Cách đây không lâu, khi có dịp gặp gỡ nhà thiết kế Pháp gốc Việt Patrick Phạm khi anh về Việt Nam để hoàn thành bộ sưu tập mới, tôi được anh mời món bánh lá "ngon số dzách".

Sống dậy tuổi thơ

Bánh có màu sẫm cuốn trong lá mít, trước khi ăn thì được gỡ ra, cắt thành từng miếng cho vào chén rồi chan nước cốt dừa, rắc lên chút mè. Tôi nhắm mắt ăn thử một miếng... Đầu tiên là cảm giác béo ngậy, kế đến là cái dai dai sựt sựt và đặc biệt là cái mùi, rất khó tả, không thơm nức, cũng không khó ngửi mà dìu dịu, ngai ngái. Có khi nó lẫn vào mùi nước cốt dừa, có khi nó độc lập phảng phất và khi ăn hết chén, tôi chỉ có một từ để tả về nó: ghiền!

Theo nhà thiết kế Partrick Phạm, món bánh này làm từ bột gạo hòa cùng nước lá mơ. Một số người còn dùng món bánh này kèm rau sống và nước mắm tỏi ớt. "Bánh này là một món ăn tinh thần gắn bó với tuổi thơ sông nước miền Tây. Nó là cả tuổi thơ của tôi" - Partrick Phạm chia sẻ.

Lúc đó tôi mới vỡ lẽ, lá mơ cũng gắn liền với những món ăn tuổi thơ tôi và đến tận bây giờ khi đã rời quê lên sống ở TP HCM.

Bánh lá mơ

Tôi nhớ ngày nhỏ, cứ dăm ba bữa lại than đau đầu rồi tỉ tê đòi mẹ làm món trứng chiên lá mơ. Lá mơ xắt nhuyễn đúc với trứng, đơn giản vậy thôi nhưng ra cái hương vị béo béo, bùi bùi rất độc đáo. Món này là bài thuốc chữa cảm, đau đầu của mẹ tôi, rất hiệu nghiệm.

Thi thoảng mẹ cũng lấy lá mơ kho với cá rô. Thịt cá rô béo, khi kho cùng lá mơ thì thơm lừng. Nước cá kho này dùng để chấm lá mơ sống thì nồi cơm hôm đó bảo đảm chẳng còn hạt nào.

Có lần đi ra miền biển, tôi còn được ăn món gỏi tôm cuộn lá mơ. Món này đặc biệt được cánh đàn ông ưa thích bởi nhâm nhi cùng vài ly rượu là không có gì tuyệt hơn.

"Chết chìm" với thịt lên mâm

Thịt heo luộc vốn là món ăn quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày của người Việt ở khắp 3 miền. Với món này, người ta ăn kèm với nhiều loại rau, trong đó không thể thiếu lá mơ.

Ngày nay, để tăng thêm sự hấp dẫn cho món ăn quen thuộc này, nhiều nhà hàng, quán ăn ở TP HCM kích thích thực khách bằng món heo mọi lên mâm. Cũng khai thác từ nền tảng thịt heo cuốn lá mơ chấm mắm tôm nhưng thực khách sẽ bị "chết chìm" trong nhiều cách chế biến khác nhau. Đó là thịt heo luộc trắng tinh săn chắc, những lát thịt quay vàng ươm hay những khoanh lòng đẫy đà cùng vài cây chạo heo bám chặt vào những khúc mía nhỏ…

Tất cả mớ thịt ấy được bày trên một cái mẹt tre lót lá chuối cùng một ít rau thơm xanh mát, củ sả, riềng cắt lá… và rất nhiều lá mơ. Có chút quá lời khi tưởng tượng từng miếng thịt bóng bẩy được đặt trên cái nền rau lá xanh mướt đó trông như một bức tranh. Nhưng quả thật, hình ảnh ấy đánh thức cả thị giác, khứu giác lẫn vị giác của mọi thực khách. Với nhiều người ngán mỡ và đạm thì có lẽ hơi ái ngại nhưng ăn vào mới thấy cái béo, cái ngậy của thịt sẽ cân bằng tuyệt vời với cái nhẫn nhẹ, hơi chút mùi của lá mơ, mắm tôm cùng chút cay nồng của ớt, riềng, sả…