“Em chỉ muốn một cái bánh socola hạnh nhân thôi!”. Tôi hét lên giữa cửa hàng rau quả đông đúc. Chồng sửng sốt nhìn tôi. Bản thân tôi thậm chí còn thấy ngạc nhiên hơn vì sự bùng nổ vừa rồi của mình. Lúc đó, tôi đang ôm một giỏ đầy táo, khoai lang và hạnh nhân. Tôi muốn ăn đồ ngọt, tôi cực kỳ thèm ăn ngọt. Mà mới chỉ là ngày thứ 2 trong chiến dịch ăn kiêng mang tên Whole 30 (không ăn đường, ngũ cốc, sữa, đậu trong 30 ngày) mà tôi đang theo đuổi, tôi đã thấy quá mệt mỏi, quá bức bối, khó chịu và chỉ muốn từ bỏ luôn mà thôi.

Có rất nhiều lý do để thực hiện một thay đổi lớn như vậy trong chế độ ăn kiêng như Whole 30. Một số người thích thú cấu trúc của một chế độ ăn kiêng giúp thanh lọc cơ thể. Số khác khoái cảm giác “hội nhóm” - nếu tôi phải chịu đựng điều gì khổ sở, tôi muốn mọi người xung quanh tôi cũng phải thấy kém vui. Thực sự thì Whole 30 hấp dẫn tôi bởi cam kết sức khỏe sẽ được cải thiện đáng kể.

Ảnh minh hoạ

Whole 30 là gì?

Do hai chuyên gia dinh dưỡng nổi tiếng Dallas và Melissa Hartwig sáng tạo ra năm 2009, Whole 30 được định hướng là “một sự tái lập dinh dưỡng trong ngắn hạn”. Về cơ bản, chế độ ăn kiêng này khuyến nghị cắt giảm thực phẩm gây viêm như đường, ngũ cốc, sữa và các loại đậu trong vòng 30 ngày. Dallas và Melissa tin rằng, cần thiết phải loại bỏ hoàn toàn những thực phẩm kể trên khỏi cơ thể bạn, sau đó, đưa chúng trở lại từng thứ một để xác định xem liệu bạn có bất cứ biểu hiện nhạy cảm nào với chúng không.

Bạn không thể xử lý dứt điểm bệnh vảy nến? Có thể bạn nhạy cảm với đậu nành. Chứng đau nửa đầu kinh niên chi phối cuộc sống của bạn? Gluten có thể chính là thủ phạm. Và nếu bạn giống tôi, liên tục bị các loại dị ứng và viêm xoang, có thể sữa cùng chế phẩm từ sữa là khắc tinh với cơ thể.

Khi tôi phải hoàn tất đơn thuốc có kháng sinh Amoxicillin thứ 3 trong 1 năm, tôi biết, mình đã sẵn sàng tạo ra thay đổi lớn nhằm tránh những căn bệnh viêm nhiễm đáng ghét này. Không chỉ giúp cải thiện tình trạng sức khỏe nói chung, Whole 30 còn khẳng định, nó có thể cải thiện các vấn đề hô hấp và bệnh dị ứng theo mùa. Và thế là tôi gửi nụ hôn tạm biệt tới pizza và đường để bắt đầu cuộc phiêu lưu mới.

Whole 30 không phải là Paleo đấy chứ?

Dù có rất nhiều điểm chung, giữa 2 chế độ ăn kiêng này vẫn có một vài khác biệt chủ chốt. Thứ nhất, Whole 30 chỉ áp dụng tạm thời, trong khi nhiều người theo chế độ ăn kiêng Paleo lên kế hoạch theo đuổi nó cả đời. Paleo cũng tập trung vào các thực phẩm toàn phần, ít qua chế biến nhất.

Tuy nhiên, nhiều phiên bản khác nhau của Paleo lại cho phép những thực phẩm như bánh mì kiểu paleo hay bánh ngọt kiểu paleo. Ngược lại, những đồ ăn này hoàn toàn bị cấm trong chế độ Whole 30. Đó là vì Whole 30 không chỉ đồng nghĩa với việc đoạn tuyệt khỏi những thực phẩm gây viêm nhiễm mà còn đặt dấu chấm hết cho những mối quan hệ không lành mạnh mà bạn có thể có với những đồ ăn ngon lành, đầy cám dỗ này.

Tại sao nên thử Whole 30?

Nếu bạn bị một căn bệnh kinh niên nào đó hay chỉ đơn giản là cảm thấy quá phụ thuộc vào một số loại thực phẩm nhất định, bạn rất nên thử chế độ ăn kiêng này. Toàn bộ thực phẩm không tốt cho thân thể bạn, tạo ra sự mất cân bằng hormone và hủy hoại đường ruột đều bị loại ra khỏi chế độ ăn uống hàng ngày trong vòng 30 ngày trọn vẹn. Hãy để cơ thể bạn tự chữa lành và hồi phục khỏi bất cứ tác động nào mà những thực phẩm trên có thể gây ra cho bạn. Nhấn nút “tái thiết” cho chức năng trao đổi chất, tình trạng viêm nhiễm mang tính hệ thống và ảnh hưởng xấu của những lựa chọn đồ ăn mà bạn đã đưa ra.

Khi bắt đầu áp dụng Whole 30, tôi hi vọng tránh được bệnh viêm xoang và có thể giảm ít cân. Điều tôi không ngờ tới là phải nỗ lực đấu tranh với niềm đam mê đồ ngọt của tôi. Tôi biết tôi thích đồ ngọt nhưng rồi tôi nhanh chóng nhận ra, tôi cần đồ ngọt nhiều thế nào, để ăn sau bữa trưa, bữa tối và bất cứ khi nào tôi ngồi xuống viết lách. Trước khi loại bỏ hoàn toàn đường ra khỏi thực đơn, tôi chưa từng nhận ra tôi đã phụ thuộc vào chúng nhiều tới mức nào.

Lợi ích là gì?

Thật khó để phân định rạch ròi bởi kết quả áp dụng Whole 30 phụ thuộc vào từng cá nhân. Tất nhiên, trên trang web chính thức, tràn ngập chứng nhận của nhiều người đã thành công với chế độ ăn kiêng này và giảm được cân, giảm được huyết áp, chữa được bệnh tiểu đường, huyết áp, có làn da sáng đẹp hơn, tràn đầy sức sống hơn.

Dù không thể xác định bất cứ nghiên cứu độc lập nào về bản thân Whole 30, bạn cũng có thể nhận ra, loại bỏ thực phẩm chế biến tất nhiên sẽ giúp bạn thấy khỏe hơn. Nói “không” với mọi nguồn đường bổ sung có thể là việc khó khăn nhất bạn từng làm nhưng nó sẽ giúp bạn giảm cân, tăng năng lượng. Thậm chí, nó còn giúp bạn sống lâu hơn. Sau tuần đầu tiên kiệt quệ và tình trạng tâm lý thay đổi thất thường, tôi cảm thấy bất ngờ vì mức độ năng lượng tràn trề mà tôi có trong suốt một ngày.

Nhược điểm là gì?

Nhược điểm lớn nhất của Whole 30 là lý do chính xác vì sao nó lại phổ biến đến vậy. Nó gây cảm giác mọi thứ bị đẩy tới cực độ. Tuy nhiên, kiểu ăn kiêng này chắc chắn không phù hợp để duy trì trong thời gian dài.

Ví dụ, nếu bạn lỡ 1 lúc nào đó trong liệu trình 30 ngày ăn 1 trong số các thực phẩm bị cấm, bạn sẽ phải bắt đầu lại từ đầu. Hai chuyên gia tin rằng, bạn sẽ không nhìn thấy kết quả đầy đủ trừ khi tuân thủ nghiêm ngặt việc loại bỏ thực phẩm gây viêm nhiễm trong 30 ngày liên tục. Ăn một miếng pho mát vào ngày thứ 28? Xin mời bạn quay trở lại vạch xuất phát.

Chuyên gia dinh dưỡng Keri Glassman lo ngại rằng, một phần của kế hoạch ăn kiêng này không thực tế. Cô chia sẻ trên Elle: “Tôi thích mọi người nghiêm khắc với bản thân trong 4-7 ngày đầu thực hiện chế độ ăn kiêng để giúp họ có bước nhảy đà thuận lợi và tái thiết lập hành vi. Nhưng 30 ngày quá dài và có thể tạo cảm giác giới hạn, gò bó, nhất là khi bạn phải bắt đầu lại”.

Cũng khá khó để chuẩn bị bữa ăn mà chẳng có gì ngoài thịt, rau trong vòng 30 ngày liền. Bác sĩ David L. Katz chia sẻ trên tờ Business Insider về tính hạn chế nghiêm ngặt của Whole 30: “Nhóm thực phẩm bị cấm không chỉ ngẫu nhiên mà còn khá lạ lùng nếu xét theo quan điểm một nhà dinh dưỡng. Nếu ý tưởng chung là dinh dưỡng tốt cho sức khỏe thì việc loại bỏ ngũ cốc toàn phần là bất thường và kỳ quặc”.

Có đáng để thử Whole 30?

Mặc dù vẫn có những hạn chế nhưng tôi thực sự vui mừng vì hoàn tất được thử thách này. Tôi cũng vui vì nó đã kết thúc! Tôi đã hoàn thành được mục tiêu đề ra.

Trọn 1 tháng, tôi không bị dị ứng hay triệu chứng viêm xoang nào. Quần áo tôi mặc cũng rộng hơn. Quan trọng nhất, tôi cảm giác mình đã thực sự thay đổi được mối quan hệ với thực phẩm. Tôi không còn xem đồ ăn là phần thưởng, là nơi tìm kiếm sự thoải mái sau một ngày làm việc vất vả nữa. Tôi thấy mình có thể từ chối bánh ngọt một cách nhẹ nhàng. Và tôi thấy mình có thể lựa chọn - ít ra, trong một thời gian nữa, tôi sẽ chưa áp dụng lại chế độ ăn kiêng này.