Ngày 21-5, Báo Người Lao Động tổ chức talkshow "Chính sách thuế mới và giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh", với sự tham dự của Thuế TPHCM, chuyên gia và lãnh đạo ngân hàng.

Kê khai doanh thu chưa khớp với dòng tiền, hóa đơn

Ông Lương Việt Trường, Thạc sĩ - Chuyên viên phòng Thuế cá nhân, hộ kinh doanh và thu khác (Thuế TPHCM), cho biết hiện nay, hộ kinh doanh thường gặp một số sai sót đáng chú ý. Trước hết là việc không thông báo địa điểm kinh doanh với cơ quan thuế khi có từ hai địa điểm trở lên, dù đây là quy định bắt buộc.

Bên cạnh đó, nhiều hộ chưa thực hiện thông báo số tài khoản ngân hàng hoặc ví điện tử phục vụ hoạt động kinh doanh. Liên quan nội dung này, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 50, trong đó gia hạn thời điểm thông báo thông tin tài khoản.

Theo đó, hạn chót để hộ kinh doanh đăng ký, thông báo tài khoản ngân hàng (bao gồm cả tài khoản cá nhân sử dụng cho kinh doanh) là ngày 31-7-2026.

Ngoài ra, tình trạng kê khai doanh thu sai, thiếu hoặc sót vẫn diễn ra khá phổ biến, chủ yếu do việc ghi nhận giao dịch chưa đầy đủ trong quá trình mua bán. 

Việc ghi chép sổ sách kế toán cũng chưa đảm bảo đúng và đủ theo quy định, dẫn đến sai lệch khi xác định doanh thu.

"Để hạn chế các sai sót trên, hộ kinh doanh cần chủ động thực hiện các thủ tục với cơ quan thuế bằng phương thức điện tử, trong đó có việc cài đặt và sử dụng ứng dụng eTaxMobile. Đồng thời, cần hình thành thói quen ghi nhận doanh thu đầy đủ, kể cả các khoản phát sinh qua tài khoản ngân hàng và tiền mặt, nhằm đảm bảo dữ liệu chính xác, minh bạch"- ông Lương Việt Trường khuyến nghị.

Cần tách bạch tài khoản cá nhân và tài khoản kinh doanh để tránh rủi ro thuế

Luật sư Trần Xoa cũng đã bổ sung thêm một số sai sót phổ biến mà hộ kinh doanh thường gặp. Trước hết là tình trạng doanh thu không khớp. Trước đây, nhiều hộ kinh doanh không có thói quen xuất hóa đơn ngay khi bán hàng mà thường gom lại, cuối tháng mới lập hoặc chỉ xuất khi khách hàng yêu cầu.

Thói quen này khi chuyển sang kê khai thuế dễ dẫn đến việc không ghi nhận đầy đủ doanh thu. Trong khi đó, dòng tiền thực tế vẫn thể hiện qua tài khoản ngân hàng hoặc hàng hóa xuất - nhập kho, dẫn đến chênh lệch khi cơ quan thuế đối chiếu.

Hiện nay, cơ quan quản lý có nhiều nguồn dữ liệu để kiểm tra như giao dịch ngân hàng, tồn kho, hóa đơn đầu vào… do đó việc không xuất hóa đơn không đồng nghĩa với việc không bị phát hiện.

Sai sót thứ hai là lập hóa đơn không đúng thời điểm. Nhiều hộ kinh doanh vẫn giữ thói quen khi rảnh mới lập hóa đơn, thay vì thực hiện ngay tại thời điểm phát sinh giao dịch. Trong khi đó, theo quy định, khi chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa, dịch vụ thì phải lập hóa đơn ngay.

Dù hiện nay cơ quan thuế đang có xu hướng hỗ trợ, chưa xử phạt mạnh, nhưng về lâu dài, các hộ cần điều chỉnh để tuân thủ đúng quy định, bởi thời hiệu xử phạt hóa đơn có thể kéo dài đến 2 năm.

Bên cạnh đó, việc xác định thời điểm chuyển giao quyền sở hữu trong trường hợp giao hàng đi tỉnh hoặc bán hàng qua nền tảng số, khiến nhiều hộ kinh doanh còn lúng túng.

Luật sư Trần Xoa lưu ý hộ kinh doanh trước hết cần minh bạch tài chính, tách bạch rõ ràng giữa tài khoản kinh doanh và tài khoản cá nhân. Việc sử dụng chung một tài khoản cho cả hoạt động kinh doanh và chi tiêu cá nhân sẽ gây khó khăn trong quản lý và giải trình về sau.

Tiếp đến, hộ kinh doanh cần chú trọng hóa đơn đầu vào. Khi mua hàng hóa, dịch vụ phải có hóa đơn hợp lệ để được tính vào chi phí, qua đó xác định đúng thu nhập chịu thuế. Nếu không có hóa đơn đầu vào, số thuế phải nộp có thể cao hơn thực tế.

Đối với hóa đơn đầu ra, cần lập đúng thời điểm theo quy định, đồng thời xây dựng quy trình quản lý, phân công rõ người chịu trách nhiệm xuất hóa đơn.

Trường hợp phát sinh sai sót, phải thực hiện đầy đủ thủ tục điều chỉnh, dù trên thực tế có thể gặp khó khăn khi liên hệ lại với khách hàng để lập biên bản.

"Ngoài hóa đơn, hộ kinh doanh cần lưu giữ đầy đủ các chứng từ liên quan như hợp đồng, email, tin nhắn, sao kê ngân hàng… Việc lưu trữ nên được thực hiện cẩn thận, ưu tiên số hóa để đảm bảo an toàn, tránh rủi ro mất mát, hư hỏng, phục vụ cho việc kiểm tra, đối chiếu và giải trình khi cần thiết"- luật sư Trần Xoa nhấn mạnh.