BHXH Việt Nam cho biết gần đây, cơ quan này đã phối hợp với lực lượng chức năng có liên quan phát hiện, xử lý một số vụ việc vi phạm trong lĩnh vực BHXH, BHTN, BHYT ở một số địa phương.

Theo đó, nổi bật là hai nhóm hành vi trục lợi từ quỹ ốm đau, thai sản và trục lợi BHXH một lần dưới hình thức ủy quyền.

Giải quyết chế độ cho người tham gia BHXH tại tỉnh Quảng Nam

Cụ thể, tình trạng lạm dụng, trục lợi quỹ ốm đau, thai sản đó là người lao động trục lợi quỹ BHXH thông qua việc sử dụng Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH giả hoặc được các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh (KCB) cấp không đúng quy định để thanh toán chế độ BHXH. Qua đó, cơ sở KCB cũng trục lợi quỹ BHYT bằng việc quyết toán công khám, tiền thuốc, dịch vụ kỹ thuật... từ thẻ BHYT của người mua Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH.

Điển hình như vụ việc tại các phòng khám đa khoa tư nhân ở Đồng Nai (đã khởi tố); tại Trạm Y tế phường Đồng Văn, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam (hiện Công an tỉnh Hà Nam đang xác minh).

Ngoài ra, nhằm trục lợi quỹ BHXH, người sử dụng lao động thường đề nghị giải quyết hưởng chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức phục hồi sức khỏe đối với người lao động đang trong thời gian đi làm hưởng lương, nghỉ phép, nghỉ không lương, nghỉ việc riêng, điều trị tai nạn lao động… Hoặc người sử dụng lao động và người lao động thỏa thuận với nhau chỉ đóng 6 tháng BHXH hoặc tăng mức đóng BHXH cao bất thường trong thời gian 6 tháng trước khi sinh con để hưởng trợ cấp thai sản...

Trục lợi hưởng BHXH một lần dưới hình thức ủy quyền đó là lợi dụng nhu cầu cấp thiết của người lao động muốn nhận tiền BHXH một lần sớm để trang trải khó khăn trước mắt. Mặt khác, quy định hiện hành về thủ tục hồ sơ hưởng BHXH một lần rất đơn giản nên một số đối tượng đã tổ chức thu gom sổ BHXH của người lao động thông qua hình thức cầm cố, ủy quyền.

Đây là hành vi mua, bán sổ BHXH, không chỉ gây thiệt thòi lớn cho người dân khi chỉ nhận được 1/3 đến 1/2 giá trị thực của cuốn sổ BHXH mà về lâu dài còn tạo sức ép lên hệ thống an sinh xã hội.

Bên cạnh đó, BHXH Việt Nam cũng chỉ ra một số hành vi lạm dụng, trục lợi từ quỹ BHTN, BHYT của người lao động, nhân viên y tế như: Trong thời gian đang hưởng trợ cấp thất nghiệp, có việc làm mới nhưng lại không khai báo với Trung tâm giới thiệu việc làm.

Ngoài ra, nhân viên cơ sở y tế sử dụng thẻ BHYT của người nhà hoặc lấy mã thẻ của người bệnh BHYT đã đến khám trước đó để lập hồ sơ chứng từ đề nghị thanh toán chi phí; móc nối với đối tượng "cò" lập hồ sơ bệnh án khống cho người tham gia bảo hiểm nhân thọ để vừa trục lợi bảo hiểm nhân thọ, vừa trục lợi BHYT (như vụ việc xảy ra tại Bệnh viện đa khoa Thái An, Bệnh viện Trường đại học y khoa Vinh, Nghệ An).

Cơ quan công an thu giữ tài liệu, giấy tờ liên quan trong vi phạm cấp Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH tại một phòng khám ở Đồng Nai

BHXH Việt Nam nhận định chưa thực sự có công cụ đủ mạnh để chủ động phòng ngừa, ngăn chặn và răn đe các tổ chức, cá nhân có hành vi lạm dụng, trục lợi từ quỹ bảo hiểm. Các giải pháp ngành triển khai mới chỉ mang tính tình thế.

Trong công văn gửi Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội; Bộ Y tế và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương mới đây về việc tăng cường lãnh đạo thực hiện pháp luật và phòng, chống gian lận, trục lợi quỹ BHXH, bảo hiểm thất nghiệp, BHYT, cơ quan BHXH đề nghị tăng cường thanh tra đối với các đơn vị chậm đóng BHXH, BHTN, BHYT…; xử lý kịp thời các hành vi vi phạm do gian lận BHYT của cơ sở KCB và người bệnh… 

Đồng thời đề nghị UBND các tỉnh, thành phố, chỉ đạo các cơ quan quản lý Nhà nước có liên quan tăng cường kiểm tra, giám sát các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn trong việc chấp hành pháp luật về BHXH, BHTN, BHYT.