Công tác thực hiện chính sách, pháp luật BHYT ở nước ta đã đạt được nhiều thành tựu. Sau khi Luật BHYT được ban hành năm 2008, số người tham gia BHYT tăng vượt bậc qua các năm: Tỉ lệ dân số tham gia BHYT tăng từ 57% (năm 2009) lên 74,7% (năm 2015 - năm đầu tiên Luật BHYT sửa đổi 2014 có hiệu lực) và tính đến hết tháng 7-2023 đã đạt 92% với gần 91 triệu người tham gia BHYT.

Số người tham gia BHYT tăng

Cùng với đó, cơ hội để người dân được tiếp cận các dịch vụ khám chữa bệnh (KCB) BHYT ngày càng mở rộng, số lượt KCB BHYT được Quỹ BHYT chi trả tăng cao. Thống kê cho thấy từ năm 2022 đến 6 tháng đầu năm 2023, cả nước có 94 người bệnh được quỹ BHYT chi trả chi phí KCB BHYT trên 1 tỉ đồng. Riêng 6 tháng đầu năm 2023, cả nước có gần 83 triệu lượt người KCB BHYT nội trú và ngoại trú với số tiền giám định, thanh toán trên 57.0000 tỉ đồng. Chính sách BHYT đã giúp giảm chi trực tiếp từ "tiền túi" của người dân cho dịch vụ y tế, góp phần tạo nên sự công bằng trong chăm sóc sức khỏe, đặc biệt đối với người nghèo, cận nghèo, trẻ em dưới 6 tuổi. Nhiều trường hợp đã được quỹ BHYT chi trả chi phí KCB BHYT lên đến hàng tỉ đồng.

Ông Lê Văn Phúc, Trưởng Ban Thực hiện chính sách BHYT (BHXH Việt Nam), cho biết 6 tháng đầu năm, toàn quốc có 83 triệu lượt KCB, tăng 29,2% so với 6 tháng đầu năm 2022. Tổng chi KCB BHYT trên cả nước là hơn 57.000 tỉ đồng, tăng 23,3%; số chi KCB đề nghị BHXH thanh toán tăng 16,2%. Tỉ lệ chỉ định điều trị nội trú bình quân toàn quốc 6 tháng năm 2023 là 10%, tăng 1,7% so với cùng kỳ năm trước, trong đó có nhiều tỉnh, thành phố có tỉ lệ sử dụng dự toán cao hơn bình quân chung toàn quốc. Cùng với ngân sách nhà nước, Quỹ BHYT là nguồn tài chính đóng góp đáng kể cho việc KCB, chăm sóc sức khỏe nhân dân và bảo đảm an sinh xã hội. Theo thống kê, vài năm trở lại đây, mỗi năm Quỹ BHYT chi trả với số tiền hơn 100.000 tỉ đồng cho việc KCB BHYT. Nhờ đó, người dân giảm được đáng kể các khoản chi phí dành cho y tế. Đặc biệt, với nhiều người mắc bệnh nặng, mãn tính… khi được Quỹ BHYT chi trả tiền KCB đã có thêm động lực vượt qua khó khăn, bệnh tật. Cùng với đó, quyền lợi hưởng BHYT của người tham gia ngày càng được mở rộng về cả phạm vi và mức hưởng BHYT. Chất lượng KCB BHYT cũng ngày càng cải thiện, người dân được tiếp cận nhiều dịch vụ y tế hiện đại, hiệu quả cao.

BHYT góp phần tạo nên sự công bằng trong chăm sóc sức khỏe, đặc biệt đối với người nghèo và trẻ em

Với sự kết nối liên thông dữ liệu KCB của gần 13.000 cơ sở KCB và ứng dụng hệ thống giám định điện tử, việc quản lý, giám sát chi phí KCB BHYT đã đạt được nhiều kết quả, các cơ sở KCB ngày một tuân thủ tốt hơn các quy định của Bộ Y tế. Nếu năm 2017, số chi phí giảm trừ là 2.584 tỉ đồng, năm 2021 giảm trừ hơn 1.414 tỉ đồng đến năm 2022 còn 955 tỉ đồng.

Khắc phục tình trạng thiếu thuốc, vật tư y tế

Tham gia các hội đồng đấu thầu mua sắm thuốc từ trung ương đến địa phương đã góp phần giảm các sai sót trong đấu thầu. Trong các năm gần đây, giá thuốc ngày một giảm và không có sự chênh lệch cao giữa các địa phương. Giám sát chặt chẽ việc đăng ký hành nghề, hành nghề tại các cơ sở KCB thông qua hệ thống thông tin giám định BHYT và kiểm tra trực tiếp tại cơ sở. Trong các năm qua, BHXH Việt Nam đã phát hiện nhiều trường hợp cấp giấy phép hoạt động của cơ sở KCB, chứng chỉ hành nghề không đúng quy định (nhân viên y tế không đủ điều kiện vẫn được cấp chứng chỉ hành nghề), hành nghề không đúng quy định (sai phạm vi hoạt động chuyên môn, không đăng ký hành nghề nhưng vẫn KCB...).

Góp phần minh bạch hơn trong thanh toán chi phí KCB với việc cơ sở KCB phải liên thông dữ liệu hằng ngày lên cổng thông tin giám định BHYT vừa giúp giám sát việc chỉ định điều trị và lạm dụng BHYT từ phía nhân viên y tế và người bệnh. Từ giữa năm 2022 xảy ra tình trạng thiếu thuốc, vật tư y tế tại nhiều cơ sở y tế trên toàn quốc, cũng như những vướng mắc về chính sách làm ảnh hưởng đến việc thanh toán chi phí KCB BHYT, ảnh hưởng đến quyền lợi của người tham gia BHYT. BHXH Việt Nam đã kịp thời chỉ đạo BHXH các địa phương cần nêu cao tinh thần trách nhiệm cao nhất, phối hợp chặt chẽ với ngành y tế hướng dẫn giải quyết khó khăn, vướng mắc và bảo đảm việc cung ứng đầy đủ thuốc, vật tư y tế phục vụ cho công tác KCB BHYT. Phối hợp xử lý vướng mắc thanh toán chi phí KCB BHYT đối với các dịch vụ kỹ thuật được thực hiện trên các máy do nhà trúng thầu vật tư, hóa chất cung cấp sau khi trúng thầu vật tư, hóa chất, cơ bản; các trang thiết bị y tế xã hội hóa chưa kịp chuyển đổi sang hình thức sở hữu theo quy định của Nghị định 151/2017/NĐ-CP.

Với mục tiêu đặt quyền và lợi ích của người tham gia BHYT lên hàng đầu, thời gian qua, ngành BHXH Việt Nam và ngành y tế đã đồng thuận, thống nhất và quyết tâm cao trong công tác xây dựng, tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về BHYT với mục tiêu phát triển bền vững BHYT toàn dân. Thời gian tới, với việc sửa đổi Luật BHYT, rất cần tiếp tục có sự phối hợp chặt chẽ, đồng thuận giữa hai ngành trong lĩnh vực xây dựng và thực hiện chính sách, để bảo đảm tốt nhất quyền lợi của người tham gia BHYT và khả năng cân đối, phát triển bền vững của quỹ BHYT.