Du lịch 03/02/2019 09:03

Hồn chợ nay còn đâu!

Những người đàn bà gánh hai bó chiếu luôn miệng rao "Chiếu đây! Chiếu Bàn Thạch đây!" vốn rất quen thuộc với các làng quê miền Trung ngày nào tự dưng vắng dần trên các ngả đường.

Thi thoảng, có ai đó đạp xe qua ngõ, bỏ lại tiếng rao quen thuộc, chấp chới rồi vụt mất. Chừng như cái nghề dệt chiếu lừng danh một thời đang vào hồi buồn nhất thì phải.`

Với tôi, cái vùng xóm chợ ấy vốn rất quyến rũ. Từ ngôi nhà cũ của tôi hồi còn ở Xóm Trại, muốn đi Hội An, đi tắt qua ngã Bàn Thạch là tiện nhất, gần nhất. Chỉ cần đạp xe qua Xóm Gò, qua chiếc cầu tre, loanh quanh một đoạn là tới Bàn Thạch. Ngã khác, đi dọc theo sông ra chợ Cũ, chợ Mới - Duy Thành, qua một thôi đò là tới ngay chợ. Từ đây, qua đò Hà Tân tới Duy Vinh, ngược xuống Trà Nhiêu rồi ra Cẩm Kim. Lại thêm chuyến đò Cẩm Kim là tới Hội An. Bây giờ, chỉ cần mấy chục phút xe máy đã có mặt ở Hội An rồi, khỏi cần đò giang cách trở.

Hồn chợ nay còn đâu! - Ảnh 1.

Nhưng mà phải qua cầu, những 4 chiếc cầu! Bữa đi với đoàn nhạc sĩ Quảng Nam ghé lại Bàn Thạch là lần mới nhất ghé lại nơi này. Chợ đã được xây dựng khá bề thế và bán đủ thứ, như nhiều chợ quê khác ở Quảng Nam. Nhạc sĩ Phan Văn Minh, tác giả bài hát nổi tiếng "Cả nhà thương nhau", theo thói quen - nghĩa là đến chợ Bàn Thạch thì phải nghĩ ngay tới chiếu - đi hỏi mua chiếu, cũng phải loanh quanh một hồi mới gặp được một đại lý chuyên bán chiếu. Từ nơi này, chiếu Bàn Thạch tỏa đi khắp nơi. Chủ chiếu bảo, giờ khác lắm rồi, hồi xưa chỗ nào cũng thấy bán chiếu. Tôi nhớ, ngày trước đạp xe qua vùng này thấy người ta còn trồng đay ở khắp các hố bom hoặc các đám thổ ven đường, còn sợi lác dùng để dệt chiếu thì phơi khắp nơi, bày đầy. Cứ vài nhà đã thấy một nhà dệt chiếu. Người ta còn mang lác về đây theo ghe lên tận bãi cát Xóm Trại (xã Quế Phú) để phơi nữa kia. Bây giờ chừng như đã lui hẳn vào ký ức!

Trong một bài báo, Vũ Đức Sao Biển viết về chợ Bàn Thạch sầm uất ngày trước: "Chợ gồm có 4 khu, được xây dựng kiên cố trên nền xi-măng cao, lợp ngói; gồm các chợ: tôm cá, nông sản, chiếu, gạo đậu. Chợ tôm cá nằm bên hướng sông Thu. Nơi đây vào giác 2 giờ chiều, thuyền đánh cá từ biển về đưa tôm cá tươi rói lên, cân sỉ cho nậu nguồn mua chở xe thồ về cho các huyện trong tỉnh Quảng Nam như Duy Xuyên, Quế Sơn, Thăng Bình, Hiệp Đức. Phần nào bán lẻ thì bà con tiểu thương mua lại để bán.

Nơi đây khoảng tháng 6, tháng 7 dương lịch, những chiếc ghe bầu Bình Thuận chở đầy ắp lòng khoang các loại mắm cá lò có, cá mòi, cá nục muối khô về tụ hội, chờ nậu nguồn xuống mua. Những ông lái ghe bầu lãng mạn đêm đêm chong đèn, một mình đóng nhiều vai, diễn những tuồng hát bội "Địch Thanh ly Thợn", "Tiết Nhơn Quý chinh đông"... Diễn thì cầu âu như vậy nhưng kết quả thì lại khả quan. Lâu lâu, người Bàn Thạch lại nghe trong làng có một bà góa nào đó… mất tích. Hóa ra, bà cuốn tượng dông theo lái ghe Bình Thuận mà những lời hát bội kia là tác nhân gây hậu quả vui vẻ cho cả đôi đàng.

Ba khu chợ còn lại cũng có những điều đáng nói. Làng tôi chuyên nghề dệt chiếu nên chợ chiếu là nơi đông đúc kẻ mua người bán. La liệt nào chiếu trơn, chiếu vẽ Phúc Lộc Thọ, chiếu nhỏ, chiếu lớn ngập tràn lối đi. Nếu người ta qua chợ cá nghe mùi tanh thì vào chợ chiếu lại nghe cái mùi thơm của cọng lác mới. Chợ gạo đậu bán toàn gạo, nếp và các loại đậu, là khu chợ "nghiêm trang" nhất. Hấp dẫn nhất vẫn là chợ nông sản. Bác nông dân kia ở Nhơn Bồi hái được một rổ ổi, chị nọ ở Nồi Rang chặt được một mớ mía, bà ấy bên Trà Nhiêu nhổ một rổ hành…, tất cả đều ra chợ".

Bàn Thạch gắn với tuổi thơ tôi hồi còn nhỏ. Đó là câu chuyện mọi người kể rằng hồi đó, các xã vùng đông Duy Xuyên nhập hết vào một xã lớn mang tên Duy Vinh, mẹ tôi hồi đó phải đi "sinh hoạt thanh niên" tận dưới ấy, chợ Bàn Thạch, đi xem hát cũng ở dưới đấy. Có bữa khuya quá, ngủ quên trên sân bãi, tới sáng mới giật mình, thức giấc hoảng hốt chạy về (!). Là những buổi anh em bọn tôi ngóng cổ chờ mẹ đi chợ về. Đi chợ khác thì bà hay về sớm, còn đi chợ Bàn Thạch mãi đến trưa trật. Nhớ, có lẽ vì đói do phải chờ mẹ về mới có cơm ăn!

Bây giờ, chợ Bàn Thạch cũng như mọi nơi khác, bày bán không thiếu thứ gì. Mẹ tôi từ lâu cũng không phải cất công đi chợ xa như trước. Có điều, cứ thấy có gì đó thiêu thiếu mỗi khi đi ngang cái chợ lừng danh một thời này. Lại nhớ tới những "quái kiệt" một thời lừng lẫy ở đây. Như là ông Trưởng Nhơn chuyên bán đũa với lời quảng cáo "huênh hoang", lối nói dóc không ai sánh bằng và lối làm hề duyên dáng. Là ông Phó Bảy chuyên nghề câu cá có một không hai. Là ông thầy thuốc Ba Thuật với những chiến công nhiều người còn nhắc tới. Và người đàn bà "huyền thoại" tên L. bị bệnh lao, sống một đời gắn liền với chợ, cùng những câu chửi dư sức "đưa vào kho tàng văn học dân gian". Họ, góp phần lưu giữ hồn cốt một ngôi chợ đậm nét văn hóa xa xưa - chợ Bàn Thạch.

"Anh về Bàn Thạch em trải chiếu cho anh nằm/ Tình sâu nghĩa nặng mấy con trăng rằm không phai". Bây giờ, chiếu vắng dần, biết em còn chịu trải? Những "người muôn năm cũ" cũng thưa bóng, hồn chợ Bàn Thạch nay đâu?

Lê Trâm, ảnh nguyễn á

Tin liên quan

Viết bình luận

Kagoshima, vùng đất kỳ lạ với núi lửa nghìn năm
20/2/2019 548 1k
Kagoshima là nơi có Sakurajima - ngọn núi lửa "vui vẻ", "mạnh khoẻ" nhất của Nhật Bản. Trong năm 2018 Sakurajima phun hơn 210 lần và hơn 430 lần rung chấn.
Ngắm mai anh đào nhuộm hồng Đà Lạt sau Tết Nguyên đán
20/2/2019 548 1k
(NLĐO) - Hàng ngàn du khách từ khắp nơi hò hẹn đến với thành phố ngàn hoa Đà Lạt để ngắm, chụp ảnh lưu lại khoảnh khắc mai anh đào nở rực sau Tết Nguyên đán năm nay.
Khám phá “phim trường” các tác phẩm bom tấn mùa Oscar 2019
19/2/2019 548 1k
(NLĐO) – Lễ trao giải điện ảnh danh giá bậc nhất Oscar lần thứ 91 sắp diễn ra, Agoda gợi ý những điểm đến nổi tiếng trên màn ảnh mà du khách có thể khám phá, trải nghiệm.
Khám phá hết ba quán bún riêu cua lâu đời ở Hà Nội
19/2/2019 548 1k
Bún riêu cua là món thanh mát thích hợp cho những ngày nóng bức, nhưng cũng phù hợp để làm ấm bụng thực khách ngày mưa rét. Nếu vẫn còn cảm giác ngấy vì đồ ăn nhiều dầu mỡ từ dịp Tết vừa qua, thực khách hãy tìm ngay những hàng bún riêu dưới đây để đổi vị.
DU LỊCH MIỀN TRUNG - TÂY NGUYÊN TĂNG TỐC (*): Ba quốc gia, một điểm đến

DU LỊCH MIỀN TRUNG - TÂY NGUYÊN TĂNG TỐC (*): Ba quốc gia, một điểm đến

"Ba quốc gia, một điểm đến" là tên gọi của một giải pháp kết nối du lịch gắn liền 3 nước gồm Việt Nam, Lào, Campuchia, ra đời vào tháng 9-2009 tại TP HCM từ sự khởi xướng của Tổng cục Du lịch...