Trong một nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí Astronomy & Astrophysics, các nhà khoa học tuyên bố đã xác định được chính xác vị trí của "vùng rìa" của Ngân Hà, tức thiên hà Milky Way mà Trái Đất chúng ta trú ngụ.

Theo đó, ranh giới quan trọng này nằm ở khoảng 11,28 đến 12,15 kiloparsec (khoảng 40.000 năm ánh sáng) tính từ tâm thiên hà.

Các tác giả đến từ Đại học Malta cho biết "rìa Ngân Hà" mà họ đề cập là ranh giới của vùng hình thành sao tích cực.

Họ đã phân tích tuổi của hơn 100.000 ngôi sao khổng lồ từ dữ liệu của một số cuộc khảo sát như APOGEE-DR17, LAMOST-DR3, Gaia...

Quá trình này đã làm rõ một câu chuyện thú vị về sự tiến hóa vị trí của các ngôi sao trong thiên hà và tuổi của chúng. Mối quan hệ đó có thể được hình dung theo một đồ thị hình chữ U. Trong trường hợp này, trục Y là tuổi tác, và trục X là khoảng cách từ tâm thiên hà.

Điều đó có nghĩa là các ngôi sao càng gần trung tâm thiên hà thì càng già, trong khi các ngôi sao trẻ hơn ở xa hơn. Đến một khoảng cách nhất định, các tuổi của các ngôi sao lại tăng lên trở lại.

Đối với vùng hình thành sao tích cực, điều này khá dễ giải thích: Càng gần lỗ đen ở trung tâm thiên hà, lượng khí và bụi càng nhiều, dẫn đến quá trình hình thành sao diễn ra sớm hơn, và do đó các ngôi sao càng già hơn.

Càng ra xa, khí và bụi càng phân tán rộng hơn, lực hấp dẫn dẫn đến sự hình thành sao diễn ra chậm hơn, nên sao trẻ hơn.

Nhưng ở rìa Ngân Hà lại là một câu chuyện khác: Sao ở đây già hơn vì chúng là những ngôi sao di cư từ vùng bên trong ra ngoài, chứ không trực tiếp hình thành ở đó.

Khác biệt này đã tạo nên một ranh giới rõ rệt, đánh dấu vùng hình thành sao tích cực.

Lý do vùng hình thành sao tích cực của Ngân Hà bị giới hạn ở khoảng cách 40.000 năm ánh sáng cũng được giải thích.

Đầu tiên là do cấu trúc thanh trung tâm của thiên hà gây nhiễu loạn dòng chảy của khí, giữ khí lại bên trong. Tiếp theo, mặt phẳng thiên hà vốn có độ cong nhất định ở khoảng cách này, làm khuếch tán khí ra vùng rộng lớn hơn, khó tụ lại. Ngoài ra, khu vực này khí quá loãng, không đủ để làm mát và tích tụ thành các vườn ươm sao.

Phát hiện này không chỉ giúp các nhà thiên văn hiểu rõ hơn về bản chất của Ngân Hà, mà còn giúp phân loại nó là thiên hà đĩa Type II, giống với khoảng 60% các thiên hà tương tự trong vũ trụ địa phương.