Tư nhân khó chen chân vì nhà nước vẫn độc quyền

Dịch vụ công ích hiện nay vẫn được xem là “thành trì bao cấp”, chưa mở cửa cho khu vực tư nhân khai thác. Hậu quả là giá dịch vụ cao, chất lượng không tương xứng

Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương (CIEM) vừa tổ chức hội thảo Cơ chế chính sách cung ứng dịch vụ công ích để nhận diện thực trạng phát triển của lĩnh vực này. Từ đó đề xuất các giải pháp để thực hiện đề án “Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” chuẩn bị cho Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành trung ương Đảng khóa XII diễn ra tháng 5-2017.

Chi phí cao, hạn chế đấu thầu

Đó là đặc điểm chung của các dịch vụ công ích hiện nay. Theo thống kê, mỗi năm, Hà Nội dành khoảng trên 4.000 tỉ đồng ngân sách chi cho các dịch vụ công ích thu gom vận chuyển rác thải, duy trì công viên, cây xanh, thoát nước và xử lý chất thải đô thị. Năm 2016, Hà Nội vẫn dành tới 45% tổng chi phí dịch vụ công để duy tu, sửa chữa, duy trì vệ sinh môi trường; 12% cho duy tu, sửa chữa, duy trì lĩnh vực hạ tầng giao thông; 19% cho duy tu, sửa chữa, duy trì lĩnh vực thoát nước và xử lý nước thải... Trong đó, việc sử dụng khoảng một nửa số kinh phí này chưa qua đấu thầu. Nghiên cứu của CIEM cũng cho thấy tại các địa phương khác (Bắc Ninh), mức chi phí cho dịch vụ công ích cũng chênh lệch không đáng kể.

Tại Hà Nội, câu chuyện chi 800 tỉ đồng cho việc cắt cỏ mỗi năm hay đường ống nước sạch Sông Đà với gần 20 lần bị vỡ, ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt của gần 1/4 cư dân thành phố đã làm nóng dư luận thời gian qua cũng là một trong những hạn chế của chất lượng dịch vụ công ích. Ông Vũ Thừa Ân, Vụ Kết cấu hạ tầng và đô thị (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), phân tích chúng ta đang thực hiện chính sách đặt hàng trong vấn đề xử lý nước thải, chất thải, đấu thầu các vấn đề cung cấp dịch vụ công như nước, làm sạch môi trường, chăm sóc cây xanh đô thị, xử lý chất thải rắn bệnh viện... Nhưng cái khó là hiện nay không có định mức kinh tế kỹ thuật để dựa vào đó làm căn cứ xác định giá. Vì thế mới có bài học của Hà Nội là chi 800 tỉ đồng để cắt cỏ mỗi năm. Định mức như vậy đúng hay sai chưa ai biết, người ta chỉ biết nó quá cao.

Nhân viên Công ty TNHH MTV Dịch vụ Công ích quận Tân Bình đang chăm sóc cây xanh Ảnh: DVCI TB
Nhân viên Công ty TNHH MTV Dịch vụ Công ích quận Tân Bình đang chăm sóc cây xanh Ảnh: DVCI TB

TS Nguyễn Mạnh Hải, Trưởng nhóm nghiên cứu của CIEM, cho biết để điều chỉnh vấn đề này, Chính phủ đã có Nghị định 130 của Chính phủ về sản xuất và cung ứng dịch vụ công ích, được triển khai có hiệu quả bước đầu. Tại huyện Vạn Ninh (tỉnh Khánh Hòa), tỉ lệ tiết kiệm từ đấu thầu các gói thầu cung cấp dịch vụ công ích luôn đạt trên 60%. Tại TP HCM, khi đấu thầu dịch vụ thu gom rác sinh hoạt của 2 lần đấu thầu tại quận Bình Tân, tổng giá trị hợp đồng so với giá trị gói thầu giảm 48%, 3 lần đấu thầu tại quận Tân Phú, tổng giá trị hợp đồng so với giá trị gói thầu giảm 11%.

Tư nhân vẫn khó chen chân

Theo đánh giá Bộ Xây dựng, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, UBND các địa phương và CIEM, đến nay, số lượng doanh nghiệp (DN) tư nhân tham gia được vào lĩnh vực này vẫn chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Là một DN tham gia cung ứng dịch vụ công ích, ông Vũ Mạnh Kiên, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại điện tử công nghiệp Vũ, cho biết nhiều đơn vị khi tổ chức lựa chọn nhà thầu cung ứng dịch vụ công ích vẫn chưa bảo đảm công khai, minh bạch. DN ngoài nhà nước khó chen chân, đặc biệt trong nhiều hồ sơ mời thầu thì chủ đầu tư/bên mời thầu đã đưa ra những điều khoản rất vô lý.

“Dịch vụ công là khu trú cuối cùng của cơ chế tập trung quan liêu bao cấp, vẫn chưa mở cửa thực sự để thị trường hóa như các lĩnh vực kinh tế khác. Cần phải thị trường hóa để khu vực này hoạt động theo nguyên tắc thị trường, sử dụng nguồn lực một cách hiệu quả” - TS Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng CIEM, lên tiếng. Hơn nữa, xã hội hóa thành công lĩnh vực công ích sẽ tạo tiền đề cho xã hội hóa các lĩnh vực còn lại.

Trước một số quan điểm băn khoăn vì kinh nghiệm thế giới cho thấy nếu tư nhân hóa 100%, DN có thể gây sức ép với chính quyền để tăng giá. TS Nguyễn Đình Cung cho rằng tại Việt Nam hiện nay ít thị trường hóa, ít tư nhân hóa nên phải đẩy mạnh hơn cho cân bằng và chưa nên sợ. “DN tư nhân không lớn được vì chúng ta không cho nó lớn, cần thay đổi thể chế để thị trường nhiều hơn trong lĩnh vực dịch vụ công này” - ông Cung khẳng định.

3 loại dịch vụ công

Dịch vụ công chia làm 3 loại, gồm: dịch vụ hành chính công, dịch vụ sự nghiệp công, dịch vụ công ích. Trong đó, dịch vụ công ích là dịch vụ rất quan trọng, phục vụ lợi ích của cả cộng đồng. Dịch vụ công ích tại các đô thị của Việt Nam hiện nay chủ yếu nằm ở danh mục B (cấp thoát nước, vận tải công cộng tại các đô thị, chiếu sáng, dịch vụ quản lý công viên, trồng và chăm sóc cây xanh...).

Tô Hà

Viết bình luận

Agribank Chi nhánh Bình Thạnh ký kết thỏa thuận hợp tác với Bệnh viện TP Thủ Đức
8/3/2021 548 1k
Ngày 5-3/2021, Agribank Chi nhánh Bình Thạnh và Bệnh viện TP Thủ Đức tổ chức Lễ Ký kết thỏa thuận hợp tác toàn diện. Dự buổi lễ có ông Nguyễn Minh Trí - Thành viên Hội đồng thành viên Agribank, Trưởng Văn phòng đại diện khu vực miền Nam cùng Ban Giám đốc Bệnh viện TP Thủ Đức, Ban Giám đốc Agribank Chi nhánh Bình Thạnh và lãnh đạo các phòng, ban trực thuộc.
Nam A Bank lan tỏa thông điệp hạnh phúc nhân dịp 8-3
8/3/2021 548 1k
Chào mừng Ngày Quốc tế Phụ nữ 8-3, Nam A Bank triển khai nhiều hoạt động tri ân khách hàng nữ đã luôn tin tưởng, sử dụng các sản phẩm dịch vụ tiện ích của Nam A Bank. Song song đó, các hoạt động thi đua nội bộ sôi nổi cũng được Ngân hàng tổ chức nhằm lan tỏa thông điệp hạnh phúc, mang đến những món quà tinh thần ấm áp cho cán bộ nhân viên nữ nhân dịp lễ đặc biệt này.
PNJ trao 1 tỷ đồng hỗ trợ phụ nữ khó khăn do tác động đại dịch
4/3/2021 548 1k
Chương trình nhiều ý nghĩa này được tổ chức trong 2 ngày 4 và 5-3-2021. Toàn bộ nguồn kinh phí được trích từ hoạt động bán hàng gây quỹ của PNJ trong dịp tết “Tâm trao điều hay đón chào duyên may” được khách hàng của PNJ trên khắp cả nước rất sẵn lòng ủng hộ.
Canada hỗ trợ hoàn thiện chuỗi giá trị khép kín cho bưởi da xanh Bến Tre
4/3/2021 548 1k
Sau một năm thành công với kế hoạch mở rộng thị trường trong nước, tấn công các thị trường xuất khẩu khó tính, sáng nay (4-3) HTX Bưởi da xanh Bến Tre đã khởi công xây dựng khu phức hợp đa chức năng.
Tập đoàn Nam Cường tiếp sức Hải Dương phòng chống dịch Covid-19

Tập đoàn Nam Cường tiếp sức Hải Dương phòng chống dịch Covid-19

Hưởng ứng lời kêu gọi toàn dân ủng hộ phòng, chống dịch Covid-19 của Thủ tướng Chính phủ và Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Tập đoàn Nam Cường đã trao 5 tỉ đồng ủng hộ tỉnh Hải...