết xăm, có khoảng 44% trường hợp phản ứng lâu dài với mực đỏ dù chỉ khoảng 36% người có vết xăm màu mực này. Biến chứng do mực đen được ghi nhận ở tỉ lệ 1/3 trong khi có đến 90% người xăm chọn màu mực này. Một số nghiên cứu tại châu Âu cho rằng mực xăm đen chứa thuốc nhuộm màu có nguồn gốc từ carbon trong khi mực đỏ chứa phẩm màu azo - vốn chứa thành phần nitrogen. Vài khảo sát bước đầu cho thấy các dạng mực này đều có thể gây những phản ứng khác nhau với những triệu chứng thường gặp là sưng đỏ, viêm da, nhạy cảm với nắng và đóng vảy lâu dài ở vết xăm. Một số triệu chứng có thể được điều trị bằng thuốc kháng viêm chứa steroid nhưng một số trường hợp phải phẫu thuật bằng tia laser.

TS Leger nhận định: “Da là cơ quan rất nhạy cảm và một trong những dạng phản ứng trên da do hậu quả của mực xăm có thể liên  quan tới hệ miễn dịch  mà chúng ta chưa rõ nhóm đối tượng nào dễ bị phản ứng nhất”.

Mặt khác, trang tin MNT dẫn một nghiên cứu được công bố hồi năm 2012 nêu khả năng mực  xăm có thể bị nhiễm khuẩn Mycobacteria - dạng không liên quan đến bệnh lao. Khuẩn này có thể gây nhiễm bệnh ở phổi, mắt, khớp và vài cơ quan khác qua vết xăm.

Cần giám sát, quản lý  

TS Leger thừa nhận rằng bà không chống lại nghệ thuật xăm trên cơ thể và đôi khi bà vẫn nhận ra những hình xăm đẹp. Theo bà, đa số trường hợp xăm không xảy ra biến chứng gì nhưng người muốn xăm cần biết đầy đủ những vấn đề có thể xảy ra với họ. Tuy nhiên, bà lưu ý cần có sự giám sát của nhà chức trách về vệ sinh ở cơ sở dịch vụ  xăm và chất lượng mực xăm. “Mực xăm không được theo dõi quản lý tốt ở Mỹ” - bà Leger nhận định.

Một số nhà khoa học khác kêu gọi nghiên cứu thêm để hiểu rõ các biến chứng từ vết xăm thường xuất hiện như thế nào và chính xác tại sao chúng có thể xảy ra. Đài BBC nêu một số khảo sát khác ở châu Âu cho thấy tỉ lệ ảnh hưởng do vết xăm có thể còn cao hơn 10% nhưng nhiều nước không có số liệu về vấn đề này. Một số nơi tại Anh, chính quyền yêu cầu cơ sở dịch vụ xăm phải có giấy phép của địa phương nhưng chưa có quy chuẩn hoặc khóa học bắt buộc đối với nghệ nhân hành nghề xăm được thực hiện trên cả nước. Tổ chức thiện nguyện Chartered Institute of Environmental Health đã cộng  tác với cơ quan y tế cộng đồng Anh nhằm đề ra những hướng dẫn thống nhất cho các cơ sở hành nghề xăm và chính quyền địa phương. Chủ tịch nghiệp đoàn xăm và xiên ở Anh Rick Stevens đề nghị cơ quan y tế nên theo dõi và thông tin đến chính quyền địa phương và công chúng về những biến chứng tồi tệ và cách làm việc tắc trách trước tình trạng có một số cơ sở không giấy phép hoạt động ngầm. Ông Stevens nói: “Chúng tôi mong muốn có một hệ thống giấy phép toàn nước Anh để có tiêu chuẩn quốc gia ở nơi làm việc của nghệ nhân hành nghề xăm”.

Trước những biến chứng lâu dài do vết xăm, TS Leger cho rằng có thể cách lựa chọn tốt nhất ở một số người là xóa vết xăm. Tuy nhiên, xóa vết xăm cũng phải được thực hiện một cách thận trọng và ở người có chuyên môn do nó cũng có thể gây biến chứng. Xóa vết xăm có thể gây sốc phản vệ và trong một số trường hợp nặng có thể gây dị ứng chết người, nghẽn thanh quản và hạ huyết áp đột ngột.

Lưu Nguyễn