Nhịp sống
30/03/2023 12:19

Trẻ rối loạn phổ tự kỉ: Cha mẹ đóng vai trò quyết định trong can thiệp điều trị

Ngày 2-4, thế giới và Việt Nam đồng lòng hướng về người rối loạn phổ tự kỉ, đặc biệt là trẻ em tự kỉ. Hơn 20 năm đồng hành cùng trẻ rối loạn phổ tự kỉ ở nhiều vai trò khác nhau, bác sĩ Phan Thiệu Xuân Giang đã dành cho chúng tôi cuộc trò chuyện sâu rộng và đầy tâm huyết về trẻ tự kỉ Việt Nam.

BS Phan Thiệu Xuân Giang là chuyên gia có nhiều năm kinh nghiệm, làm việc trong lĩnh vực lượng giá chẩn đoán và định hướng can thiệp cho trẻ có rối loạn phổ tự kỉ. Hiện BS Giang đang là giảng viên thỉnh giảng môn Tâm lý học thần kinh, khoa Tâm lý học tại Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG TP HCM và giảng viên thỉnh giảng môn Tâm bệnh học phát triển, chương trình ngôn ngữ trị liệu, trường ĐH Y Khoa Phạm Ngọc Thạch (TP HCM). Bác sĩ từng tu nghiệp tại Úc và Hoa Kỳ về lượng giá chẩn đoán và mô hình can thiệp sớm cho trẻ tự kỉ có chứng cớ khoa học.

Trẻ rối loạn phổ tự kỉ: Cha mẹ đóng vai trò quyết định trong can thiệp điều trị - Ảnh 1.

Thưa BS, cha mẹ có thể dựa vào các dấu hiệu nào để xác định trẻ có rối loạn phổ tự kỉ hay không?

Những dấu hiệu báo động trẻ tự kỉ như: dưới 1 tuổi, trẻ không chú ý âm thanh hay giọng nói của người chăm sóc, không hóng chuyện, không cười với người lớn, thích để ý chăm chú đến những đồ vật có tính kích thích lặp lại như quay tròn, thích nhìn các ngón tay, không giao tiếp bằng ánh mắt.

Trẻ hơn 1 tuổi không có phản ứng hoặc phản ứng rất kém khi được gọi tên, không biết chỉ trỏ thể hiện yêu cầu, không nhìn theo hướng chỉ. Trẻ không giao tiếp mắt một cách đầy đủ, chậm về ngôn ngữ, không biết gật, lắc đầu để thể hiện đồng ý hay không đồng ý, không biết khoe, không biết rủ người khác chơi cùng.

Trẻ rối loạn phổ tự kỉ: Cha mẹ đóng vai trò quyết định trong can thiệp điều trị - Ảnh 2.

Trẻ có dấu hiệu tự kỉ thường có hành vi lặp đi lặp lại hay đáp ứng quá mức hoặc dưới mức đối với các cảm giác như: thích chơi xoay với cái bánh xe, đẩy xe tới lui và nhìn chăm chú, thích sờ, thích gõ, thích ngửi, nhạy cảm thái quá, cho ăn gì cũng nhè ra, sợ các mùi hay sợ âm thanh có cường độ cao như tiếng máy khoan, máy xay sinh tố… Khi đó, cha mẹ nên đưa con đi khám ở những có nhà chuyên môn được đào tạo về đánh giá tự kỉ.

Vậy nguyên nhân "gốc rễ" nào khiến trẻ rối loạn phổ tự kỉ, thưa BS?

Rối loạn phổ tự kỉ được xếp vào nhóm rối loạn phát triển thần kinh. Tức là, trẻ bị rối loạn chức năng sớm của não, có thể liên quan yếu tố gen do di truyền trong gia đình hay đột biến trong quá trình mang thai, ảnh hưởng đến chức năng căn bản của não bộ như: động cơ xã hội, giao tiếp cử chỉ, giao tiếp mắt, biểu hiện cảm xúc trên khuôn mặt, phối hợp lời nói và cử chỉ... Cha mẹ lớn tuổi sinh con cũng có nguy cơ trẻ bị tự kỉ cao hơn.

Thông tin cha mẹ nuôi con không tốt hay ông bà cho cháu coi thiết bị điện tử làm trẻ bị tự kỉ là sự tự gán ghép, cho đến nay chưa có chứng cứ khoa học.

Xin hỏi BS, cha mẹ phải làm gì khi biết con có rối loạn phổ tự kỉ?

Cha mẹ cần can thiệp sớm cho con ngay khi phát hiện. 3 năm đầu đời, tế bào thần kinh có tính linh hoạt, tùy biến cao nên trẻ có thể học được điều mới dễ dàng, đặc biệt là giao tiếp sớm.

Trẻ rối loạn phổ tự kỉ: Cha mẹ đóng vai trò quyết định trong can thiệp điều trị - Ảnh 3.

Người làm can thiệp có chuyên môn sẽ dựa trên sự đánh giá phát triển của trẻ xem trẻ có điểm mạnh, yếu, có tiềm năng ở đâu để lên chương trình can thiệp sớm và phù hợp với mức phát triển và tiềm năng của trẻ.

Can thiệp sớm, có chứng cớ khoa học, đủ thời gian, có thể là mỗi ngày 1 giờ, 2 giờ, 3 giờ liên tục thì sau vài tháng có thể thấy trẻ có tiến bộ. Sự tiến bộ của trẻ sau vài tháng can thiệp chỉ là bước đầu, cần kiên trì can thiệp lâu dài và lượng giá về phát triển lặp lại để có mục tiêu can thiệp phù hợp hơn cho giai đoạn phát triển mới.

Vậy cha mẹ đóng vai trò như thế nào trong việc đồng hành cùng con, thưa BS?

Cha mẹ đóng vai trò quyết định trong việc can thiệp điều trị rối loạn phổ tự kỉ ở trẻ em. Nếu cha mẹ chủ động tham gia và đầu tư thời gian, kiến thức tìm hiểu chơi, tương tác, giao tiếp với con và tìm nhà chuyên môn có kinh nghiệm và can thiệp theo chứng cớ khoa học thì trẻ sẽ có tiến bộ.

Trẻ rối loạn phổ tự kỉ: Cha mẹ đóng vai trò quyết định trong can thiệp điều trị - Ảnh 4.

Ngược lại, cha mẹ không chấp nhận vấn đề của con, không quan tâm, không tìm phương pháp khoa học, cha mẹ mâu thuẫn, gia đình có nhiều căng thẳng, không giao tiếp với con thì trẻ không tiến bộ, có khi còn nặng hơn.

Nhiều năm đồng hành cùng trẻ tự kỉ, BS thấy xã hội đã thay đổi nhận thức như thế nào về trẻ tự kỉ?

Phải nói rằng dự án Nâng cao nhận thức về tự kỉ ở trẻ em VN do PNJ và Quỹ BTTEVN khởi xướng và tổ chức trong suốt 5 năm qua là một hoạt động ý nghĩa, bổ ích và tạo được rất nhiều giá trị cho cộng đồng mà ở đây là hàng ngàn trẻ tự kỉ trên khắp Việt Nam.

Cụ thể, PNJ đã tổ chức xuất bản được những cuốn sách phục vụ kiến thức khoa học, chuẩn xác, hướng dẫn cho cộng đồng nhận thức đúng về rối loạn phổ tự kỉ như "Hỗ trợ phục hồi chức năng cho trẻ tự kỉ tại VN".

Hơn nữa, Dự án thường xuyên tổ chức các buổi tập huấn cho trung tâm ở nhiều tỉnh thành để nâng cao nhận thức về trẻ tự kỉ cho người làm trong các lĩnh vực. Chương trình đã góp phần to lớn trong việc đưa kiến thức sâu rộng vào trung tâm và gia đình của trẻ tự kỉ.

Trẻ rối loạn phổ tự kỉ: Cha mẹ đóng vai trò quyết định trong can thiệp điều trị - Ảnh 5.

Nhờ có nhiều thông tin khoa học mà cha mẹ và cộng đồng ngày càng sáng suốt tìm các giải pháp có chứng cớ khoa học, có chiến lược hành động để đồng hành cùng con. Phát hiện sớm, can thiệp sớm và đúng khoa học có thể giúp trẻ tiến bộ nhiều.

Xin cám ơn Bác sĩ!

P. V

Viết bình luận

Thí sinh được đi nước ngoài trải nghiệm khi đăng ký xét tuyển tại Trường ĐH Văn Hiến

Thí sinh được đi nước ngoài trải nghiệm khi đăng ký xét tuyển tại Trường ĐH Văn Hiến

Giáo dục - Cộng đồng 20:00

Hỗ trợ 100% chi phí cho 3000 chuyến tham quan trải nghiệm tại Malaysia, Singapore, Thái Lan và Việt Nam; 100% thí sinh được làm passport miễn phí; hỗ trợ 50% HP HK1 và 20% HP HK2 là những chính sách thiết thực của Trường Đại học Văn Hiến và myU dành cho thí sinh khi chọn Trường ĐH Văn Hiến là nguyện vọng 1 và đăng ký thành viên.

Dai-ichi Life Việt Nam đạt gần 9.200 tỉ đồng tổng doanh thu phí bảo hiểm

Dai-ichi Life Việt Nam đạt gần 9.200 tỉ đồng tổng doanh thu phí bảo hiểm

Bảo hiểm 19:00

Ngày 24-7, Dai-ichi Life Việt Nam công bố tổng doanh thu phí bảo hiểm 6 tháng đầu năm 2024 đạt gần 9.200 tỉ đồng, chiếm 13% thị phần.

Yang Bay - Điểm đến du lịch hữu ích cho học sinh

Yang Bay - Điểm đến du lịch hữu ích cho học sinh

Nhịp sống 17:02

Yang Bay không chỉ là nơi du lịch giải trí thông thường, mà còn là nơi khám phá thiên nhiên, học hỏi được nhiều kiến thức bổ ích, giúp học sinh hoàn thiện kỹ năng, tự tin, thích ứng cuộc sống.

Vietcombank cảnh báo lừa đảo các giải chạy Marathon

Vietcombank cảnh báo lừa đảo các giải chạy Marathon

Hoạt động cộng đồng 17:00

(NLĐO) - Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) cho biết, trong những tháng gần đây, trên mạng xã hội xuất hiện một số fanpage giả mạo các giải chạy Marathon do Vietcombank tổ chức nhằm lừa đảo, chiếm đoạt tài sản của người có nhu cầu tham gia.

Võ Minh - Chuyên gia đáng tin cậy trong ngành IT

Võ Minh - Chuyên gia đáng tin cậy trong ngành IT

Thị trường 15:13

Được thành lập từ năm 2012, Công ty TNHH và DV Vi Tính Võ Minh là thương hiệu quen thuộc trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ và sản phẩm công nghệ thông tin tại TP HCM và các khu vực lân cận

HHV ước lợi nhuận bán niên tăng trưởng 15%

HHV ước lợi nhuận bán niên tăng trưởng 15%

Sản xuất - Kinh doanh 15:02

Sau 6 tháng đầu năm 2024, Công ty CP Đầu tư Hạ tầng giao thông Đèo Cả (HHV) dự kiến mang về hơn 221 tỉ đồng lợi nhuận, hoàn thành 55% kế hoạch năm 2024.

HHV bán niên ước lãi 221 tỉ đồng, ghi nhận 5,4 tỉ đồng doanh thu từ thu phí BOT

HHV bán niên ước lãi 221 tỉ đồng, ghi nhận 5,4 tỉ đồng doanh thu từ thu phí BOT

Sản xuất - Kinh doanh 15:02

Năm 2024, Công ty CP Đầu tư Hạ tầng giao thông Đèo Cả (Mã chứng khoán: HHV) đặt mục tiêu doanh thu hợp nhất đạt 3.146 tỉ đồng, lợi nhuận sau thuế đạt 404 tỉ đồng, tăng trưởng lần lượt 17% và 11% so với năm 2023. Trong đó, kết quả bán niên, HHV ước lãi 221 tỉ đồng, hoàn thành 55% kế hoạch lợi nhuận của năm 2024.