Gan là cơ quan lớn thứ nhì trong cơ thể và chịu trách nhiệm chế biến tất cả những gì chúng ta ăn và uống để trở thành chất dinh dưỡng sẵn sàng cho cơ thể sử dụng, đồng thời loại chất có hại ra khỏi máu. Gan cũng xử lý rượu nhưng chỉ giới hạn trong khả năng và việc dùng quá nhiều rượu so với khả năng xử lý gây tổn hại nghiêm trọng cho gan. Rượu nói chung nên được hiểu bao gồm cả rượu, bia và các loại thức uống chứa cồn.

Triệu chứng và nguy cơ

Một trong những dấu hiệu dễ thấy nhất của viêm gan do rượu là vàng da. Những triệu chứng kèm theo có thể là ăn mất ngon, buồn nôn, nôn, đau bụng, sốt, mệt và yếu sức, giảm cân. Bệnh trạng có thể nhẹ hoặc nặng, theo đó bệnh nhẹ có thể hết sau thời gian không dùng rượu nữa. Tuy nhiên, viêm gan do rượu nặng có thể xảy ra mà không có dấu hiệu cảnh báo trước, có thể dẫn đến suy gan và thậm chí tử vong. Triệu chứng viêm gan do rượu nặng có thể thay đổi tùy người, thường thấy nhất là tích dịch ở phần trên cơ thể và suy gan, suy thận. Nguyên nhân là do bệnh nhân uống rượu quá độ trong thời gian dài, những chất độc do rượu thải ra gây viêm và phá hủy tế bào gan. Theo thời gian, phần gan bị sẹo bắt đầu thay thế mô gan lành mạnh, can thiệp vào hoạt động của gan và tình trạng xơ hóa không thể phục hồi là diễn biến cuối. Gan xơ hóa cũng như suy gan ảnh hưởng đến dòng máu chảy vào thận gây tổn hại thận và bệnh nhân đồng thời bị suy thận.

Bệnh nhân bị các dạng viêm gan khác mà uống nhiều rượu cũng dễ bị viêm gan do rượu hơn người bình thường. Ruột thẩm thấu chất dinh dưỡng không tốt, béo phì và vấn đề di truyền cũng bị xem là yếu tố nguy cơ. Hầu hết bệnh nhân bị suy dinh dưỡng vì uống rượu quá độ gây hạn chế sự thèm ăn. Hậu quả là lượng calo hằng ngày chủ yếu được cung cấp từ rượu. Tình trạng thiếu dinh dưỡng cũng góp phần làm bệnh gan tồi tệ hơn.

Uống rượu, bia quá độ không chỉ dễ bị viêm gan mà còn gây tác hại đến nhiều cơ quan khác Ảnh: MNT

Chữa trị và phòng ngừa

Muốn chữa trị viêm gan do rượu, bệnh nhân phải ngưng uống rượu hoàn toàn. Bệnh không có thuốc trị liệu chính xác và mục tiêu chữa trị chỉ là kéo giảm hoặc loại trừ triệu chứng đồng thời ngăn bệnh tiến triển thêm. Vùng sẹo hóa ở gan tồn tại vĩnh viễn nhưng gan có thể phục hồi phần nào những tổn hại do rượu để bệnh nhân tìm lại cuộc sống bình thường. Triển vọng điều trị là phục hồi và tăng cường chức năng bình thường của gan. Tuy nhiên, ở những bệnh nhân nghiện nặng khó bỏ rượu ngay, thầy thuốc có thể áp dụng chương trình cai rượu có thời hạn. Chế độ dinh dưỡng cho bệnh nhân cần được thay đổi theo hướng phong phú hơn, giàu vitamin để khắc phục tình trạng thiếu dinh dưỡng. Bệnh nhân viêm gan do rượu có thể được kê toa thuốc corticosteroid và pentoxifylline để giúp hạn chế viêm. Phẫu thuật ghép gan cũng có thể được bác sĩ xem xét ở chọn lựa cuối cùng.

Về phòng ngừa, cho đến nay chưa có con số cụ thể về liều lượng và thời gian uống rượu được xem là mức độ đủ để gây viêm gan do rượu. Do đó, không uống là cách tốt nhất được khuyến nghị. Cần lưu ý rằng có những trường hợp uống ở mức độ trung bình vẫn mắc bệnh. Tuy nhiên, không phải người uống nhiều rượu nào cũng đều bị viêm gan do rượu. Theo Quỹ Gan Mỹ, có khoảng 35% người uống nhiều rượu mắc viêm gan do rượu và trong số này có 55% bị xơ gan. Mặt khác, triệu chứng viêm gan do rượu cũng có thể giống như triệu chứng bệnh khác và một số bệnh nhân không nhận thấy dấu hiệu cảnh báo nào cho đến khi bệnh đã tiến triển khá nặng. Do đó, cần sớm gặp thầy thuốc là điều rất đáng lưu ý.