Để có câu trả lời rõ ràng cho câu hỏi "Nhận BHXH một lần hay để hưởng lương hưu sẽ lợi hơn?" của không ít người lao động (NLĐ), BHXH Việt Nam đã đưa ra các phép tính so sánh một cách cụ thể.
BHXH là của để dành
Có thể thấy, khi nhận BHXH một lần thì NLĐ sẽ mất đi cơ hội được hưởng lương hưu, không có gì đảm bảo cho cuộc sống lúc tuổi già và có thể trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội.
Người lao động cần hết sức thận trọng khi cân nhắc để hưởng BHXH một lần
"Cần hiểu rằng khoản tiền đóng vào quỹ BHXH là một của để dành quý giá của chính mình, nó không mất đi mà ngược lại vẫn được cơ quan BHXH quản lý và đầu tư tăng trưởng", đại diện BHXH Việt Nam chia sẻ và cho biết thêm: "NLĐ hoàn toàn có thể bảo lưu thời gian đóng BHXH để khi có điều kiện thì tiếp tục tham gia BHXH bắt buộc hoặc tham gia BHXH tự nguyện với sự hỗ trợ một phần kinh phí từ Nhà nước theo mức 10, 25, 30% mức đóng tính trên chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn tùy theo đối tượng".
Trong thời gian bảo lưu nếu chẳng may bị chết thì gia đình còn được hưởng trợ cấp mai táng bằng 10 tháng lương cơ sở, thân nhân tùy theo điều kiện được hưởng trợ cấp tuất hàng tháng (tối đa 4 người) đến khi trưởng thành (nếu là con) hoặc hưởng đến khi chết (nếu là vợ, chồng hoặc cha, mẹ đã hết tuổi lao động và không có thu nhập hoặc có thu nhập nhưng thấp hơn mức lương cơ sở) hoặc nhận trợ cấp tuất một lần thì mức trợ cấp được tính như BHXH một lần.
Đáng chú ý, nhận BHXH một lần là phải chấp nhận sự thiệt thòi rất lớn. Với mức 22% tiền lương tháng đóng vào quỹ hưu trí, tử tuất thì một năm tổng mức đóng là 2,64 tháng lương, trong khi mức hưởng BHXH một lần cho mỗi năm đóng BHXH chỉ bằng 2 tháng lương. Như vậy, người lao động bị thiệt mất 0,64 tháng lương và quỹ có lợi. Tuy nhiên, BHXH Việt Nam không khuyến khích việc nhận BHXH một lần vì mục tiêu đảm bảo an sinh xã hội bền vững cho người dân.
Thiệt lớn so với hưởng lương hưu
BHXH cũng chỉ ra rằng, nếu so sánh việc nhận BHXH một lần với việc tích lũy thời gian để hưởng lương hưu, thì thiệt thòi là không tính hết. Người hưởng lương hưu, ngoài lương hưu còn được quỹ chi trả toàn bộ tiền mua thẻ BHYT (bằng 4,5% mức lương hưu) và định kỳ, trên cơ sở chỉ số giá tiêu dùng (trượt giá) Nhà nước điều chỉnh tăng lương hưu tương ứng. Được biết, từ năm 2003 đến nay Nhà nước đã điều chỉnh tăng lương hưu 15 lần, với mức tăng từ khoảng 7,5-9,3 lần tùy theo nhóm đối tượng.
Bên cạnh đó, khi NLĐ chết, gia đình còn được trợ cấp mai táng bằng 10 tháng lương cơ sở, thân nhân được hưởng trợ cấp tuất hàng tháng nếu đủ điều kiện hoặc được hưởng trợ cấp tuất một lần với mức thấp nhất bằng 3 tháng lương hưu. Với các giả định, trong đó cơ bản là số tiền người tham gia lựa chọn làm căn cứ đóng BHXH là 5 triệu đồng, mức điều chỉnh lương hưu bình quân tăng 7%/năm, mức bình quân tiền lương làm căn cứ tính lương hưu sau khi đã điều chỉnh theo CPI là 7.137.500 đồng và thời gian đóng BHXH và nhận BHXH một lần cho 20 năm lao động tính từ năm 2008 (năm 2008 là năm đầu tiên thực hiện BHXH tự nguyện). BHXH đã tiến hành các phép tính để làm rõ hơn chênh lệch giữa nhận BHXH một lần với việc hưởng lương hưu.
Cụ thể, nếu nhận BHXH một lần thì mỗi năm đóng BHXH trước năm 2014 tính bằng 1,5 tháng lương bình quân (từ tháng 1-2008 đến tháng 12-2012: 6 năm x 1,5 tháng = 9 tháng). Mỗi năm đóng BHXH từ năm 2014 trở đi tính bằng 2 tháng lương bình quân (từ tháng 1-2014 đến tháng 12-2027: 14 năm x 2 tháng = 28 tháng). Tổng số tháng được hưởng là: 9 tháng + 28 tháng = 37 tháng. Tổng số tiền nhận BHXH một lần là: 7.137.500 đồng x 37 tháng = 264.087.500 đồng.
Trong khi đó, tổng quyền lợi khi hưởng lương hưu (bao gồm cả tiền mua thẻ BHYT, trợ cấp mai táng, trợ cấp tuất một lần theo mức thấp nhất là 3 tháng lương hưu), đối với lao động nữ là 2.161.050.000 đồng, nhiều hơn 1.896.962.000 đồng so với nhận BHXH một lần (nhiều hơn 7,18 lần). Và đối với lao động nam là 1.786.019.000 đồng nhiều hơn 1.521.931.000 đồng so với nhận BHXH một lần (nhiều hơn 5,76 lần). Như vậy, nếu so với hưởng lương hưu thì nhận BHXH một lần là rất thiệt thòi.
