Theo quy định của Luật BHXH năm 2014, từ 1-1-2018, các người sử dụng lao động và người lao động (NLĐ) cần quan tâm một số thay đổi trong phương thức đóng BHXH, BHYT và bảo hiểm thất nghiệp (BHTN).

- NLĐ ngừng việc theo quy định của pháp luật về lao động mà vẫn được hưởng tiền lương thì NLĐ và đơn vị thực hiện đóng BHXH, BHYT, BHTN, bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp (BH TNLĐ-BNN) theo mức tiền lương NLĐ được hưởng trong thời gian ngừng việc.

- Đối với NLĐ không làm việc và không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì không đóng BHXH tháng đó. Thời gian này không được tính để hưởng BHXH, trừ trường hợp nghỉ việc hưởng chế độ thai sản.

- Đối với NLĐ nghỉ việc hưởng chế độ thai sản từ ngày 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì đơn vị và NLĐ không phải đóng BHXH, BHTN. Thời gian này được tính là thời gian đóng BHXH, không được tính là thời gian đóng BHTN và được cơ quan BHXH đóng BHYT cho NLĐ.

- Đối với NLĐ nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau từ 14 ngày trở lên trong tháng theo quy định của pháp luật về BHXH thì không phải đóng BHXH, BHYT, BHTN nhưng vẫn được hưởng quyền lợi BHYT và không tính là thời gian tham gia BHXH, BHTN.

-Trường hợp hợp đồng lao động (HĐLĐ) hết thời hạn trong thời gian NLĐ nghỉ việc hưởng chế độ thai sản thì thời gian hưởng chế độ thai sản từ khi nghỉ việc đến khi HĐLĐ hết thời hạn được tính là thời gian đóng BHXH, thời gian nghỉ thai sản sau khi HĐLĐ hết thời hạn không được tính là thời gian đóng BHXH.

-Thời gian hưởng chế độ thai sản của NLĐ chấm dứt HĐLĐ, hợp đồng làm việc hoặc thôi việc trước thời điểm sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi không được tính là thời gian đóng BHXH. Trường hợp LĐ nữ đi làm trước khi hết thời hạn nghỉ sinh con theo quy định thì thời gian đi làm trước thời hạn phải đóng BHXH, BHYT, BHTN.

- Trường hợp người cha hoặc người trực tiếp nuôi dưỡng, người mẹ nhờ mang thai hộ, người cha nhờ mang thai hộ hoặc người trực tiếp nuôi dưỡng hưởng chế độ thai sản mà không nghỉ việc thì NLĐ và đơn vị vẫn phải đóng BHXH, BHYT, BHTN, bảo hiểm tai nạn lao động (TNLĐ)- bệnh nghề nghiệp (BNN).

-Đối với NLĐ ký HĐLĐ nhưng đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng không phải đóng BHXH, BHYT, BHTN, BH TNLĐ-BNN.

- Trường hợp NLĐ bị tạm giam, tạm giữ hoặc tạm đình chỉ công tác để điều tra, xem xét kết luận có vi phạm hay không vi phạm pháp luật thì NLĐ và đơn vị được tạm dừng đóng BHXH, BHTN, BH TNLĐ-BNN nhưng vẫn phải đóng BHYT hằng tháng bằng 4,5% của 50% mức tiền lương tháng mà NLĐ được hưởng theo quy định của pháp luật.

- Nếu NLĐ bị oan sai, không vi phạm pháp luật, sẽ đóng bù BHXH, BHTN, BH TNLĐ-BNN trên tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc và truy đóng BHYT trên số tiền lương được truy lĩnh, không tính lãi đối với số tiền truy đóng. Nếu NLĐ vi phạm pháp luật (theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền) thì không thực hiện việc đóng bù BHXH, BHTN, BH TNLĐ-BNN và không phải truy đóng BHYT cho thời gian bị tạm giam.

- Luật cũng quy định rõ, đối với đơn vị, doanh nghiệp (DN) chuyển địa bàn, chấm dứt hoạt động, giải thể, phá sản phải đóng đủ BHXH, BHYT, BHTN cho NLĐ đến thời điểm di chuyển, chấm dứt hoạt động, giải thể, phá sản để làm căn cứ xác nhận thời gian đóng BHXH, BHTN vào sổ BHXH để giải quyết chế độ cho NLĐ.

- Đơn vị, DN được tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất, vẫn phải đóng vào quỹ ốm đau và thai sản, quỹ tTNLĐ-BNN, quỹ BHYT, quỹ BHTN. Hết thời hạn được tạm dừng đóng, đơn vị, doanh nghiệp tiếp tục đóng BHXH, BHYT, BHTN, BH TNLĐ-BNN theo phương thức đã đăng ký và đóng bù cho thời gian tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất. Tiền đóng bù không bị tính lãi chậm đóng.

Trong thời gian được tạm dừng đóng, nếu có NLĐ nghỉ việc, di chuyển hoặc giải quyết chế độ BHXH thì đơn vị đóng đủ tiền BHXH, BHYT, BHTN, BH TNLĐ-BNN và tiền lãi chậm đóng (nếu có) đối với NLĐ đó để xác nhận sổ BHXH.