Các nhà khoa học vừa có một phát hiện quan trọng về "người đứng thẳng" Homo erectus dựa trên các hộp sọ hóa thạch từ di chỉ Yunxian ở huyện Vân Dương, TP Thập Yển, tỉnh Hồ Bắc - Trung Quốc, là nơi từng nổi tiếng với "Người Rồng thứ 2" Yunxian 2.

Cụ thể hơn, nhóm tác giả từ Đại học Sán Đầu, Đại học Sơn Tây, Đại học Sư phạm Nam Kinh (Trung Quốc), Đại học Purdue, Đại học Hawai'i ở Manoa (Mỹ) tuyên bố hộp sọ Homo erectus cổ xưa nhất tại địa điểm này lên tới 1,77 triệu năm tuổi.

Đó là một phát hiện đủ khiến các nhà khoa học phải viết lại lịch sử loài người.

"Bằng cách kết hợp các hóa thạch Homo erectus ở Yunxian và dữ liệu xác định niên đại chôn cất, chúng tôi hiện đã có thể tái tạo lại một cách khá chính xác niên đại về thời điểm những người tiền sử này xuất hiện ở Đông Á” - đồng tác giả Christopher Bae từ Đại học Hawai'i ở Manoa nói với Sci News.

Viết trên tạp chí khoa học Science Advances, các tác giả cho biết họ đã sử dụng phương pháp định tuổi bằng đồng vị nhôm-26 (Al-26) và beryli-10 (Be-10) để định tuổi lại các hóa thạch Homo erectus tại di chỉ này.

Các đồng vị Al-26 và Be-10 được tạo ra khi tia vũ trụ va chạm với khoáng chất thạch anh. Khi bị chôn sâu dưới lòng đất, quá trình sản sinh đồng vị sẽ dừng lại và sự phân rã phóng xạ sẽ diễn ra.

Vì vậy, chúng phản ánh tuổi của trầm tích và có thể giúp xác định niên đại của các mẫu vật lên tới 5 triệu năm với độ chuẩn xác cao, lâu hơn nhiều so với phạm vi 50.000 năm của phương pháp định tuổi bằng carbon-14 truyền thống.

Các nghiên cứu trước đây vốn cho thấy hóa thạch Homo erectus ở Yunxian chỉ có niên đại 800.000 đến 1,1 triệu năm, nhưng phương pháp mới tiết lộ mẫu vật xưa nhất có niên đại lên đến 1,77 triệu năm.

Điều này đẩy lùi sự hiện diện của loài này ở Đông Á ít nhất 670.000 năm và củng cố luận điểm về sự di cư nhanh chóng từ châu Phi.

Những hóa thạch cổ nhất được biết đến của Homo erectus ở châu Á có niên đại từ 1,78 đến 1,85 triệu năm trước và được tìm thấy tại Dmanisi ở Georgia, khu vực "cửa ngõ" của lục địa.

Phát hiện mới tại Trung Quốc cho thấy loài tổ tiên này có thể đến châu Á sớm hơn nhiều, nhanh chóng lan tỏa đến các miền xa xôi của lục địa.

Điều này cực kỳ quan trọng đối với chúng ta: Homo erectus - tức "người đứng thẳng" - được cho là loài tổ tiên của "người tinh khôn" Homo sapiens chúng ta, trực tiếp hoặc cách 1-2 "bước đệm".

Biết thêm về họ, nhân loại sẽ biết thêm về nguồn gốc của chính mình.

Khám phá mới này cũng nâng cao tầm quan trọng của di chỉ Yunxian. Hồi năm 2025, một nghiên cứu chấn động khác cho thấy một trong các hộp sọ hóa thạch được tìm thấy nơi đây là Người Rồng, tức loài Homo longi, một nhánh mới được khám phá của chi Người (Homo).

Đây là hộp sọ Người Rồng thứ 2 được tìm thấy tại Trung Quốc và cổ xưa hơn nhiều mẫu vật được tìm thấy ở TP Cáp Nhĩ Tân, tỉnh Hắc Long Giang trước đó.

Nhiều nhà khoa học ủng hộ giả thuyết cho rằng Homo erectus là loài tổ tiên chung của nhánh Người Rồng và nhánh chứa 3 loài Homo sapiens, Neanderthal và Denisovan.