Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam, 6 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu thủy sản ước đạt 3 tỉ USD, giảm 16% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, các mặt hàng chủ lực đều giảm tại các thị trường lớn. Xuất khẩu giảm sút kéo theo giá cá tra, tôm nguyên liệu trong nước cũng giảm theo gây khó khăn cho người nuôi trồng. Giá cá tra giảm sâu đến 3.000-4.000 đồng/kg, người nuôi không có lãi.

Mặt hàng chủ lực giảm mạnh

Số liệu từ Tổng cục Thủy sản cho thấy 6 tháng đầu năm mặt hàng chủ lực là tôm xuất khẩu chỉ đạt 1,2 tỉ USD, giảm mạnh đến 29,2%. Sở dĩ xuất khẩu tôm giảm là do lượng tôm thế giới tăng, nhu cầu thị trường yếu, giá tôm ở các nước sản xuất lại giảm. Còn theo phân tích từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam, thông thường vào thời điểm tháng 6 hằng năm thì các nước nhập khẩu lớn mặt hàng tôm như Mỹ, châu Âu mua hàng rất nhiều. Tuy nhiên, năm nay, họ lại giảm mạnh lượng mua, chỉ mua cầm chừng để chờ giá giảm thêm. Nguồn cung mặt hàng tôm trên thế giói hiện nay khá dồi dào, do các nước sản xuất tôm lớn trên thế giới phục hồi sản xuất sau thời gian tôm bị dịch bệnh chết nhiều.

Xuất khẩu cá tra sang thị trường EU cũng giảm do đồng euro mất giá khiến nhu cầu nhập khẩu của thị trường này giảm theo (giá cũng giảm 5%-10%). Xuất khẩu cá tra sang thị trường Mỹ gần đây có tăng trở lại nhưng nhiều doanh nghiệp phải rút lui khỏi thị trường này vì phải bán với giá cao do thuế nước này tăng nên không cạnh tranh nổi với nhiều loại cá khác.

Xuất khẩu cá ngừ gần đây cũng sụt giảm liên tục, hiện cũng chưa có dấu hiệu phục hồi do nhu cầu thế giới giảm trong khi nguồn cung tăng mạnh. Xuất khẩu mặt hàng này sang Nhật giảm sâu đến 38%, EU giảm 20%. Mực và bạch tuộc giảm 5,2% do nhu cầu thị trường giảm, nguồn cung trong nước không ổn định.

Còn khó khăn

Giá cá tra nguyên liệu hồi đầu năm dao động từ 23.500-26.500 đồng/kg, tuy nhiên đến cuối tháng 2, giá bắt đầu giảm cho đến nay chỉ còn 20.500-22.500 đồng/kg. Người nuôi không có lãi. Giá giảm là do nhu cầu nhập khẩu cá tra chưa có dấu hiệu phục hồi tại các thị trường lớn. Điều này đã ảnh hưởng lớn đến hoạt động chế biến, kinh doanh và xuất khẩu của các doanh nghiệp thủy sản trong nước. Nhà máy chỉ hoạt động cầm chừng nên việc thu mua nguyên liệu cũng giảm đáng kể, kéo giá cá tra nguyên liệu giảm theo.

Dự báo 6 tháng cuối năm xuất khẩu mặt hàng tôm sang thị trường Mỹ khoảng 375 triệu USD, giảm 30% (cả năm 640 triệu USD, giảm gần 40%). Nhu cầu thị trường Nhật vẫn còn thấp do đồng yen giảm giá, suy thoái kinh tế nên xuất khẩu sang thị trường này 6 tháng cuối năm dự kiến khoảng 345 triệu USD, giảm 20% (cả năm 600 triệu USD, giảm 19%). Thị trường EU 6 tháng cuối năm cũng sẽ giảm do suy thoái kinh tế khu vực nhất là khủng hoảng nợ ở Hy Lạp, đồng euro giảm giá nên xuất khẩu sang thị trường này chỉ ước đạt khoảng 335 triệu USD, giảm 15% (cả năm khoảng 585 triệu USD, giảm 15%). Theo đó, 6 tháng cuối năm xuất khẩu tôm có thể đạt 1,9 tỉ USD, cả năm khoảng 3,2 tỉ USD, giảm 17%.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam, xuất khẩu cá tra trong quý II năm nay chỉ đạt khoảng 400 triệu USD, giảm 7% so với cùng kỳ năm ngoái. Dự báo xuất khẩu cá tra cả năm 2015 có thể đạt dưới 1,7 tỉ USD, thấp hơn 4% so với mức 1,77 tỉ USD năm 2014.

Bài và ảnh: LONG GIANG