Sau hơn một năm thực hiện Luật Bảo BHYT sửa đổi, số người tham gia BHYT tăng 4,4 triệu người, đạt mục tiêu đề ra tại Quyết định 538/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt đề án thực hiện lộ trình tiến tới BHYT toàn dân giai đoạn 2012-2015 và 2020. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khó khăn phía trước, khi 25% số dân chưa tham gia BHYT.

Thêm nhiều đối tượng được hỗ trợ

Theo BHXH Việt Nam, đến ngày 31-12-2015, số người tham gia BHYT là 69,973 triệu người, đạt 75,32% số dân. Có 46 tỉnh dành ngân sách địa phương để hỗ trợ 30% mức đóng BHYT còn lại cho các đối tượng thuộc hộ cận nghèo; các tổ chức, cá nhân hảo tâm cũng hỗ trợ 46.882 thẻ BHYT, tương đương hơn 8 tỉ đồng, cho các cá nhân có hoàn cảnh khó khăn đã góp phần tăng tỉ lệ bao phủ BHYT. Từ 29 địa phương có tỉ lệ bao phủ BHYT dưới 65% số dân, đến nay chỉ còn 2 địa phương là Đồng Tháp và Lâm Đồng. Đối tượng tham gia BHYT tăng mạnh. Đến cuối năm 2015, tỉ lệ bao phủ BHYT cả nước đạt trên 75% dân số, vượt chỉ tiêu Quốc hội giao.

Theo đề xuất của Bộ Y tế, từ ngày 1-1-2016 đến 31-12-2017, không bắt buộc các thành viên trong gia đình phải tham gia BHYT cùng thời điểm, áp dụng giảm trừ mức đóng cho những thành viên tiếp theo dù họ tham gia BHYT không cùng thời điểm. Tuy nhiên, từ ngày 1-1-2018, bắt buộc các thành viên trong hộ gia đình phải tham gia đầy đủ cùng thời điểm. Ngoài ra, do mức đóng của đối tượng được nhà nước hỗ trợ vẫn cao bằng mức đóng của đối tượng không được hỗ trợ (như trường hợp người thuộc hộ gia đình làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp và diêm nghiệp có mức sống trung bình được ngân sách hỗ trợ 30% mức đóng BHYT vẫn bằng mức đóng của đối tượng tham gia BHYT theo diện hộ gia đình), cho nên Bộ Y tế đề nghị cho phép đối tượng được ngân sách nhà nước hỗ trợ một phần mức đóng BHYT được lựa chọn tham gia hoặc theo hình thức hộ gia đình hoặc theo nhóm được hỗ trợ mức đóng. Bên cạnh đó, BHXH Việt Nam đề xuất UBND các tỉnh, thành thực hiện các biện pháp đẩy nhanh tỉ lệ tham gia BHYT thời gian tới là: tăng cường tuyên truyền, vận động cán bộ, công chức, viên chức gương mẫu tham gia BHYT cho thành viên còn lại trong hộ gia đình; bảo đảm đủ ngân sách để hỗ trợ mua 30% mức đóng còn lại cho người thuộc hộ gia đình cận nghèo; kêu gọi các nhà hảo tâm hỗ trợ mua thẻ BHYT cho hộ cận nghèo và đối tượng tham gia theo hộ gia đình... Những giải pháp nêu trên được kỳ vọng sẽ mở rộng tỉ lệ người dân tham gia BHYT và duy trì sự tham gia bền vững qua từng năm.

Nhiều phương thức chi trả

Từ số thẻ BHYT được cấp, người có thẻ BHYT được tiếp cận nhiều hơn các dịch vụ y tế, thể hiện qua việc tăng số lượt khám bệnh, chữa bệnh BHYT từng năm. Năm 2014 có 136,3 triệu lượt, năm 2015 có 150 triệu lượt và chi phí khám bệnh, chữa bệnh BHYT cũng tăng từ 41.400 tỉ đồng (năm 2014) lên 50.000 tỉ đồng (năm 2015). Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến, ngành y tế và các ngành liên quan đang nỗ lực tìm phương thức chi trả đơn giản, hiệu quả, bảo đảm tiện lợi nhất cho người bệnh khi đi khám chữa bệnh (KCB) BHYT, đồng thời chống lạm dụng, bảo đảm an toàn quỹ BHYT.

Ông Nguyễn Nam Liên, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Y tế), cho biết phương thức chi trả dịch vụ KCB có tầm quan trọng đặc biệt trong quá trình cung cấp các dịch vụ KCB. Phương thức chi trả KCB hợp lý sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho người bệnh trong việc tiếp cận dịch vụ, giúp các cơ sở KCB giảm được các thủ tục hành chính, chủ động quản lý, sử dụng kinh phí, tiết kiệm chi phí KCB, giúp người bệnh và cơ quan BHXH thuận tiện trong việc thanh quyết toán đối với các dịch vụ KCB. Đổi mới cơ chế tài chính y tế, đặc biệt là phương thức chi trả dịch vụ KCB, được coi là giải pháp quan trọng để tăng cường hiệu quả sử dụng nguồn lực và nâng cao chất lượng KCB, đồng thời là một trong những chính sách ưu tiên trong đổi mới tài chính ngành y tế. Hiện Bộ Y tế đã và đang triển khai một số phương thức: thanh toán theo định suất, thanh toán theo nhóm trường hợp bệnh (DRG) và xây dựng gói dịch vụ y tế cơ bản.
Cũng theo ông Liên, trong số này phương thức DRG là một lựa chọn phù hợp đối với bệnh nhân điều trị nội trú. DRG sẽ hỗ trợ tính đúng, tính đủ chi phí dịch vụ y tế theo toàn bộ 7 yếu tố chi phí của từng nhóm bệnh, bảo đảm KCB BHYT công bằng hơn, tăng tính minh bạch và khuyến khích các đơn vị cung cấp dịch vụ y tế thực hiện tốt nhiệm vụ của mình. Đơn vị nào cung cấp nhiều dịch vụ, bệnh nhân đông sẽ được chi trả đúng, đủ và phù hợp với kết quả đạt được. DRG có nhiều ưu điểm như tăng cường giám sát chất lượng dịch vụ, kiểm soát chi phí, tăng cường quản lý hoạt động hiệu quả, giảm quá tải bệnh viện tuyến trên, thanh toán BHYT được thuận lợi, kiểm soát quỹ BHYT…

Với phương thức thanh toán gói dịch vụ y tế cơ bản do Quỹ BHYT chi trả, đến nay, phương thức này đã được triển khai tại 6 tỉnh đại diện cho 6 vùng địa lý khác nhau gồm: Hà Nội, Hòa Bình, Bình Định, Gia Lai, TP HCM và Đồng Tháp. Gói dịch vụ y tế cơ bản sẽ là nền tảng và cơ sở để áp dụng các phương thức chi trả hợp lý, hiệu quả, bảo đảm quyền lợi của người tham gia BHYT.

Bài và ảnh: Khánh Anh