Vẹo cột sống có thể gây chèn ép hệ tuần hoàn và hô hấp, làm chậm phát triển về chiều cao và giảm tuổi thọ.

"Lùn" gần 10 cm vì vẹo cột sống

Tại Khoa Phẫu thuật cột sống Bệnh viện (BV) Việt Đức (Hà Nội), bệnh nhân Nguyễn Đức H., 15 tuổi ở Ninh Bình, là một trong số hàng chục bệnh nhi đang chờ được chuyên gia hàng đầu thế giới về chỉnh hình cột sống nhi khoa khám, hội chẩn. Theo chị Đinh Thị H. (mẹ cháu H.), khi sinh con được 7 tháng tuổi, gia đình đã phát hiện con bị vẹo cột sống cùng với bệnh lý bại não thể co cứng. Cầm tấm phim chụp cột sống vẹo hẳn về một bên khiến việc đi lại, sinh hoạt của con trai vô cùng khó khăn, chị H. cho biết: "Sáu tuổi, con mới biết đi; 7 tuổi mới tự cầm thìa múc đồ ăn được và học hết lớp 9 thì con phải nghỉ học vì không thể cầm viết lâu như bạn bè. Từ khi con được 1 tuổi đến giờ, vợ chồng tôi đã đưa con đi nhiều BV chạy chữa nhưng các bác sĩ nói chưa thể can thiệp gì, tất cả mới dừng ở việc tập phục hồi chức năng". Cũng chờ được chuyên gia hàng đầu về chấn thương chỉnh hình của Mỹ hội chẩn, người thân bệnh nhi Đỗ Bảo Ph., 7 tuổi ở Hà Nội, cho biết Ph. bị vẹo cột sống bẩm sinh khiến bé chậm lớn, còi cọc. Cơ thể bé Ph. chỉ như một đứa trẻ 4-5 tuổi.

Các bác sĩ BV Việt Đức cho biết những năm gần đây, số bệnh nhân đến khám, điều trị cong vẹo cột sống ngày càng tăng. Hầu như tuần nào BV cũng phẫu thuật cho khoảng 10 ca bị vẹo cột sống. Nhiều bệnh nhân có độ vẹo cột sống trước khi mổ lên đến 70% khiến cơ thể bị "lùn" mất 7,8 cm. Bệnh lệch vẹo cột sống có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng đặc biệt phát triển nhanh ở tuổi dậy thì, nhất là ở nữ giới. Nguyên nhân là do trẻ bị cong vẹo cột sống nhưng vẫn đi lại, sinh hoạt bình thường nên nhiều bậc phụ huynh chủ quan. Bên cạnh đó, do cũng chưa thấy được những biến chứng sau này của trẻ nếu không đi phẫu thuật sớm nên nhiều trẻ đến viện trong tình trạng quá muộn.

Các chuyên gia khuyến cáo trẻ bị cong vẹo cột sống cần được khám và tư vấn sớm bởi các bác sĩ chuyên khoa

Điều trị trễ, ảnh hưởng đến tuổi thọ

GS-TS Nguyễn Văn Thạch, Chủ tịch Hội Chấn thương Chỉnh hình Việt Nam, cho biết nếu tính ở thể nhẹ (độ vẹo giữa các đốt sống là 10%) thì ước tính có khoảng 2%- 3% dân số bị vẹo cột sống. Vẹo cột sống là sự biến dạng làm cột sống cong từ bên này sang bên kia. Khi bị vẹo, cột sống không còn thẳng mà cong ngược hoặc xuôi hoặc cong 2 đoạn như hình chữ S. Vẹo cột sống vô căn thường gặp nhất chiếm khoảng 65%, vẹo bẩm sinh chiếm 15% còn lại là 10% do thứ phát của bệnh lý thần kinh cơ. Bệnh lý này có thể gây nên sự chèn ép đối với hệ tuần hoàn và hô hấp, gây nên triệu chứng suy tim hoặc rối loạn thông khí ở phổi, từ đó ảnh hưởng đến sức khỏe và tuổi thọ sau này. Bệnh thường xuất hiện từ bé và đến độ tuổi học đường, nhất là 14-17 tuổi thì nhận biết rõ hơn do đây là thời kỳ hệ xương khớp phát triển mạnh.

Theo ước tính, cứ 25 trẻ em gái vị thành niên thì có 1 trẻ bị vẹo cột sống và tỉ lệ ở trẻ em trai vị thành niên là 1/200. Tuy nhiên, theo GS Thạch, có tới 90% người bệnh có thể khỏi nhờ luyện tập đúng cách, nếu được bác sĩ phát hiện và tư vấn kịp thời. Đặc biệt, với các tiến bộ khoa học như công nghệ kỹ thuật cao, nội soi, hệ thống định vị vi tính và màn hình tăng sáng trong mổ hỗ trợ, việc phẫu thuật bảo đảm chính xác và giảm được tai biến, biến chứng, hiệu quả chỉnh vẹo cao hơn.

TS-BS Nguyễn Lê Bảo Tiến, Viện trưởng Viện Chấn thương Chỉnh hình - BV Việt Đức, cho biết tại Việt Nam, rất nhiều trẻ bị vẹo cột sống không được phát hiện sớm và can thiệp kịp thời, nên tình trạng bệnh ngày càng nặng. Khoa Phẫu thuật cột sống BV Việt Đức đã tiếp nhận rất nhiều trường hợp bị vẹo nặng, phần vì phát hiện muộn không được điều chỉnh kịp thời, phần vì điều trị không đúng cách khiến bệnh vẹo ngày càng tiến triển nặng. Do đó, theo bác sĩ Tiến, việc phát hiện sớm chứng vẹo cột sống là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến kết quả điều trị. Khi góc vẹo còn nhỏ, trẻ có thể sử dụng áo chỉnh hình để theo dõi nhưng khi góc vẹo từ 50 độ trở lên và mặc áo nẹp không có tác dụng bác sĩ sẽ xem xét phẫu thuật chỉnh hình vẹo hiệu quả.