Tiềm năng lớn, song rủi ro đối với hoạt động cho vay tài chính tiêu dùng cũng không dễ kiểm soát. Vì vậy, các công ty tài chính (CTTC) cần có các giải pháp nhằm bảo đảm an toàn vốn vay cũng như quyền lợi của khách hàng.

Tiềm năng đi liền với rủi ro

Hiện nay, cho vay tiêu dùng là hình thức rất phổ biến ở các quốc gia, đặc biệt là các nước phát triển. Tại Việt Nam, hầu hết các ngân hàng thương mại (NHTM) và CTTC đều có các sản phẩm cho vay tiêu dùng, từ các khoản vay lớn: mua nhà, ô tô... cho đến các khoản vay nhỏ: mua đồ gia dụng, điện thoại, xe máy, khám chữa bệnh, du lịch...

Kết quả nghiên cứu của Viện Chiến lược ngân hàng (Ngân hàng Nhà nước) cho thấy trong 7 năm qua, tổng dư nợ cho vay tiêu dùng ở Việt Nam đã tăng trưởng trung bình xấp xỉ 20%/năm. Tham gia thị trường tín dụng tiêu dùng gồm hầu hết các NHTM, các CTTC trong nước và 100% vốn nước ngoài. Với cơ cấu dân số trẻ, tốc độ tăng tự nhiên cao, nhiều chuyên gia dự báo, thị trường tài chính tiêu dùng sẽ có những bước tăng trưởng nhanh và trở thành cơ cấu tín dụng quan trọng tại Việt Nam.

Tại Việt Nam, khái niệm cho vay tiêu dùng vẫn chưa được rõ ràng. Một số quan điểm cho rằng các khoản vay này bao hàm các khoản cho vay có tài sản bảo đảm, chủ yếu là cho vay mua, xây dựng hoặc sửa chữa nhà ở, mua ô tô có quy mô lớn có khi lên đến cả chục tỉ đồng.

Tuy nhiên, trên thực tế, các CTTC lại hướng đến đối tượng khách hàng đại chúng, dưới chuẩn với các khoản vay tiêu dùng nhỏ, không có tài sản bảo đảm. Chính vì vậy mà các CTTC đang phải đối mặt với tỉ lệ rủi ro khá lớn. Với khoản vay nhỏ lẻ, vốn tín dụng tiêu dùng của CTTC được triển khai tương đối dễ dàng nên đã trở thành khe hở cho các đối tượng bất chính lợi dụng, chiếm đoạt vốn.

Lãnh đạo của một số CTTC cho biết công ty đã gặp vài rắc rối khi cho vay tiêu dùng mua ô tô. Theo nguyên tắc, khi cho vay mua ô tô, khách hàng chỉ phải thế chấp giấy tờ xe gốc. Lợi dụng điều này, nhiều khách hàng làm ăn thua lỗ đã báo mất giấy tờ ô tô để được cấp giấy tờ xe mới, rồi bán tháo ô tô khiến ngân hàng mất trắng tiền, nếu kiện cáo cũng theo “hầu” rất lâu, mất rất nhiều thời gian, công sức và tiền bạc.

Hạn chế rủi ro bằng đa dạng hóa gói vay

Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, để đẩy mạnh tín dụng cho vay tiêu dùng, các CTTC cần đa dạng hóa sản phẩm hơn nữa để phù hợp với sức chi trả của từng phân khúc khách hàng. Đơn cử như hiện nay, mức lãi suất ưu đãi 0% chỉ dừng lại ở dòng hàng điện thoại, máy tính và chỉ ở một số model nhất định có trợ giá của nhà sản xuất. Đối với người tiêu dùng, đây có thể là một kênh tốt để mua sắm nếu có thu nhập ổn định, làm chủ tình hình tài chính của bản thân.

Hiện nay, các CTTC đang hướng đến cho vay tiêu dùng ở 3 dòng sản phẩm - dịch vụ chính: Cho vay mua xe máy trả góp, mua sắm đồ điện tử gia dụng và cho vay tiền mặt. Người tiêu dùng chính là người được hưởng trực tiếp và nhiều nhất những lợi ích mà hình thức cho vay tiêu dùng mang lại. Hình thức này giúp người dân kết hợp nhu cầu hiện tại với khả năng thanh toán trong tương lai. Bên cạnh đó, kể từ khi xuất hiện hình thức này, sức mua của người dân tăng nhanh khiến thị trường tiêu dùng phát triển. Điều này đã thúc đẩy các nhà sản xuất cạnh tranh và đưa ra thị trường những sản phẩm tốt hơn.

Bài và ảnh: Phước Lộc