Một tín hiệu vui đang xuất hiện ở sân khấu TP HCM: nhiều khán giả đã quay lại rạp để thưởng thức các vở kịch mang màu sắc đương đại. Các câu chuyện trên sân khấu là những đề tài được khán giả trẻ bàn luận ở quán cà phê, trên mạng xã hội hay trong cuộc trò chuyện giữa bạn bè.

Lắng nghe thực tế cuộc sống

Sức hút của sân khấu TP HCM đến từ những tác phẩm mới như: "Thiên đường Pormax" (Sân khấu Thiên Đăng), "Ngôi nhà thiếu đàn bà" (Nhà hát Kịch Sân khấu nhỏ TP HCM - Sân khấu 5B), "Con ai siêu hơn", "Chuyến dã ngoại kinh hoàng", "Xú mé" (Sân khấu Trịnh Kim Chi) hay "Hạ màn" (Sân khấu Hồng Hạc)…

Qua những tác phẩm này, có thể thấy dòng kịch đương đại đang trở thành lựa chọn ưu tiên của nhiều đơn vị nghệ thuật. Sự chuyển động ấy cũng cho thấy sân khấu đã bắt đầu lắng nghe nhiều hơn những gì đang diễn ra trong cuộc sống.

Nhiều năm trước, câu hỏi khiến người làm nghề trăn trở là vì sao khán giả trẻ ít đến rạp xem kịch? Câu trả lời đôi khi rất đơn giản: Họ chưa nhận thấy mình trên sân khấu. Khác với nhiều vở kịch trước đây - vốn thiên về những câu chuyện mang tính minh họa hoặc sinh hoạt đời thường có tình huống xung đột quen thuộc, các tác phẩm mới đang đi thẳng vào đời sống hiện đại với rất nhiều lát cắt gần gũi.

"Con ai siêu hơn" đề cập áp lực thành tích học tập và khoảng cách giữa cha mẹ với con cái. "Chuyến dã ngoại kinh hoàng" chạm đến tâm lý tuổi trẻ, hành vi lệch chuẩn và những lựa chọn phải trả giá. "Xú mé" đi sâu vào những tổn thương cá nhân, sự mặc cảm và nhu cầu được yêu thương. "Thiên đường Pormax" đặt nhân vật giữa vòng xoáy danh vọng, cám dỗ và khoảng trống tinh thần. Đó đều là những câu chuyện hiện diện mỗi ngày trong gia đình, trường học, công sở và cả trên mạng xã hội.

Theo đạo diễn - NSND Trịnh Kim Chi, khán giả trẻ hiện nay rất nhanh nhẹn trong việc tiếp nhận thông tin. Nếu câu chuyện kịch xa thực tế, họ sẽ không quan tâm. "Muốn giữ họ ngồi lại, sân khấu phải thật" - chị nhìn nhận

Chính sự thật ấy đang kéo người xem trở lại sân khấu, hứa hẹn sẽ ngày càng thu hút đông đảo khán giả trẻ. NSND Mỹ Uyên tự tin: "Vở "Ngôi nhà thiếu đàn bà" vừa ra mắt tại Sân khấu 5B. Tôi tin khán giả trẻ sẽ đến đông hơn vì vở diễn chạm đến những điều họ quan tâm".

Cần được đối thoại, chia sẻ

Sức hút của dòng kịch đương đại không hoàn toàn nhờ đề tài mà điều quan trọng hơn là cách kể chuyện đã thay đổi. Nhiều sân khấu lựa chọn tiết tấu nhanh hơn, ngôn ngữ gần gũi đời sống hơn, hình ảnh giàu tính thị giác hơn. Nhân vật cũng không còn được xây dựng theo kiểu một chiều mà có cả sai lầm, ích kỷ, có tổn thương và đôi khi rất mâu thuẫn.

Nhiều tác giả trẻ đã bắt đầu quan tâm đến các vấn đề về tâm lý nhân vật, áp lực xã hội, khủng hoảng bản sắc hay sức ép đô thị - những chất liệu trước đây còn khá mờ nhạt trên sân khấu. Sự thay đổi này giúp sân khấu tạo ra đối thoại thay vì chỉ truyền tải thông điệp.

"Dù vậy, một số tác phẩm vẫn còn theo xu hướng chú trọng yếu tố gây sốc để tạo chú ý. Có vở sử dụng tình huống mạnh nhưng chưa xử lý đến tận cùng tâm lý nhân vật. Có sân khấu chạy theo tốc độ ra mắt vở diễn mà thiếu khoảng lặng cần thiết... Song, những hạn chế này là tất yếu của quá trình tìm kiếm ngôn ngữ sân khấu mới" - PGS-TS Trần Yến Chi nhận định.

Nếu trước đây, nhiều người lo ngại sân khấu mất khán giả trẻ thì hiện nay, chính lực lượng này đang tạo áp lực thay đổi cho sân khấu. Họ cần những câu chuyện gần với trải nghiệm cá nhân. Họ muốn thấy nỗi cô đơn, áp lực công việc, khủng hoảng tinh thần, những vết nứt gia đình hay sự chông chênh của tuổi trưởng thành được kể bằng ngôn ngữ sân khấu chân thật.

NSƯT Ca Lê Hồng nhận xét: "Khán giả trẻ không tìm đến sân khấu để xem những điều mình đã biết. Họ cần cảm xúc, cần đối thoại và cần được chia sẻ". Có lẽ đó là lý do mà nhiều đêm diễn gần đây, khán giả ở lại chụp ảnh cùng nghệ sĩ lâu hơn, trao đổi nhiều hơn và sẵn sàng quay lại lần sau.

Sân khấu TP HCM đang sáng đèn nhiều hơn. "Để giữ ánh sáng ấy lâu bền, các trại sáng tác cần tập trung vào chủ đề đương đại, đừng đề cập quá nhiều về quá khứ. Hãy chọn những vấn đề mà người dân đang quan tâm, về cuộc sống, về nỗi trăn trở, niềm tự hào và cả quyết tâm xây dựng thành phố văn minh, hiện đại, nghĩa tình" - PGS-TS Nguyễn Thị Minh Thái nhấn mạnh.