“Theo các nghiên cứu, có đến 80% phụ nữ gặp phải hiện tượng trầm cảm nhẹ sau sinh vài ngày nhưng hầu hết đều có thể vượt qua. Nếu nói đến chứng trầm cảm kéo dài sau đó, con số này chỉ còn 10% - 15%, tùy vào môi trường, điều kiện sống. Tuy nhiên, đây cũng là một tỉ lệ không nhỏ”. ThS-BS Nguyễn Ngọc Quang, Giám đốc Trung tâm Giám định Pháp y tâm thần TPHCM, cho biết như vậy.
BS Trần Đình Phương (Trung tâm Giám định Pháp y tâm thần TPHCM) lý giải: “Phụ nữ sau sinh ở trong trạng thái nội tiết tố đang giảm thấp nên nhạy cảm hơn bình thường, dễ gặp tác động bởi chuyện buồn hay suy nghĩ tiêu cực, dễ tủi thân… Bệnh thường gặp hơn ở người có cuộc sống vợ chồng không hạnh phúc hay người mang thai lần đầu, chưa kịp thích ứng với sự thay đổi giữa cuộc sống son rỗi và cuộc sống của một bà mẹ với nhiều trách nhiệm”.
BS Phương cũng cho biết trước đây khi công tác tại Khoa Nội trú nữ của Bệnh viện Tâm thần TPHCM, ông từng chứng kiến nhiều trường hợp phụ nữ trầm cảm sau sinh không được can thiệp kịp thời nên diễn tiến nặng. Nhiều người mắc phải các rối loạn tâm thần nguy hiểm, hoang tưởng, tự hủy hoại… và thậm chí làm tổn hại đến đứa bé mới sinh.
Phụ nữ có thai và sau khi sinh cần được chăm sóc yêu thương để tránh trầm cảm. (Ảnh chỉ mang tính minh họa). Ảnh: HỒNG THÚY
Các biểu hiện của trầm cảm sau sinh thường xuất hiện vào ngày thứ 4 - 5 sau cuộc “vượt cạn”: buồn bã, hay cáu gắt, mất ngủ, ngồi mãi một chỗ; ít quan tâm đến xung quanh kể cả việc chăm sóc con, cho con bú; nhiều trường hợp còn than vãn liên miên, khóc lóc và lo lắng vô cớ. “Có nhiều yếu tố bất lợi khiến người phụ nữ dễ gặp và khó thoát khỏi trầm cảm sau sinh: sự căng thẳng của công việc, cuộc sống gia đình khi mang thai, kinh tế khó khăn, bản thân người mẹ có tiền sử trầm cảm, trầm cảm khi mang thai, trầm cảm sau sinh và các rối loạn tâm thần khác.
Có khi bà mẹ trầm cảm chỉ vì… đẻ con gái trong khi gia đình trông đợi một bé trai” – BS Nguyễn Ngọc Quang lưu ý. Mẹ bệnh còn khiến đứa bé mới sinh không được chăm sóc tốt và thiếu tình cảm mẹ con, ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất, đứng trước nguy cơ gặp các vấn đề về tâm lý, tâm thần về sau.
Để phòng tránh và vượt qua trầm cảm sau sinh, sản phụ cần được người thân, đặc biệt là chồng, quan tâm chăm sóc trong thai kỳ và sau thai kỳ. Nên chú ý biểu hiện buồn, chán nản của sản phụ thời điểm 4-5 ngày sau sinh. Người phụ nữ khi quyết định làm mẹ cũng nên có sự chuẩn bị tâm lý, tập thói quen suy nghĩ tích cực và xem đứa bé là niềm vui, tự chăm sóc tốt bản thân về dinh dưỡng, đừng quá ôm đồm công việc để tránh stress…
