Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng sắt thép của Việt Nam trong quý I/2017 ước khoảng 962.000 tấn, đạt trị giá 606 triệu USD, tăng khá mạnh so với cùng kỳ năm trước. Năm 2016, sản lượng xuất khẩu thép đạt 3,48 triệu tấn trị giá 2,03 tỉ USD, tăng 36% so với cùng kỳ. Bên cạnh mức tăng trưởng xuất khẩu, ngành thép đang phải đối mặt với các vụ kiện phòng vệ thương mại tại các thị trường nhập khẩu chính.

Liên tục bị kiện

Trong báo cáo xuất nhập khẩu 2016, Bộ Công Thương cho biết năm 2016, ngành thép xuất khẩu đối mặt với nhiều khó khăn khi liên tục bị kiện phòng vệ thương mại tại các thị trường nhập khẩu chính. Vài năm gần đây, xuất khẩu thép của Việt Nam chủ yếu sang các nước ASEAN do nhu cầu lớn về số lượng và không quá khắt khe về chất lượng.

Tuy nhiên, việc các nước ASEAN liên tục áp dụng nhiều biện pháp phòng vệ thương mại đã khiến xuất khẩu qua khu vực này có xu hướng giảm. Năm 2016, xuất khẩu thép sang khu vực này chỉ đạt 1,81 triệu tấn, giảm 7,3% về lượng và 18% về trị giá so với năm trước.

Mới đây, Cục Quản lý cạnh tranh - Bộ Công Thương cho biết Ủy ban Chống bán phá giá và chống trợ cấp Thái Lan đã ban hành quyết định cuối cùng về việc điều tra chống bán phá giá đối với sản phẩm tôn lạnh nhập khẩu từ Việt Nam. Theo đó, cơ quan quản lý của Thái Lan đã quyết định áp dụng biện pháp chống bán phá giá đối với mặt hàng tôn lạnh nhập khẩu từ Việt Nam trong thời gian 5 năm với mức thuế từ 6,2%-40,49%.

Một mặt hàng khác của Việt Nam xuất khẩu qua Thái Lan là tôn mạ màu cũng vừa bị Ủy ban Chống bán phá giá và chống trợ cấp Thái Lan áp dụng biện pháp chống bán phá giá trong thời gian 5 năm với mức thuế từ 4,3%-60,26%. Việc bị áp thuế chống bán phá giá ở mức cao khi xuất khẩu qua Thái Lan sẽ khiến doanh nghiệp ngành thép gặp khó khăn.

Thép Việt Nam xuất khẩu đang bị cạnh tranh gay gắt. Ảnh: Tấn Thạnh

Triển vọng khả quan

Không chỉ khu vực ASEAN, ngành thép cũng phải đối mặt với nhiều vụ kiện chống bán phá giá, chống trợ cấp từ các nước nhập khẩu từ nhiều quốc gia trên thế giới. Hiện các doanh nghiệp thép đang bị áp thuế chống bán phá giá từ nhiều quốc gia như Mỹ, Canada, Thổ Nhĩ Kỳ, Malaysia, Thái Lan, Indonesia. Thống kê của Bộ Công Thương từ năm 2007 đến nay, thép Việt Nam xuất khẩu phải đối mặt với 29 vụ kiện phòng vệ thương mại, trong đó có 18 vụ kiện chống bán phá giá, 4 vụ kiện chống trợ cấp và 4 vụ kiện áp dụng biện pháp tự vệ từ nhiều thị trường khác nhau như Mỹ, Canada, EU, Úc, Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ…

Không chỉ đối mặt với các vụ kiện phòng vệ thương mại, theo Bộ Công Thương, thép Việt Nam xuất khẩu đang bị cạnh tranh gay gắt với sản phẩm giá rẻ từ một số quốc gia, đặc biệt là từ Trung Quốc. Sản lượng thép của Trung Quốc đã tăng hơn 12 lần trong 25 năm qua, đạt 803,8 triệu tấn vào năm 2015 nhưng nhu cầu thép của nước này chỉ khoảng 672 triệu tấn. Với lượng dư cung thép lớn, Trung Quốc đã buộc nhiều nước sản xuất thép vào thế cạnh tranh gay gắt.

Dù vậy, dự báo xuất khẩu thép của Trung Quốc trong năm nay có thể giảm do nhu cầu nội địa đang tăng mạnh nhằm phục vụ các dự án xây dựng cầu đường, thủy điện và giao thông. Và triển vọng cho xuất khẩu thép của doanh nghiệp Việt Nam trong năm 2017 là khả quan. Như trong năm 2016, dù ở khu vực ASEAN kim ngạch xuất khẩu thép sụt giảm nhưng ở các thị trường khác lại tăng rất mạnh như Mỹ đạt 568,5 triệu USD tăng tới 328%, Hàn Quốc đạt 121,4 triệu USD tăng 147,7% hay các thị trường Đài Loan, Pakistan... đều có mức kim ngạch tăng trưởng mạnh.