Theo nhiều nghiên cứu cổ nhân học, vào thời điểm loài người tinh khôn (người hiện đại) Homo sapiens ra đời - khoảng 300.000 năm về trước - thế giới có đến ít nhất 8-9 loài người khác cùng hiện diện.
Nhưng họ đã lần lượt biến mất, để lại duy nhất Homo sapiens thống trị thế giới loài người.
Một nghiên cứu mới đã tập trung vào người Neanderthal (Neanderthals, Homo neanderthalensis). Họ cùng chi Homo (chi Người) với chúng ta và là một trong những loài họ hàng cuối cùng còn tồn tại cho đến khoảng 40.000 năm trước.
Hộp sọ người Neanderthal trên tay một nhà khoa học - Ảnh: VIỆN NHÂN CHỦNG HỌC TIẾN HÓA MAX PLANCK
Theo Science Alert, ngày càng nhiều bằng chứng khảo cổ học cho thấy người Neanderthal không chỉ thông minh hơn chúng ta từng nghĩ, mà họ còn đi đứng thẳng, sử dụng công cụ để tạo lửa, kéo sợi, bện dây, tạo ra nghệ thuật trừu tượng, phối hợp săn bắt các loài thú lớn...
Nhưng các nhà khoa học tin rằng họ vẫn thiếu một thứ gì đó so với Homo sapiens nên không thể trụ lại trên hành tinh.
Viết trên tạp chí khoa học Quaternary Science Reviews, các nhà nghiên cứu tại Đại học Montreal (Canada) và Đại học Cambridge (Anh) cho biết đó chính là khả năng kết nối mạng lưới giữa các cộng đồng.
Họ đã sử dụng mô hình sinh học bảo tồn để mô phỏng môi trường sống tại châu Âu từ 35.000 đến 60.000 năm trước, dựa trên các bằng chứng khảo cổ thực tế.
Mô phỏng này đã cho thấy khác biệt chủ chốt. Người Neanderthal thường sống trong các nhóm nhỏ, lẻ tẻ và biệt lập. Khoảng cách giữa các vùng định cư tại Tây và Đông Nam Âu quá lớn, khiến sự kết nối trở nên lỏng lẻo.
Trong khi đó, Homo sapiens sống trong các vùng định cư có tính liên kết cao, tạo thành hệ thống hỗ trợ chặt chẽ giữa các cộng đồng.
Khoa học di truyền ngày nay đã làm rõ mối nguy hại của tình trạng hôn nhân cận huyết xảy ra trong những cộng đồng khép kín. Qua nhiều thế hệ, điều này khiến các nhóm Neanderthal bị suy giảm đa dạng di truyền nặng nề.
Chưa kể, đó là giai đoạn khắc nghiệt nhất của Kỷ Băng hà cuối cùng. Khi nguồn sống trở nên eo hẹp do khắc nghiệt, các nhóm biệt lập không có nguồn hỗ trợ từ bên ngoài và dễ dàng sụp đổ.
Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng vùng chồng lấn lãnh thổ giữa hai loài chỉ khoảng 5%.
Điều này đặt ra giả thuyết người Neanderthal không hẳn bị xóa sổ bằng bạo lực mà có thể đã bị "hấp thụ di truyền" thông qua việc giao phối với cộng đồng Homo sapiens đông đúc.
Kết quả là loài người Neanderthal độc lập đã biến mất. Mặc dù vậy, họ vẫn hiện diện trong chính chúng ta nhờ các cuộc giao phối dị chủng cổ xưa đó: 1-4% DNA của người hiện đại là "tài sản thừa kế" từ loài người cổ này.
