Theo báo cáo được công bố ngày 3-1 của Cơ quan An ninh y tế Anh (UKHSA), Human Metapneumovirus (HMPV), tức virus gây viêm phổi trên người theo cách gọi của Bộ Y tế Việt Nam, chiếm 4,5% trong các trường hợp bệnh hô hấp được xét nghiệm trong tuần thống kê gần nhất (từ ngày 23 đến 29-12).
Human Metapneumovirus dưới kính hiển vi điện tử - Ảnh: CDC
Tại Trung Quốc, sự gia tăng các trường hợp mắc HMPV giữa mùa bệnh hô hấp, vô tình trùng khớp với thời điểm khởi đầu cơn ác mộng COVID-19 năm năm về trước, đã khiến công chúng lo lắng.
Nhưng chính quyền đã trấn an.
1. Quen thuộc mỗi mùa đông - xuân
Theo CDC Mỹ, HMPV được phát hiện vào năm 2001 và thuộc họ Pneumoviridae cùng với virus hợp bào hô hấp (RSV).
"Việc sử dụng rộng rãi hơn các xét nghiệm chẩn đoán phân tử đã làm tăng khả năng nhận dạng và nhận thức về HMPV như một nguyên nhân quan trọng gây nhiễm trùng đường hô hấp trên và dưới" - cơ quan này cho biết.
Khẩu trang là vật dụng quen thuộc của nhiều người Mỹ khi sử dụng tàu điện ngầm - Ảnh: ABC NEWS
Theo báo cáo hôm 3-1 của UKHSA liên quan đến 7 tác nhân gây bệnh đường hô hấp khác nhau đang phổ biến trong mùa đông này, cúm vẫn là cái tên nổi bật nhất, đang thời kỳ gia tăng, chiếm 29,5 % số ca mắc bệnh đường hô hấp được xét nghiệm.
COVID-19 được đề cập trong một mục riêng, chiếm 2,5%; mục thứ 3 là RSV, chiếm 7,3%. Tại Anh, hai bệnh này đang có xu hướng giảm sau giai đoạn cao điểm.
Adenovirus, HMPV, Parainfluenza, Rhinovirus được đề cập chung trong mục "các virus khác" với tỉ lệ lần lượt là 2,6%, 4,5%, 1,9%, 7,5%. Trong đó HMPV có sự tăng nhẹ so với tuần trước.
Mặc dù vậy, cơ quan y tế phương Tây dường như không tỏ ra quan ngại với HMPV, bởi lẽ nó là một trong những tác nhân gây bệnh theo mùa quen thuộc.
Dữ liệu giám sát từ Hệ thống giám sát virus đường hô hấp và đường ruột quốc gia (NREVSS) của CDC Mỹ cho thấy HMPV hoạt động mạnh nhất vào cuối mùa đông và mùa xuân ở vùng khí hậu ôn đới.
HMPV, RSV và cúm có thể lưu hành đồng thời trong mùa virus đường hô hấp.
2. Người lớn như cảm lạnh,
trẻ nhỏ đề phòng viêm tiểu phế quản
Theo CDC Mỹ, các triệu chứng thường liên quan đến HMPV bao gồm ho, sốt, nghẹt mũi và khó thở; có thể tiến triển thành viêm phế quản hoặc viêm phổi tương tự như các loại virus gây nhiễm trùng đường hô hấp trên và dưới khác.
Thời gian ủ bệnh ước tính là 3-6 ngày và thời gian trung bình của bệnh, có thể thay đổi tùy thuộc vào mức độ của bệnh.
Tương tự, Hội đồng Nghiên cứu sức khỏe và y học của chính phủ Úc (NHMRC) cho biết HMPV là một loại virus đường hô hấp gây ra tình trạng nhiễm trùng nhẹ tương tự như cảm lạnh thông thường hoặc nhiễm RSV.
"Các triệu chứng bao gồm ho, sốt, sổ mũi hoặc nghẹt mũi, đau đầu và mệt mỏi. Các biến chứng như viêm tiểu phế quản hoặc viêm phổi có thể xảy ra ở trẻ nhỏ" - NHMRC lưu ý.
Báo cáo của UKHSA cũng cho thấy tỉ lệ mắc loại virus này cao nhất là trẻ dưới 5 tuổi - khoảng 10% số ca mắc bệnh hô hấp được xét nghiệm trong tuần thống kê gần nhất.
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) không đề cập đến việc nhiễm virus này ở người lớn, nhưng dẫn lại một số nghiên cứu quốc tế về HMPV ở trẻ nhỏ trên trang chủ.
Trong đó, một nghiên cứu được xuất bản bởi Hiệp hội Dị ứng và miễn dịch học Thái Lan cho biết RSV và HMPV là 2 nguyên nhân đáng chú ý gây bệnh viêm tiểu phế quản ở trẻ nhỏ, một căn bệnh thường tấn công trẻ dưới 2 tuổi. Tuy vậy, RSV vẫn chiếm tỉ lệ áp đảo trên số ca.
Một nghiên cứu khác của Viện ung thư quốc gia Ai Cập và Đại học Cairo được WHO dẫn lại thì lưu ý RSV và HMPV có thể gây bệnh nặng, nguy hiểm ở trẻ nhỏ bị suy giảm miễn dịch, ví dụ những bệnh nhi ung thư máu mà công trình này xét đến.
Phim X-quang chụp phổi một người bị biến chứng viêm phổi do HMPV. Tuy vậy, hầu hết mọi người nhiễm virus này chỉ bị bệnh ở mức tương đương cảm lạnh - Ảnh: CDC
3. Phòng bệnh như thế nào?
Theo một thống kê quốc tế được thực hiện bởi Bệnh viện Đại học Dijon (Pháp) và trích dẫn bởi Thư viện Y tế Quốc gia Mỹ, nhìn chung thì HMPV chiếm khoảng 6% số ca bệnh hô hấp vào các mùa cao điểm.
Tại Trung Quốc, nơi người dân đôi khi còn ám ảnh bởi "cơn ác mộng" COVID-19 5 năm trước, khẩu trang là vật dụng quen thuộc - Ảnh: TÂN HOA XÃ
Giai đoạn cao điểm của làn sóng bệnh này có thể khác nhau tùy vào từng khu vực. Ở châu Á, đỉnh điểm của làn sóng HMPV là khoảng tháng 3-4 trong năm; trong khi châu Âu rơi vào khoảng tháng 2-3.
Nhưng cũng có các thống kê cho thấy một số nơi tại 2 châu lục này có một đợt cao điểm thứ hai vào khoảng tháng 9-10.
Biện pháp phỏng HPMV và nhiều bệnh truyền nhiễm khác cơ bản nhưng hiệu quả: Rửa tay - Ảnh: WHO
Trong các nghiên cứu khác, đặc biệt là ở Nam và Trung Mỹ nhiễm HMPV xảy ra quanh năm.
CDC Mỹ đưa ra các nguyên tắc cơ bản phòng ngừa HPMV cũng tương tự như các bệnh đường hô hấp khác: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước trong ít nhất 20 giây; tránh chạm vào mắt, mũi hoặc miệng bằng tay chưa rửa sạch; tránh tiếp xúc gần người đang bệnh.
Bệnh nhân có triệu chứng giống cảm lạnh được khuyên che miệng khi ho và hắt hơi; rửa tay thường xuyên; tránh chia sẻ ly tách, đồ dùng ăn uống với người khác; tránh tiếp xúc gần như hôn với người nhà khi đang bệnh.