10/08/2017 09:46

Thuốc trị tăng huyết áp: Cẩn trọng tác dụng phụ

Tất cả các loại thuốc trị bệnh tim mạch đều gây tác dụng phụ, nếu không gây tác dụng phụ loại này thì cũng gây tác dụng phụ loại khác.

Bạn đọc đã gửi thư hỏi chúng tôi về tác dụng phụ của thuốc trị tăng huyết áp, đặc biệt là thuốc thuộc nhóm ức chế canxi (calci). Điển hình là câu hỏi: "Được biết nifedipin là loại thuốc ức chế canxi, xin hỏi nếu uống lâu dài có bị thiếu canxi máu gây loãng xương hay không? Có thể thay nifedipin bằng loại thuốc hạ huyết áp nào mà không gây ho, không gây phù chân, không làm mất canxi và tim không bị đập nhanh? Xin có một số ý kiến giải đáp.

Thuốc trị tăng huyết áp: Cẩn trọng tác dụng phụ - Ảnh 1.

Không nên tham khảo người không phải là bác sĩ trực tiếp điều trị Ảnh: BBC

Thuốc trị bệnh tăng huyết áp có nhiều nhóm thuốc, trong đó có nhóm gọi là "thuốc ức chế canxi". Nhóm thuốc ức chế canxi còn có tên gọi khác như "thuốc chẹn kênh canxi", "thuốc đối kháng canxi".

Để hiểu rõ tại sao thuốc có tên "ức chế canxi", trước hết ta cần biết hiện tượng co mạch máu trong cơ thể sẽ dẫn đến tăng huyết áp. Huyết áp có thể xem như áp lực cần có để đẩy máu đi xuyên qua các mạch máu để đến khắp nơi trong cơ thể. Vì vậy, nếu mạch máu co lại, huyết áp phải tăng lên- tức tăng huyết áp- mới đẩy máu đi được. Mạch máu được cấu tạo bằng các tế bào cơ trơn. Trên màng tế bào cơ trơn của mạch máu, có những ống nhỏ gọi là "kênh". Khi ion canxi từ bên ngoài tế bào di chuyển theo kênh vào bên trong tế bào cơ trơn sẽ làm cơ trơn co lại, gây co mạch làm tăng huyết áp. Như vậy, nếu có thuốc ức chế làm cho canxi bị chẹn lại không theo kênh để di chuyển vào bên trong tế bào cơ trơn, cơ trơn mạch máu không co nữa mà giãn ra, thế là huyết áp được hạ xuống.

Thuốc có  cơ chế tác dụng như vậy nên mới có tên "thuốc ức chế canxi" hay "thuốc chẹn kênh canxi" hoặc "thuốc đối kháng canxi". Thuốc chỉ có tác dụng ngăn không cho canxi di chuyển vào bên trong tế bào cơ trơn mạch máu chứ hoàn toàn không ảnh hưởng đến lượng canxi từ thực phẩm chúng ta ăn được hấp thu vào máu. Tức là, thuốc ức chế canxi không gây tình trạng thiếu canxi để đưa đến loãng xương như bạn đề cập trong thư. Vì vậy, người bệnh dùng thuốc nifedipin là một thuốc ức chế canxi hoàn toàn yên tâm, không phải lo lắng vì thuốc không cản trở sự hấp thu canxi vào máu, chứ không gây tình trạng thiếu canxi. Tuy nhiên, thuốc vẫn có những tác dụng phụ khác (nhịp tim nhanh, đánh trống ngực, nhức đầu, dị ứng, phù chân…) đòi hỏi dùng thuốc phải có chỉ định và theo dõi của bác sĩ điều trị, tức bác sĩ khám, ghi đơn thuốc mới mua thuốc dùng và trong thời gian điều trị, bác sĩ sẽ giúp xử trí tác dụng phụ của thuốc nếu xảy ra. Riêng tác dụng phụ gây ho khan thường gặp ở thuốc thuộc nhóm ức chế men chuyển (như captopril, enalapril, lisinopril, perindopril...) và rất ít gặp ở thuốc ức chế canxi (nifedipin, nicardipin, amlodipin…)

Ta nên lưu ý, tất cả các loại thuốc trị bệnh tim mạch đều gây tác dụng phụ, nếu không gây tác dụng phụ loại này thì cũng gây tác dụng phụ loại khác. Vì vậy,  trường hợp của bạn nên tái khám ở bác sĩ đã điều trị bệnh của bạn trước đây, kể rõ các tác dụng phụ đã gây khó chịu đối với bạn (như ho khan, bị phù…), để bác sĩ thay đổi chế độ dùng thuốc, hoặc dùng thuốc cũ với liều thấp hơn phối hợp với thuốc khác hoặc hoàn toàn thay thế bằng thuốc khác. Thí dụ, bác sĩ sẽ cho dùng thuốc thuộc nhóm đối kháng thụ thể angiotensin II (như losartan, irbesartan, valsartan...) vì thuốc nhóm này không trực tiếp ức chế men chuyển nên gần như không gây ho khan như nhóm ức chế men chuyển, hoặc không gây phù như thuốc ức chế canxi. Riêng tác dụng phụ gây tim đập nhanh cũng thế, nên báo cho bác sĩ biết. Hoàn toàn không nên tham khảo người không phải là bác sĩ trực tiếp điều trị và tự ý thay đổi thuốc theo ý kiến của bất cứ người nào không phải là bác sĩ điều trị cho mình, vì có thể gây bất lợi cho việc điều trị, thậm chí nguy hiểm cho sức khỏe do việc thay thế thuốc không phù hợp.



                  

PGS-TS-DS Nguyễn Hữu Đức

Tin liên quan

Viết bình luận

Dịch COVID-19 hôm nay: Cần Thơ có ca tử vong, số mắc lại tăng
24 phút trước 548 1k
(NLĐO) - Về dịch COVID-19 hôm nay 1-12, Bộ Y tế cho biết cả nước ghi nhận 581 ca nhiễm. Đây cũng là ngày có số mắc tăng cao nhất trong hơn 2 tuần qua
Bị chó cắn 4 năm trước, người phụ nữ tử vong vì bệnh dại
2 giờ trước 548 1k
(NLĐO) - Người phụ nữ xuất hiện nhiều dấu hiệu bất thường và tử vong với kết quả dương tính virus gây bệnh dại. Trước đó 4 năm, bà bị chó cắn nhưng không được tiêm phòng dại
Chiến dịch bổ sung vitamin A cho trẻ tại TP HCM phải tạm hoãn
2 giờ trước 548 1k
(NLĐO) – Theo khuyến nghị của Bộ Y tế, 1 năm có 2 đợt (đợt 1 ngày 1 và 2-6, đợt 2 ngày 1 và 2-12 hằng năm) bổ sung vitamin A liều cao cho trẻ nhằm phòng các bệnh về mắt như mù lòa, quáng gà. Tuy nhiên, đợt 2 buộc phải tạm hoãn.
Đại dịch HIV/AIDS ở Việt Nam thay đổi thế nào sau hơn 30 năm?
7 giờ trước 548 1k
(NLĐO) - Nếu như giai đoạn 2017-2019, mỗi năm Việt Nam phát hiện khoảng 10.000 trường hợp nhiễm HIV, thì 2 năm gần đây, mỗi năm có hơn 13.000 trường hợp được báo cáo
Phẫu thuật "nhặt" 10 khối u lớn, nhỏ ở ngực cho người phụ nữ trẻ

Phẫu thuật "nhặt" 10 khối u lớn, nhỏ ở ngực cho người phụ nữ trẻ

(NLĐO) - Tự sờ thấy nhiều khối u bất thường ở hai bên ngực khoảng 10 năm nay, bệnh nhân đã đi khám nhiều nơi nhưng chỉ được tư vấn theo dõi và không điều trị gì