Trong nắng chiều cuối ngày, từ Cột cờ Lũng Cú nhìn xuống, Lô Lô Chải hiện ra trước mắt. Giàng Mí Pó - hướng dẫn viên nhiệt tình - chỉ tay về phía đường biên giới Việt - Trung, nơi chỉ cách bản làng một quãng ngắn. Một "chấm" nhỏ trên bản đồ hình chữ S, một bản nhỏ nơi địa đầu Tổ quốc chứa đựng bao niềm thiêng liêng xen lẫn tự hào.

"Di sản sống" nơi địa đầu

"Làng văn hóa Lô Lô Chải (tọa độ: 23°09'49"B - 105°24'14.6"Đ) hiện ra như một nét chấm phá bình yên của vùng đá xám Hà Giang. Ngay cổng vào, du khách háo hức xếp hàng chờ đến lượt check-in tấm biển tên có mã QR.

Làng là nơi đồng bào Lô Lô, một dân tộc ít người đã tụ cư truyền đời, hiện có hơn trăm hộ, nép mình dưới chân Núi Rồng huyền thoại, cao trung bình 1.470 m so với mực nước biển. Thôn Lô Lô Chải thuộc địa phận xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang; trước đây là xã Lũng Cú, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang.

Chúng tôi thong thả rảo bước, ngẩn ngơ trước những nếp nhà trình tường thu hút thị giác: mái lợp ngói máng xám đen, tường đất vàng như sắc màu ngô, bí.

Lô Lô Chải là "di sản sống", qua biến thiên thời gian vẫn giữ được những ngôi nhà này và biến nó trở thành những homestay độc đáo. Khoảng sân rộng ấp ôm bởi bờ rào đá xếp thủ công tỉ mẩn, cao ngang người, rêu phong phủ kín.

Lô Lô Chải rực rỡ "cờ - hoa" đúng nghĩa. Mỗi nhà tung bay lá cờ đỏ sao vàng năm cánh, những dải cờ dây phấp phới cờ Tổ quốc, cờ Đảng. Có nhà còn treo tiêu ngữ "Độc lập - Tự do - Hạnh phúc". Hòa với sắc đỏ màu cờ, khắp bản, những cội đào, lê, mận hân hoan bung nở, sắc trắng sắc hồng xao xuyến cả vùng trời, làm thức dậy cả mùa xuân vĩnh cửu.

Sau một thập niên cộng đồng chung tay làm du lịch, Lô Lô Chải chuyển mình, thoát cảnh sinh kế dựa vào nương lúa, nương ngô trên sườn núi xám khắc nghiệt, hốc đá tai mèo sắc nhọn lởm chởm.

Du khách muôn nơi không chỉ đến cho biết, mà đến để trải nghiệm văn hóa đậm bản sắc, giàu cảm xúc, có chiều sâu. Rời bản, mang theo những gì thật đáng nhớ, họ là "đại sứ" góp phần lan tỏa hình ảnh biên cương Việt Nam hòa bình, hữu nghị, hợp tác, phát triển ra thế giới, vượt ranh giới địa lý, xuyên không gian số.

Lô Lô Chải thành điểm sáng nông thôn mới, nâng tầm vị thế trên bản đồ toàn cầu khi Tổ chức Du lịch thế giới UN Tourism xướng tên "Làng du lịch tốt nhất thế giới" 2025, phù hợp các Mục tiêu phát triển bền vững (SDGs) của Liên hợp quốc.

Lô Lô Chải và Cột cờ Lũng Cú không nằm thế "biệt lập", mà là hợp phần hữu cơ không thể tách rời trong chỉnh thể hệ thống điểm đến của Cao nguyên đá Đồng Văn - Công viên địa chất toàn cầu đầu tiên ở Việt Nam UNESCO công nhận năm 2010. Là "Điểm đến Văn hóa hàng đầu thế giới" 2025 do World Travel Awards vinh danh, công viên trải rộng 2.354 km2 qua địa bàn 4 huyện Yên Minh, Quản Bạ, Đồng Văn, Mèo Vạc của tỉnh Hà Giang cũ.

Cùng ăn, cùng ở, cùng làm

Dường như từ vị trí nào ở Lô Lô Chải ngước lên nhìn cũng thấy Cột cờ Quốc gia Lũng Cú sừng sững, uy nghi trên đỉnh Núi Rồng. Lá đại kỳ 54 m2 kiêu hãnh tung bay, tượng trưng sức mạnh khối đại đoàn kết 54 dân tộc.

Lũng Cú không chỉ là điểm đến du lịch mà còn là biểu tượng thiêng liêng của chủ quyền lãnh thổ. Hành trình vượt 839 bậc thang lên cột cờ là hành trình chạm tới niềm tự hào.

Lũng Cú là địa danh có ý nghĩa biểu tượng, tọa độ thiêng liêng mang niềm tự hào chủ quyền lãnh thổ quốc gia. Để đến chân cột cờ, phải qua 839 bậc thang. Lên đến cột cờ là "thu vào tầm mắt muôn trùng nước non".

Sau hợp nhất với tỉnh Hà Giang, tỉnh Tuyên Quang giữ vị trí đặc biệt trọng yếu với dải biên cương hơn 277 km tiếp giáp Trung Quốc, hơn 440 cột mốc quốc giới, trải 17 xã, 122 thôn bản giáp biên. Vùng phên dậu từng trải qua những thời khắc khốc liệt, nay đang mở ra nhiều cơ hội phát triển mới.

Như bao dải biên cương khắp mọi miền đất nước, tỉnh Tuyên Quang không ngừng xây dựng, củng cố "thế trận lòng dân", thế trận quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân "vững như bàn thạch" ngay từ cơ sở, nền tảng cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Giàng Mí Pó nói với chúng tôi, du lịch nơi địa đầu phát triển như hiện giờ, cũng nhờ lực lượng biên phòng nắm chắc tay súng, giữ vững bình yên, để miền Cao nguyên đá Đồng Văn - Công viên địa chất toàn cầu đầu tiên ở Việt Nam UNESCO công nhận năm 2010 - luôn là điểm đến an toàn cho du khách gần xa. Những bước chân tuần tra bền bỉ, sự gắn bó "cùng ăn, cùng ở, cùng làm" với đồng bào đã tạo nên thế trận vững chắc giữa quân và dân.

Trên dải đất biên cương Lô Lô Chải, mỗi người dân, mỗi ngôi nhà trình tường như những "cột mốc sống" về chủ quyền. Bản sắc văn hóa sâu rễ, bền gốc với sự hiện diện lâu dài, liên tục của đồng bào các dân tộc như "tuyên ngôn chủ quyền không lời" nơi địa đầu.