Mắt đỏ là do những thay đổi ở các mạch máu nằm trên màng phủ phía trước mắt - gọi là kết mạc. Một số ít trường hợp khác cũng có thể gây mắt đỏ như do áp lực bên trong mắt tăng. Tuy nhiên, đa số triệu chứng mắt đỏ là do viêm kết mạc.

Viêm kết mạc

Bề mặt của mắt có thể bị viêm do nhiều nguyên nhân khác nhau. Trong trường hợp viêm do nhiễm vi khuẩn hoặc virus, bệnh nhân thường bị chảy nước mắt và nước mắt có khi hơi nhờn, kèm theo vi khuẩn. Viêm kết mạc cũng có thể liên quan với chứng cảm hoặc cúm và hiện tượng đỏ mắt dễ nhanh chóng lan sang cả hai bên mắt. Tình trạng dị ứng của cơ thể cũng có thể gây viêm kết mạc không do nhiễm khuẩn. Nhiều bệnh nhân có thể dị ứng theo mùa, do phấn hoa hoặc tiếp xúc với động vật. Một số trường hợp viêm kết mạc khác là do kích thích từ những nguyên nhân vật lý hoặc hóa học.

Nhiều trường hợp viêm kết mạc có thể chữa khỏi tại nhà bằng thuốc nhỏ mắt, có hoặc không có kháng sinh Ảnh: MNT

Viêm kết mạc nhẹ có thể tự khỏi và bệnh nhân có thể tự chăm sóc tại nhà bằng cách đơn giản như rửa mắt bằng nước ấm với bông sạch, kèm theo những biện pháp vệ sinh thông thường như không dụi mắt, rửa tay sạch; không dùng chung khăn lau mặt để tránh lây bệnh sang người khác. Không nên đeo kính áp tròng và phụ nữ nên hạn chế trang điểm vùng mắt trong thời gian mắt còn bị đỏ. Thuốc nhỏ mắt kháng khuẩn có thể được thầy thuốc kê toa nếu cần thiết nhưng mắt đỏ có nguyên nhân từ virus không thể chữa khỏi bằng kháng sinh. Bệnh do dị ứng cũng có thể được điều trị bằng thuốc nhỏ mắt hoặc thuốc uống. Thuốc nhỏ mắt thông thường (dạng thay thế nước mắt) có thể dùng để rửa mắt, giúp hạn chế hoạt tính của tác nhân dị ứng. Nghiêm trọng hơn là có hóa chất văng vào mắt, bệnh nhân cần rửa mắt ngay và trường hợp này cũng có thể gây phản ứng phụ khiến đỏ mắt vì hầu như toàn bộ mắt ít nhiều bị ảnh hưởng.

Những nguyên nhân khác

Bên cạnh viêm kết mạc, một số bệnh khác cũng có thể gây mắt đỏ nhưng thường không chỉ đỏ ở kết mạc mà lan rộng hơn. Bệnh viêm mí mắt khiến mắt đỏ kèm theo ngứa, nổi mẩn đỏ, đóng vảy và bong tróc ở bờ mí mắt; thường do nhiễm khuẩn hoặc bệnh ở các tuyến dưới mí mắt. Mụt lẹo (stye) trên bờ mi thường có nguyên nhân từ nhiễm trùng và cũng có liên quan tới viêm mí mắt. Mụt chắp (chalazion) thường xuất hiện phía ngoài mí mắt hơn mụt lẹo và thường do tuyến sụn mi mắt bị nghẽn chứ không phải do nhiễm trùng. Giới chuyên môn cảnh báo bệnh nhân không được nặn hai dạng mụt này và có thể đề nghị bác sĩ kê toa bôi thuốc mỡ chứa kháng sinh hoặc tiêm thuốc kháng viêm. Một bệnh khác là xuất huyết dưới kết mạc do mạch máu bên dưới bề mặt mắt bị vỡ khiến một ít máu tươi có thể chảy ra ngoài nhưng không bị xem là quá nguy hiểm và thầy thuốc có thể chữa khỏi trong 1 hoặc 2 tuần. Khô mắt là tình trạng khá phổ biến do mắt ít tiết ra nước mắt cũng có thể khiến mắt đỏ và triệu chứng này có thể giảm bớt bằng thuốc nhỏ mắt chứa nước mắt nhân tạo. Kính áp tròng cũng có thể khiến mắt đỏ nên bệnh nhân được khuyên hạn chế dùng; sử dụng nước mắt nhân tạo trong trường hợp này có thể giúp cải thiện.

Nên chú ý, mắt đỏ có thể là triệu chứng của một số bệnh tật nghiêm trọng hơn cần được bác sĩ nhãn khoa khám và trị liệu. Tình trạng trầy hoặc xước giác mạc là tổn hại mặt ngoài của mắt cần được điều trị để thương tổn không tồi tệ hơn, có thể dẫn đến nhiễm trùng nặng hoặc loét. Bệnh viêm màng bồ đào (uvetis) là tình trạng viêm đã đi sâu vào mắt và đặc biệt nghiêm trọng là ở phần cho chúng ta nhận ra màu sắc. Bệnh cần được chữa trị sớm để tránh ảnh hưởng đến thị giác. Glaucoma là bệnh nguy hiểm có thể gây tổn hại đến thần kinh thị giác và có nguy cơ mù lòa. Phần lớn các trường hợp dẫn đến glaucoma là do tăng nhãn áp (áp lực bên trong mắt). Trong nhiều trường hợp, glaucoma ít có triệu chứng kèm theo nhưng cũng có bệnh nhân nhận thấy thị lực thay đổi, đau mắt, buồn nôn và nôn, bên cạnh hiện tượng mắt đỏ. Bệnh cần được bác sĩ nhãn khoa điều trị đúng cách. Nhìn chung, giới chuyên môn khuyến cáo nếu đỏ mắt kèm theo đau, nhạy cảm với ánh sáng hoặc thêm triệu chứng khác thì cần sớm tìm đến thầy thuốc.