Từ ngày 1-1-2015, Luật Việc làm có hiệu lực sẽ thay cho quy định của chế độ bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) trong Luật BHXH trước đây. Theo đó, có những thay đổi lớn dành cho người lao động (NLĐ) cũng như người sử dụng lao động (NSDLĐ).

Mở rộng đối tượng tham gia

So với quy định trước đây, đối tượng tham gia BHTN theo Luật Việc làm sẽ có thêm NLĐ làm việc theo hợp đồng mùa vụ từ đủ 3 tháng trở lên. Mặt khác, cũng không còn quy định NSDLĐ có sử dụng từ 10 NLĐ trở lên mới phải tham gia BHTN. Tuy nhiên, NLĐ giúp việc gia đình hoặc đang hưởng lương hưu thì không phải tham gia BHTN.

Luật Việc làm quy định mức đóng BHTN tối đa sẽ không quá 20 tháng lương tối thiểu vùng (đối với NLĐ đang hưởng lương theo mức do NSDLĐ quyết định). Luật cũng có hướng dẫn cụ thể về cách tính thời gian tham gia BHTN để tính hưởng trợ cấp: Sẽ tính bằng tổng các khoảng thời gian đã đóng BHTN (liên tục hoặc không liên tục) mà NLĐ chưa hưởng trợ cấp thất nghiệp (TCTN). Khi NLĐ đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động/hợp đồng làm việc trái pháp luật sẽ không được hưởng TCTN.

Đối với NLĐ làm việc theo hợp đồng mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn từ đủ 3 tháng đến dưới 12 tháng thì để được hưởng BHTN, họ phải có đủ 12 tháng tham gia BHTN trong vòng 36 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng (đối với các loại hợp đồng khác thì điều kiện này là có đủ 12 tháng tham gia BHTN trong vòng 24 tháng trước khi chấm dứt).

Người lao động tìm việc làm tại một ngày hội việc làm diễn ra ở TP HCM

Nhiều thay đổi dành cho NLĐ

Theo quy định mới, NLĐ tham gia BHTN từ đủ 12 tháng đến 36 tháng sẽ được hưởng 3 tháng trợ cấp, sau đó cứ có thêm 12 tháng tham gia BHTN thì sẽ được hưởng thêm 1 tháng trợ cấp nhưng tối đa không quá 12 tháng. Theo cách tính này, NLĐ tham gia BHTN đủ 36 tháng sẽ được hưởng 3 tháng trợ cấp (trước đây là 6 tháng), tham gia đủ 72 tháng sẽ được hưởng 6 tháng (trước đây là 9 tháng). Về mức hưởng từng tháng: Giới hạn tối đa không vượt quá 5 lần mức lương tối thiểu vùng hoặc mức lương cơ sở.

Đối với NLĐ bị tạm giam sẽ bị chấm dứt hưởng TCTN (trước đây chỉ bị tạm ngừng). Bên cạnh đó, NLĐ sẽ bị chấm dứt hưởng TCTN trong các trường hợp sau (được bổ sung so với quy định cũ): Đi học tập có thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên; bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi vi phạm pháp luật BHTN; bị tòa án tuyên bố mất tích.

Luật Việc làm quy định NLĐ đang hưởng TCTN mà tìm được việc làm thì sẽ chấm dứt hưởng trợ cấp và không được hưởng một lần số tháng trợ cấp còn lại chưa hưởng như trước đây. Bù lại, thời gian tham gia BHTN chưa được hưởng trợ cấp sẽ được bảo lưu và cộng dồn lại cho lần hưởng tiếp theo. Cách tính thời gian bảo lưu thực hiện theo khoản 4 điều 53 Luật Việc làm.

Luật Việc làm mở rộng đối tượng hưởng chế độ hỗ trợ học nghề và hỗ trợ tìm việc làm. NLĐ thuộc diện phải tham gia BHTN sau khi nghỉ việc sẽ được tư vấn, giới thiệu việc làm miễn phí nếu có nhu cầu; đối với chế độ hỗ trợ học nghề thì sẽ áp dụng đối với NLĐ đã đóng BHTN từ đủ 9 tháng trở lên trong thời gian 24 tháng trước khi nghỉ việc. Trước đây, 2 chế độ này chỉ áp dụng đối với NLĐ đang hưởng TCTN.

Luật Việc làm còn bổ sung chế độ "hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho NLĐ" cho NSDLĐ. Cách thức hỗ trợ cụ thể được Chính phủ quy định chi tiết.