Trong khuôn khổ Triển lãm Ô tô Quốc tế Việt Nam (Vietnam International Motor Show 2016), hội thảo với chủ đề “Thuận lợi và thách thức của ngành kinh doanh và sản xuất ô tô trong bối cảnh hướng tới cạnh tranh tự do và vấn đề đặt ra về vai trò điều tiết của nhà nước” đã đưa ra những đề xuất, kiến nghị giải pháp bảo đảm sự cạnh tranh bình đẳng và chống gian lận thương mại trong bối cảnh ngành kinh doanh và sản xuất ô tô ở Việt Nam còn nhiều bất ổn.
Một trong những kiến nghị quan trọng, do ông Trần Tấn Trung, Tổng Giám đốc Công ty Phân phối Audi Việt Nam, đưa ra là áp dụng các giải pháp giám sát công bố của nhà nhập khẩu về phụ tùng và linh kiện xe nhập khẩu, từ đó có thể áp giá tính thuế nhập khẩu một cách công bằng và chính xác. Ông Trung cho rằng việc yêu cầu cung cấp tài liệu Vehicle Data (thông số kỹ thuật xe) cho mỗi chiếc xe nhập khẩu là hoàn toàn dễ dàng và minh bạch, trong đó liệt kê chi tiết mọi linh kiện và phụ tùng đã được nhà máy lắp ráp, đi cùng mỗi số VIN (số nhận dạng xe) tương ứng. Cơ quan hải quan hoàn toàn có cơ sở giám sát nhà nhập khẩu và áp thuế chính xác, theo các đơn giá đã công bố của nhà sản xuất.
Trả lời vấn đề này, ông Nguyễn Quang Sơn, Trưởng Phòng Giám quản hàng hóa xuất nhập khẩu thương mại Tổng cục Hải quan, cho biết hải quan đã áp dụng giải pháp này và đề nghị các hãng ô tô cập nhật thường xuyên, thậm chí là hằng tháng, biểu giá mọi linh kiện, phụ tùng chính hãng, để đưa vào cơ sở dữ liệu tính thuế. Đại diện kiểm tra chất lượng xe cơ giới, Cục Đăng kiểm Việt Nam, cũng đề nghị các hãng ô tô công khai tài liệu Vehicle Data và chủ động cung cấp cho cơ quan nhà nước, để có thể truy xuất từ bất cứ một đại lý chính thức nào của các hãng ô tô trên toàn thế giới.
Ông Trung cho biết theo nghiên cứu, có 5 con đường đưa ô tô đến với người tiêu dùng. Theo đó, con đường nhập khẩu chính hãng hoặc mở nhà máy lắp ráp tại Việt Nam là những con đường ngắn nhất mà các nhà nhập khẩu song song không có được, trừ phi phải có những giải pháp hạ thấp giá trị nhập khẩu. Đồng thời, ông cũng kiến nghị các biện pháp thực thi hiệu quả, chống vi phạm sở hữu trí tuệ, nhãn mác... Ông cho rằng đây cũng là một trong những vấn đề cạnh tranh bất bình đẳng, gây bất lợi cho các nhà sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu và phân phối ô tô chính hãng, vì họ đang bỏ rất nhiều chi phí xây dựng thị trường và thương hiệu, trong khi người kinh doanh nhỏ lẻ hưởng lợi.
Theo số liệu từ hải quan, sau 2 năm liên tiếp có mức tăng rất mạnh cả về lượng và trị giá, 9 tháng đầu năm 2016, hoạt động nhập khẩu ô tô nguyên chiếc của nước ta có dấu hiệu đi xuống, giảm 7,3% về số lượng xe nhập khẩu và giảm 16,9% về trị giá xe. Đánh giá về tình hình này, bà Đào Thu Hương - Phó Cục trưởng Cục Thuế xuất nhập khẩu, Tổng cục Hải quan - nhận định xu hướng giảm nhập khẩu ô tô diễn ra dường như là một bước đi thận trọng của các nhà nhập khẩu trước tình hình chính sách đang diễn ra nhiều biến động với những sự điều chỉnh về chính sách thuế của Chính phủ như thuế xuất nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt áp dụng với ô tô. Đại diện các nhà nhập khẩu và phân phối ô tô cho rằng những thay đổi về chính sách thuế làm ảnh hưởng rất nhiều đến quyết định mua hàng của người tiêu dùng, qua đó điều chỉnh quy luật cung cầu, các hãng ô tô phải đưa ra các quyết định nhập khẩu phù hợp với nhu cầu thị trường. Cùng với đó là việc quyết định đối với Thông tư 20 của Bộ Công Thương cũng tác động không ít tới thị trường ô tô nhập khẩu, dẫn tới việc các nhà nhập khẩu phải quan sát và thận trọng hơn.
