Trong báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Ngân hàng (NH) TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), đến cuối năm 2015, khối NH thương mại nhà nước (gồm 4 NH: Agribank, BIDV, VietinBank, Vietcombank) chiếm 45% tổng tài sản; 50,2% tổng dư nợ tín dụng và 46,3% nguồn vốn huy động của toàn hệ thống. Tuy nhiên, năng lực tài chính của khối NH này thể hiện qua hệ số an toàn vốn (CAR) bị suy giảm. Tình trạng tăng vốn tự có không đủ bù đắp mức tăng tài sản có rủi ro.

Hiện các NH thương mại nhà nước đang gặp tình trạng nan giải khi thực hiện các giải pháp tăng vốn nhằm bảo đảm năng lực tài chính.

Bộ phận nghiên cứu của BIDV đã đưa ra một số giải pháp như: NH Nhà nước và Bộ Tài chính chấp thuận cho các NH thương mại nhà nước được cân đối và quyết định việc sử dụng nguồn cổ tức các năm để tăng vốn cho năm sau qua hình thức chi trả cổ tức bằng cổ phiếu tùy thuộc vào năng lực tài chính và điều kiện của NH; bản thân các NH này cần tăng cường quản lý rủi ro để giảm được chi phí dự phòng rủi ro là khoản mục chi phí rất lớn trong hoạt động kinh doanh, đồng thời cần thực hiện tiết kiệm triệt để chi phí quản lý.

Ngoài ra, cần đẩy mạnh thực hiện cổ phần hóa và giảm bớt tỉ lệ sở hữu của nhà nước tại các NH này (hiện ở mức 65%-95%). Giải pháp tăng vốn qua bán cổ phần cho nhà đầu tư chiến lược nước ngoài rất có lợi, do nhà đầu tư nước ngoài có tiềm lực tài chính mạnh và nhiều kinh nghiệm quản lý.

Các cơ quan nhà nước tạo điều kiện cho các NH triển khai phương án phát hành cổ phần ra công chúng, trong đó cổ đông nhà nước nếu không đủ nguồn lực thì có thể từ chối quyền mua. Khi đó, các NH sẽ chủ động tìm kiếm nhà đầu tư và cổ đông nhỏ lẻ để bán cổ phần, phát hành cổ phần ưu đãi cho người lao động để tăng vốn. Giải pháp này chỉ thuận lợi khi cổ đông hiện hữu có sức mạnh tài chính và không muốn giảm tỉ lệ sở hữu trong điều kiện thị trường chứng khoán ổn định và phát triển thuận lợi. Bên cạnh đó, có thể cho phép các NH thương mại nhà nước được tạm ứng từ quỹ hỗ trợ sắp xếp doanh nghiệp để tăng vốn trong năm 2016.

Về dài hạn, các NH này phát hành trái phiếu tăng vốn, đẩy nhanh tiến độ cổ phần hóa hoặc thu hút nhà đầu tư tài chính, nhà đầu tư chiến lược; đồng thời, cần giảm sở hữu nhà nước tại các NH về mức tối đa 51% đến năm 2018 nhằm tạo điều kiện cho các NH thương mại nhà nước thu hút thêm vốn từ nhà đầu tư.