Bộ Công Thương vừa tiếp tục cảnh báo về tình hình lừa đảo của một số doanh nghiệp (DN) nhập khẩu tại Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Đây không phải lần đầu cơ quan quản lý khuyến cáo và không ít DN xuất khẩu của Việt Nam đã từng bị thiệt hại khi làm ăn với đối tác nước ngoài ở các thị trường.

Tìm hiểu kỹ khi xuất nông sản, trái cây

Thương vụ Việt Nam tại UAE, Bộ Công Thương cho biết gần đây đã tiếp nhận, phát hiện và xử lý nhiều trường hợp DN Việt nhận được lời mời mua hàng nông sản, trái cây rồi ký kết hợp đồng với DN ở UAE nhưng sau đó mới phát hiện bị lừa. Ông Phạm Trung Nghĩa, Tham tán thương mại Việt Nam tại UAE, phân tích do thị trường này tương đối mở và dễ tính, lại là thị trường trung chuyển đến 40% lượng hàng hóa nhập khẩu, dẫn đến sự cạnh tranh rất khốc liệt về giá cả hàng nhập khẩu, trong khi biên lợi nhuận thường ở mức thấp. Do đó, DN cần cảnh giác trước những lời mời đặt hàng ở mức giá cao hơn thị trường từ DN mới, lạ.

Đồng thời, phương thức thanh toán đối với hàng rau quả, trái cây tại UAE cũng chủ yếu là đặt cọc trước rồi thanh toán trả chậm, rất ít khi mở L/C qua ngân hàng và lấy lý do hàng trái cây, rau quả mau hư nên ép DN Việt chấp nhận phương thức thanh toán này. Thương vụ Việt Nam tại UAE khuyến cáo các DN khi đàm phán, ký hợp đồng cần hạn chế cho trả chậm, nợ tiền hoặc nếu có chỉ ở mức 10%-20% lô hàng để tránh bị đọng vốn.

Không chỉ Bộ Công Thương mà một số hiệp hội DN cũng từng cảnh báo lừa đảo trong giao dịch xuất khẩu. Lãnh đạo một số hiệp hội nhìn nhận dù đã khuyến cáo nhiều lần nhưng không ít DN xuất khẩu vẫn gặp thiệt hại, rủi ro do bị lừa khi giao dịch với các đối tác ở nước ngoài. Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết cách đây không lâu đã có một vài DN thủy sản bị lừa đảo và có nguy cơ mất hàng trăm ngàn USD khi giao dịch với một đối tác ở Canada. Dù các DN Việt đã mở L/C ở một ngân hàng được hai bên thống nhất nhưng trong trường hợp này người mua ở Canada và ngân hàng - nơi mở L/C đã câu kết lấy hàng và không thanh toán cho nhà xuất khẩu Việt Nam.

Các chuyên gia kinh tế khuyến nghị các DN trong nước cần tự “nâng mình lên” khi giao dịch, làm ăn với nước ngoài Ảnh: Đàm Duy

Ông Trương Đình Hòe, Tổng Thư ký VASEP, nhận định để tránh rủi ro khi làm ăn với đối tác trên thị trường quốc tế, các DN xuất khẩu cần ký hợp đồng, hợp tác theo thông lệ quốc tế, tìm hiểu kỹ từng thị trường và quan trọng là tính toán các phương án để tránh rủi ro ở mức thấp nhất. "Không ít thị trường, nhà nhập khẩu đưa ra phương thức thanh toán bất lợi cho DN xuất khẩu Việt Nam. Nếu DN tính toán và chấp nhận được mức độ rủi ro hoặc có phương án dự phòng thì mới hợp tác. Và DN thường là người hiểu rõ nhất trong tình huống này" - ông Hòe nói.

Phải hiểu rõ đối tác

Theo ông Phạm Trung Nghĩa, DN Việt Nam cần hết sức hạn chế cạnh tranh theo kiểu bán hàng giá thấp để có hợp đồng, vì sẽ càng khiến cho DN ở UAE tận dụng ép giá, ép phương thức thanh toán và nghiêm trọng hơn là phá vỡ mặt bằng giá hàng Việt Nam tại thị trường này. DN cần bảo đảm chất lượng hàng đồng đều, tránh tâm lý hám lợi trong kinh doanh gây ra các tranh chấp không cần thiết.

Lừa đảo trong giao dịch thương mại, xuất nhập khẩu không phải hiếm xảy ra trên thị trường quốc tế, nhất là trong bối cảnh xu hướng hội nhập ngày càng sâu rộng. Việc Việt Nam tham gia hàng loạt các hiệp định thương mại tự do đem lại nhiều cơ hội cho DN trong nước đẩy mạnh xuất khẩu, tìm kiếm đối tác nước ngoài… nhưng cũng có nhiều rủi ro nếu DN không tìm hiểu kỹ.

Chuyên gia kinh tế - TS Đinh Thế Hiển cho rằng các DN trong nước cần tự "nâng mình lên" khi giao dịch, làm ăn với nước ngoài, tránh tâm lý "ham giá rẻ, giá thấp" trong kinh doanh rồi bị đối tác lừa đảo, gây thiệt hại. Có rất nhiều kênh thông tin DN có thể tham khảo trước khi ký hợp đồng với đối tác nước ngoài, lại không tốn kém chi phí nhưng không phải DN nào cũng tận dụng.

"Không ít DN nghĩ mình đang tìm được đối tác tốt, hợp đồng hời với giá thấp mà quên mất nguy cơ có thể bị lừa. Do đó, quan trọng là DN cần đầu tư vào khâu tìm hiểu kỹ thị trường, đánh giá mức độ tín nhiệm của đối tác ở nước ngoài qua nhiều kênh khác nhau" - TS Đinh Thế Hiển nói.

Và quan trọng nhất là DN phải sàng lọc, xác minh rõ các đối tác, nhất là đối tác mới lần đầu giao dịch hoặc đối tác tìm kiếm qua mạng. Nhiều trường hợp cần sang trực tiếp địa bàn để thẩm định và làm việc với đối tác, có thể liên hệ thương vụ để được xác minh, hỗ trợ, ông Phạm Trung Nghĩa thông tin thêm.