Theo báo cáo AI in Fintech Market Size & Growth 2025 của Business Research Insights, thị trường AI trong fintech toàn cầu được định giá 22,25 tỉ USD vào năm 2025 và dự báo bùng nổ lên 211,97 tỉ USD vào năm 2034, với tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) đạt 28,46%.
Trải nghiệm tài chính vượt trội
Các tập đoàn fintech hàng đầu thế giới như Square, Revolut, Ant Group hay Nubank đang ứng dụng AI theo chiến lược "AI-first" với ba trụ cột chiến lược gắn kết gồm: mở rộng tiếp cận tài chính, gia tăng an toàn giao dịch và cá nhân hóa sản phẩm.
Ở khía cạnh tiếp cận tài chính, AI cho phép định danh điện tử (eKYC), chấm điểm tín dụng phi truyền thống và phát triển cho vay vi mô dựa trên hành vi người dùng. Về an toàn giao dịch, các hệ thống phát hiện gian lận theo thời gian thực (real-time fraud detection) và đánh giá rủi ro dựa trên hành vi người dùng.
Trong khi đó, cá nhân hóa sản phẩm dựa trên phân tích dữ liệu lớn mang đến các gợi ý tài chính phù hợp với cá nhân, nâng cao trải nghiệm và tạo lợi thế cạnh tranh vượt trội so với các mô hình truyền thống.
Tại Việt Nam, làn sóng AI đang thổi bùng những thay đổi chưa từng có trong lĩnh vực tài chính số. Hai động lực lớn nhất cho sự thay đổi này là tỉ lệ người dùng internet, mức độ sẵn sàng với các nền tảng tài chính trên ứng dụng cao và chủ trương quốc gia về chuyển đổi số, thúc đẩy tài chính toàn diện.
IMARC Group (2024) dự báo thị trường AI-Fintech Việt Nam sẽ chạm mốc 607,24 triệu USD vào năm 2033, với tốc độ tăng trưởng ấn tượng 21,28%/năm. Trong đó khuyến khích ứng dụng AI để tăng hiệu quả quản trị, tối ưu chi phí và mở rộng dịch vụ đến người dân chưa được phục vụ đầy đủ.
Thực tế, MoMo hay VNPay đang đẩy mạnh ứng dụng AI để gợi ý ưu đãi phù hợp từng cá nhân khiến người dùng cảm giác như mỗi đề xuất đều "đo ni đóng giày" cho mình.
Riêng tại MoMo, AI được tích hợp sâu rộng để phát hiện giao dịch bất thường ngay lập tức, bảo vệ người dùng trước rủi ro gian lận, minh chứng cho việc AI không chỉ là công cụ mà còn là "lá chắn" giúp tăng niềm tin số.
AI gắn chặt với lợi ích người dùng
Tại sự kiện tái định vị thương hiệu của MoMo vào tháng 10-2024, ông Thái Trí Hùng - CTO của MoMo đã chia sẻ: "Chúng tôi có AI ngay từ khi người dùng bật ứng dụng lên. Chúng tôi có AI vào thời điểm người dùng đăng ký tài khoản. Chúng tôi có AI theo sát từng hành động của người dùng để bảo đảm rằng người dùng luôn thực hiện được điều họ muốn, thậm chí ngay cả khi chính họ chưa biết mình đang muốn gì...".
Nói cách khác, AI ở MoMo là "AI vì người dùng", luôn gắn chặt với lợi ích và trải nghiệm của người dùng. Qua đó, phản ánh cách một fintech nội địa sử dụng năng lực công nghệ "Make in Vietnam" để xây dựng hệ sinh thái tài chính số quy mô lớn, phức hợp và an toàn, từ đó gia tăng giá trị thực tế mang lại cho người dùng.
MoMo hiện sở hữu đội ngũ hơn 1.000 kỹ sư công nghệ. Trong đó, khoảng 200 kỹ sư tham gia trực tiếp vào việc thiết kế, xây dựng và tối ưu các mô hình AI, bao gồm cả những mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) dành riêng cho người dùng Việt. Ba ứng dụng AI nổi bật tại MoMo gồm:
Thứ nhất, hệ thống phát hiện gian lận theo thời gian thực (AI Fraud Detection) dựa trên dữ liệu hành vi, phân tích hàng nghìn yếu tố về tài khoản, thiết bị và lịch sử giao dịch, giúp giảm hơn 30% rủi ro gian lận.
Thứ hai, cá nhân hóa trải nghiệm (AI Personalization) từ gợi ý dịch vụ, ưu đãi, nội dung đến quản lý tài chính cá nhân. Trợ lý AI Moni tự động phân loại giao dịch, gợi ý ngân sách, nhắc lịch thanh toán và phân tích chi tiêu dựa trên thói quen mua sắm.
Thứ ba, trung tâm chăm sóc khách hàng (AI Customer Care) Chatbot 24/7 xử lý lượng lớn yêu cầu phi tài chính, học liên tục để mở rộng phản hồi chính xác, giảm chi phí vận hành và nâng cao trải nghiệm liền mạch.
Theo nhiều đánh giá, ứng dụng AI tại MoMo đã giải quyết hiệu quả những rào cản để rút ngắn quy trình, mang lại trải nghiệm dịch vụ đơn giản, an toàn cho người dùng. AI đóng vai trò quan trọng trong duy trì niềm tin người dùng, hỗ trợ tiếp cận tín dụng nhanh gọn, tối ưu hóa tài chính cá nhân và tăng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính số cho nhóm người dùng phổ thông.
Ông Nguyễn Bá Diệp, Đồng sáng lập MoMo, cho biết tại MoMo, AI được nhìn nhận như một công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp đồng hành cùng các chủ trương của quốc gia về chuyển đổi số và tài chính toàn diện.
Trong bối cảnh khung pháp lý ngày càng hoàn thiện, doanh nghiệp có trách nhiệm triển khai các giải pháp công nghệ phù hợp với định hướng quản lý của Nhà nước, đồng thời đem lại giá trị thiết thực cho người dân.
"Với MoMo, AI được ứng dụng nhằm mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính số một cách an toàn, minh bạch và bền vững hơn. Đây cũng là cách chúng tôi mong muốn đóng góp vào sự phát triển chung của ngành tài chính Việt Nam" - ông Diệp nói.
Kinh nghiệm cho fintech Việt
Theo các chuyên gia, có 4 gợi mở quan trọng cho toàn ngành fintech Việt Nam.
Một là, xây dựng năng lực công nghệ nội tại, tự lực phát triển mô hình AI, sở hữu dữ liệu và đội ngũ kỹ sư giúp phản ứng nhanh với thay đổi thị trường và đặc thù người dùng.
Hai là, AI gắn với vận hành thực chất, tích hợp xuyên suốt từ định danh, giao dịch, phòng chống gian lận đến cá nhân hóa để giá trị rõ ràng và bền vững.
Ba là, bảo mật là nền tảng. AI về bảo mật phải đi trước các ứng dụng tiện ích, tạo niềm tin - yếu tố then chốt cho mọi nền tảng tài chính số.
Bốn là, giải quyết vấn đề người dùng phổ thông. Các ứng dụng như phân loại giao dịch, gợi ý chi tiêu, cảnh báo bất thường, nhắc lịch thanh toán cho thấy AI không chỉ dành cho "người dùng công nghệ cao", mà phục vụ những nhu cầu cơ bản.
