Đây là thông tin được ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương, chia sẻ tại Hội nghị mở Vương quốc Anh - Việt Nam về Trung tâm tài chính quốc tế tại TP HCM do Tổng Lãnh sự quán Anh, Phòng Thương mại Anh tại Việt Nam (BritCham) và Dragon Capital tổ chức, chiều 25-3, tại TPHCM. 

Theo ông Linh, liên quan đến những biến động của giá dầu thô và thị trường xăng dầu gần đây do ảnh hưởng từ chiến sự ở Trung Đông, có một vấn đề là Việt Nam vẫn phải nhập khẩu dầu thô để sản xuất, sau đó mới chế biến ra các sản phẩm khác. Tuy nhiên, các doanh nghiệp – đặc biệt là doanh nghiệp nhà nước – hiện nay chưa tham gia vào các thị trường phái sinh quốc tế.

"Không phải là chưa được phép, mà thực tế là họ chưa tham gia nên không chủ động được nguồn cung. Khi nguồn cung dầu thô trên thế giới gặp khó khăn hoặc biến động, chúng ta rất dễ bị tác động" – ông Linh nói.

Thực tế, dù pháp luật cũng cho phép các doanh nghiệp tham gia thị trường phái sinh hàng hóa, nhưng việc tham gia cũng đồng nghĩa với việc phải chấp nhận rủi ro. 

Không chỉ dầu thô, nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như cà phê, tiêu, cao su, gạo cũng rơi vào trường hợp tương tự. 

Trong bối cảnh trên, Việt Nam đang triển khai các bước để sớm thí điểm Sàn giao dịch hàng hóa phái sinh vào Trung tâm tài chính quốc tế. Sàn giao dịch này là nơi giúp cho nông dân, các nhà sản xuất của Việt Nam và cả thế giới có thể thúc đẩy giao dịch, nhất là những mặt hàng xuất khẩu chủ lực như cà phê, tiêu, cao su, gạo… Đây cũng là cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào thị trường hàng hóa phái sinh toàn cầu để bán hàng, thu lợi nhuận; còn nông dân, nhà sản xuất nâng cao chất lượng, chuẩn hóa sản phẩm.

"Hiện nay, nhiều doanh nghiệp và cá nhân, kể cả bà con nông dân ở Việt Nam đều tham gia vào các thị trường phái sinh quốc tế như dầu mỏ, cà phê… Tuy nhiên, nông dân và nhà sản xuất lại chưa chủ động đưa ra mức giá của mình nên dễ lâm cảnh "được mùa – mất giá". Nếu nông dân, nhà sản xuất tham gia vào thị trường hàng hóa phái sinh, sẽ chủ động bán được với giá tốt, giá mong muốn còn nhà sản xuất, doanh nghiệp cũng có kênh bảo hiểm về giá, giảm thiểu rủi ro" – ông Linh nói.

Dự kiến, trong tháng 6-2026, sàn giao dịch hàng hóa phái sinh trong Trung tâm tài chính quốc tế ở Việt Nam sẽ được vận hành thí điểm. Bộ Công Thương cũng đang thúc đẩy xây dựng Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh nhằm hoàn thiện khung pháp lý và mở đường hình thành một thị trường giao dịch hiện đại tại Việt Nam.

Theo Bộ Công Thương, các nhóm hàng hóa có thể được thí điểm trên sàn giao dịch này như cà phê, hồ tiêu, gạo, cao su… vốn là những lĩnh vực Việt Nam có lợi thế và đã có sự liên thông giá với thị trường quốc tế. 

Nhóm năng lượng như xăng dầu, khí, dầu thô cũng dự kiến trong danh sách thí điểm với quy mô giao dịch lớn và giá cả minh bạch trên phạm vi toàn cầu.