Thời tiết rét đậm, rét hại tại miền Bắc những ngày qua không chỉ làm gia tăng bệnh tật mà còn khiến nhiều người đột ngột méo miệng, liệt mặt, phải nhập viện.
Bác sĩ thăm khám, điều trị liệt dây thần kinh số 7 cho bệnh nhân. Ảnh: Đặng Thanh
Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương đã tiếp nhận bệnh nhi P.N.C. (11 tuổi, ở Hà Nội) trong tình trạng méo miệng, cơ mặt cứng đờ, không cười được, mắt trái không nhắm kín. Các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhi bị liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên do nhiễm lạnh. Trước đó, trong lúc đi học, trẻ cởi áo khoác và chỉ mặc áo mỏng suốt cả ngày giữa thời tiết rét đậm.
Bác sĩ Lê Nguyên Long, Khoa Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng, cho biết sau gần một tuần điều trị bằng thuốc kết hợp vật lý trị liệu và phục hồi chức năng, vận động cơ mặt của bệnh nhi đã cải thiện.
Trường hợp khác là ông N.V.N. (58 tuổi, ở Hà Nội). Sau vài ngày thời tiết trở lạnh, ông xuất hiện đau họng, sưng đau tai trái và được chẩn đoán viêm tai giữa. Sau 3 ngày điều trị không thuyên giảm, bệnh nhân bắt đầu méo miệng, nói khó, mắt không nhắm kín. Lo ngại đột quỵ, gia đình đưa ông đến Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương.
Kết quả chụp cắt lớp vi tính sọ não loại trừ tổn thương mạch máu não. Các bác sĩ xác định ông bị liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên bên trái do biến chứng viêm tai giữa cấp, kèm liệt dây thanh âm. Bệnh nhân có tiền sử tăng huyết áp và một số bệnh lý nền khiến miễn dịch suy giảm.
Trước đó, bé gái 4 tuổi (ở Phú Thọ) được gia đình đưa đến bệnh viện do ăn uống kém, cười lệch miệng sang phải. Theo người nhà, tối trước ngày nhập viện, trẻ đột ngột xuất hiện tình trạng lệch miệng khi cười, không sốt, không nôn ói nhưng mệt hơn và giảm ăn. Thăm khám cho thấy trẻ bị liệt dây thần kinh số 7 do nhiễm gió lạnh.
Theo bác sĩ Long, dây thần kinh số 7 chi phối vận động các cơ mặt, đồng thời tham gia dẫn truyền vị giác, tiết nước mắt và nước bọt. Do đi qua ống xương hẹp ở xương thái dương, dây thần kinh này rất nhạy cảm, dễ bị phù nề khi chịu tác động bất lợi.
Khi vùng đầu - mặt - cổ tiếp xúc lạnh đột ngột, mạch máu co thắt gây thiếu máu cục bộ, kích hoạt phản ứng viêm, dẫn đến phù nề và chèn ép dây thần kinh, làm rối loạn dẫn truyền xung động đến cơ mặt.
Thời tiết lạnh cũng tạo điều kiện cho các virus, đặc biệt là herpes simplex type 1, tái hoạt. Khi đó phản ứng viêm miễn dịch tăng mạnh, khiến tình trạng phù nề dây thần kinh trầm trọng hơn và gây liệt mặt khởi phát đột ngột.
Một bệnh nhân bị méo miệng, liệt mặt do rét đậm phải điều trị
Người bệnh thường xuất hiện triệu chứng nhanh, có thể ngay khi thức dậy buổi sáng đã thấy méo miệng, cười lệch, nói khó, chảy nước miếng hoặc nước mắt bên liệt, mắt nhắm không kín, kèm đau âm ỉ sau tai. Các biểu hiện tiến triển trong vài giờ đến một, hai ngày nhưng không gây rối loạn ý thức.
Bác sĩ Long lưu ý liệt mặt do nhiễm lạnh thường không kèm yếu tay chân, tê nửa người hay rối loạn ngôn ngữ trung ương như đột quỵ. Tuy nhiên, do biểu hiện méo miệng khá giống đột quỵ, người bệnh dễ nhầm lẫn, dẫn đến nhập viện muộn hoặc xử trí sai cách.
Theo bác sĩ, "thời điểm vàng" điều trị liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên là trong 72 giờ đầu, nhằm giảm phù nề, bảo vệ bao myelin và tăng khả năng hồi phục hoàn toàn chức năng vận động cơ mặt.
