Ghi nhận của VnExpress, trong các vụ tranh chấp đất đai bùng nổ thời gian gần đây, những trường hợp bên mua hứng chịu rủi ro, thậm chí mất cả chì lẫn chài chủ yếu rơi vào nhóm hợp đồng góp vốn, hợp tác đầu tư, thỏa thuận đầu tư...

Quan sát các vụ mất tiền và chôn vốn hàng thập niên vì loại hợp đồng tiềm ẩn rủi ro này, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tư vấn Đầu tư Phú Vinh, Phan Công Chánh cho biết, xét về bản chất, các loại hợp đồng góp vốn, thỏa thuận hợp tác đầu tư chỉ là hình thức huy động vốn.

Chuyên gia này đánh giá, vị thế của người mua đất bằng hợp đồng góp vốn thoạt đầu có vẻ ngang hàng với chủ đầu tư (đều là những bên cùng góp tiền đầu tư). Thế nhưng trên thực tế, quyền lợi của khách hàng trong hợp đồng này thường rất hạn chế và không được đảm bảo.

Ông Chánh phân tích, mấu chốt của vấn đề là hợp đồng góp vốn, hợp tác đầu tư, thỏa thuận đầu tư không phải hợp đồng mua bán. Sản phẩm cuối cùng khách hàng nhận được trong các hợp đồng này thường không hoàn chỉnh và phụ thuộc rất lớn vào sự may rủi của thời cuộc, chính sách, pháp lý thay đổi.

Cam kết bồi thường trong hợp đồng góp vốn thường ở mức tượng trưng và hoàn vốn (tức không tính đến trượt giá và chi phí cơ hội), thậm chí không có mức bồi thường. Nhằm giúp khách hàng tự bảo vệ mình trước những rủi ro tiềm ẩn, ông Chánh đưa ra 5 khuyến cáo về loại hợp đồng này.

Một dự án bán đất nền bằng hợp đồng góp vốn đầu tư xây dựng nhà ở và hợp đồng hợp tác đầu tư đang nổ ra tranh chấp, nếu chủ đầu tư phá vỡ hợp đồng, mức bồi thường khiến người mua lỗ 30-60 cây vàng. Ảnh: Vũ Lê

Đừng góp vốn vào nhà đất pháp lý bất ổn

Khi đặt bút ký hợp đồng góp vốn, khách hàng có quyền yêu cầu hồ sơ pháp lý dự án phải hoàn chỉnh. Bên mua nên dành thời gian tìm hiểu, lắng nghe thậm chí chất vấn chủ đầu tư về mọi khía cạnh của sản phẩm, các bước tiến hành thủ tục pháp lý. Điều quan trọng nhất là chủ đầu tư phải minh bạch tất cả các tình huống có thể xảy ra đối với dự án.

Thời gian nhanh nhất và chậm nhất để hoàn thành pháp lý cũng là cơ sở quan trọng để quyết định theo đuổi hay đứng bên ngoài suất đầu tư này. Mục đích của việc liệt kê trình tự thực hiện dự án giúp khách hàng có lộ trình chuẩn bị dòng tiền trong suốt thời gian góp vốn. Từ đó, việc rót vốn đầu tư có sự cân nhắc thấu đáo và tỉnh táo trước sự lôi kéo của môi giới.

Không đặt kỳ vọng lợi nhuận khủng

Khi ký hợp đồng góp vốn, cần lưu ý rằng, nguyên tắc vàng khi đầu tư là lợi nhuận cao thường đi đôi với rủi ro lớn. Hàng rẻ thường có vấn đề hoặc ẩn số gì đó mà ta chưa tìm ra. Vì vậy, thấy sản phẩm càng hấp dẫn thì mức độ thận trọng càng cao.

Lưu ý điều khoản bồi thường

Cam kết bồi thường trong hợp đồng góp vốn thường không cao như hợp đồng mua bán, thường ở mức tượng trưng và hoàn vốn, thậm chí là không có mức bồi thường. Vì vậy, khách hàng cần đọc kỹ điều khoản bồi thường và đề nghị phía chủ đầu tư giải thích tường tận từng câu chữ. Nếu nhận thấy có điểm nào bất thường, hãy chủ động đề nghị điều chỉnh, thậm chí đàm phán mức bồi thường hợp lý hơn.

Dự phòng kế hoạch B

Với các hợp đồng góp vốn mua nhà đất, nếu cứ tin vào kế hoạch A đầy xán lạn thì dễ dẫn đến hụt hẫng và thua lỗ nặng khi dự tính không thành. Do đó, khách hàng, nhà đầu tư cần dự phòng thêm kế hoạch B để chủ động ứng phó đường lui khi điều kiện bất khả kháng xảy ra đối với hợp đồng góp vốn. Chuẩn bị càng chu đáo cho tình huống thất bại lại chính là cách tốt nhất đảm bảo an toàn cho suất đầu tư bằng hợp đồng góp vốn này.

Ưu tiên ký với chủ đầu tư uy tín

Uy tín được ngầm hiểu thông qua tên tuổi, thương hiệu và lịch sử hình thành, phát triển của doanh nghiệp. Nếu chủ đầu tư là gương mặt mới, khách mua không nên bỏ qua khâu tìm hiểu kỹ quá trình kinh doanh của đơn vị mình định hợp tác. Thông thường, các đơn vị có tiền sử dính líu đến các vụ bê bối, tố cáo khó tránh khỏi hoài nghi về chữ tín. Nếu thận trọng hơn, khách hàng không nên bỏ qua việc tham vấn sự đánh giá khách quan của các chuyên gia đầu ngành trước khi quyết định xuống tiền nhằm tránh những rủi ro đáng tiếc, ngoài ý muốn.