Ngày 9-4, dưới sự chủ trì của Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đã cho ý kiến về Dự án Nghị quyết của Quốc hội về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay.

Theo tờ trình của Chính phủ, xung đột tại Trung Đông đã làm giá năng lượng, đặc biệt là dầu mỏ và khí đốt, biến động mạnh, nguồn cung xăng dầu bị gián đoạn, giá dầu thô thế giới có xu hướng tiếp tục tăng cao.

Các tác động này đã ảnh hưởng lớn đến nguồn cung và thị trường xăng dầu trong nước, làm giá xăng dầu tăng cao trong thời gian ngắn, ảnh hưởng đến sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và sinh hoạt, thu nhập của người dân.

Thời gian vừa qua, để góp phần đa dạng hóa nguồn cung, bình ổn giá xăng dầu trong nước, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo sử dụng nhiều công cụ về chính sách tài khóa.

Tuy nhiên, theo Chính phủ, đây chỉ là giải pháp cấp bách áp dụng trong thời gian ngắn, trong khi tình hình xung đột ở Trung Đông vẫn tiếp tục diễn biến khó lường và tác động trực tiếp đến thị trường xăng dầu trong nước.

Do đó, cần xây dựng chính sách có thời hạn dài hơn để trình Quốc hội ban hành theo thẩm quyền. Bộ Tài chính đã trình Chính phủ để trình Quốc hội sớm xem xét, thông qua dự án Nghị quyết ngay tại đầu kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.

Dự thảo Nghị quyết quy định mức thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay như sau: Mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ etanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut là 0 đồng/lít.

Xăng, dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào. Mức thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại là 0%.

Thảo luận về nội dung này, các đại biểu tại phiên họp đề nghị Chính phủ có các giải pháp tổng thể, đồng bộ từ điều hành giá, minh bạch hóa các thành phần cấu thành giá xăng dầu cơ sở đến bảo đảm chuỗi cung ứng.

Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng; kiểm soát hóa đơn điện tử minh bạch, chặt chẽ để xác nhận tính thực tế của các chi phí đầu vào của các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, tránh trục lợi chính sách...

Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết, UBTVQH cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành một Nghị quyết riêng của Quốc hội về chính sách điều chỉnh một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng dầu và nhiên liệu bay theo đề xuất của Chính phủ.

Theo UBTVQH, việc này nhằm kịp thời bổ sung các giải pháp đồng bộ, hiệu quả, góp phần giảm thiểu tác động tiêu cực do khan hiếm nhiên liệu và biến động tăng giá, ảnh hưởng đến sản xuất, kinh doanh và đời sống nhân dân, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, duy trì mục tiêu tăng trưởng.

UBTVQH thống nhất trình Quốc hội xem xét, quyết định về mức thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng dầu và nhiên liệu bay với mức thuế suất như đề xuất của Chính phủ, áp dụng từ ngày 16-4-2026 đến hết ngày 30-6-2026.

Đồng thời, giao Chính phủ quyết định điều chỉnh, rút ngắn hoặc kéo dài hiệu lực của Nghị quyết; cân nhắc bổ sung quy định trong trường hợp khẩn cấp và giao Chính phủ điều chỉnh mức thuế tại Nghị quyết, báo cáo lại Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Bên cạnh các chính sách về thuế, UBTVQH đề nghị Chính phủ bổ sung các giải pháp tổng thể, đồng bộ về điều hành giá, minh bạch hóa các thành phần cấu thành trong giá xăng dầu, đảm bảo chuỗi cung ứng, tăng cường kiểm tra xử lý nghiêm hành vi đầu cơ găm hàng và kiểm soát hóa đơn điện tử chặt chẽ. UBTVQH cũng lưu ý phải đảm bảo khả năng cân đối ngân sách trong phạm vi bội chi ngân sách của năm 2026 đã được Quốc hội quyết định.

Ủy ban Thường vụ giao Ủy ban Kinh tế và Tài chính hoàn thiện báo cáo thẩm tra trình Quốc hội theo quy định; giao Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội sắp xếp bố trí nội dung này vào chương trình kỳ họp thứ nhất.