Hội nghị tham vấn, góp ý hồ sơ chính sách và dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, khu vực phía Bắc, được Bộ Y tế tổ chức chiều 12-1, tại Hà Nội.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn, thuốc lá không chỉ là một sản phẩm tiêu dùng thông thường, mà là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây bệnh tật, tử vong sớm và tạo gánh nặng kinh tế cho xã hội.

Tại Việt Nam, mỗi năm có trên 100.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó 84.500 ca do hút thuốc chủ động và 18.800 ca do phơi nhiễm khói thuốc thụ động.

Ước tính tổng chi phí y tế cho các bệnh do thuốc lá gây ra lên tới 108,7 ngàn tỉ đồng vào năm 2022, tạo gánh nặng rất lớn và kéo dài đối với hệ thống y tế, nền kinh tế và an sinh xã hội.

Những năm gần đây, tỉ lệ hút thuốc ở một số nhóm đối tượng có xu hướng giảm. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn là quốc gia có tỉ lệ người sử dụng thuốc lá đứng thứ 9 thế giới, nằm trong 15 quốc gia có tỉ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc cao nhất và đứng thứ 3 khu vực ASEAN.

"Việc sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá nhằm đề xuất các chính sách đủ mạnh, khả thi, bảo vệ sức khỏe người dân trước sự gia tăng của các sản phẩm thuốc lá mới và các hình thức tiếp thị ngày càng tinh vi"- Thứ trưởng Thuấn nói.

Một điểm đáng chú ý của dự thảo là bổ sung, làm rõ khái niệm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới. Theo ông Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), đây là cơ sở quan trọng để quản lý các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới chưa được điều chỉnh đầy đủ trong luật hiện hành.

Dự thảo cũng bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm, gồm tàng trữ, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới khác; đồng thời cấm sản xuất, mua bán linh kiện, thiết bị rời để lắp ráp các sản phẩm này.

Ngoài ra, đề xuất tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá từ 50% lên tối thiểu 85% mỗi mặt chính, nhằm tăng hiệu quả cảnh báo tác hại.

Trao đổi bên lề hội nghị, bác sĩ Lê Thị Hải, Phó giám đốc Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế), cho biết quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế đã nêu rõ mức xử phạt hành vi hút thuốc tại nơi cấm. Tuy nhiên, tình trạng hút thuốc tại các địa điểm cấm vẫn diễn ra, một phần do công tác kiểm tra, thanh tra chưa thường xuyên; nhiều địa phương chưa thành lập đoàn kiểm tra chuyên trách.

Hiện nay, người hút thuốc tại nơi cấm bị cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 200.000 đến 500.000 đồng; trường hợp hút thuốc trên máy bay áp dụng theo quy định xử phạt trong lĩnh vực hàng không dân dụng.

Từ thực tế này, nhiều ý kiến đề nghị áp dụng hình thức "phạt nguội" đối với hành vi hút thuốc tại điểm cấm, thông qua hình ảnh, clip gửi về các ứng dụng do cơ quan chức năng và địa phương quản lý, đồng thời tăng mức xử phạt.

Theo các chuyên gia, bên cạnh chế tài, sự thay đổi về ý thức của người dân, đặc biệt là việc sẵn sàng nhắc nhở người vi phạm, đóng vai trò quan trọng trong việc giảm tình trạng hút thuốc tại nơi cấm và nơi công cộng.