Theo nội dung bức điện nội bộ đề ngày 18-6 do Ngoại trưởng Marco Rubio ký, gửi đến các phái bộ ngoại giao của Mỹ, các viên chức lãnh sự Mỹ được yêu cầu "thẩm tra toàn diện và kỹ lưỡng" đối với tất cả ứng viên xin thị thực sinh viên và trao đổi văn hóa nhằm xác định những người "mang thái độ thù địch với công dân, văn hóa, chính phủ, các thể chế hoặc các nguyên tắc sáng lập của chúng ta".

Trước đó, ngày 27-5, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã ra lệnh cho các phái bộ ngừng lên lịch hẹn mới đối với người xin thị thực sinh viên và trao đổi văn hóa.

Bức điện mới nói trên cho phép viên chức lãnh sự yêu cầu ứng viên công khai tất cả tài khoản mạng xã hội. "Hãy lưu ý ứng viên rằng việc giới hạn quyền truy cập có thể bị hiểu là đang cố gắng che giấu hoặc lẩn tránh một số hoạt động nhất định" - nội dung bức điện nêu rõ.

Theo bức điện, toàn bộ hoạt động trực tuyến của ứng viên sẽ bị kiểm tra chứ không chỉ giới hạn ở mạng xã hội, đồng thời viên chức được khuyến khích sử dụng bất kỳ "công cụ tìm kiếm hoặc các nguồn trực tuyến phù hợp khác".

"Ví dụ, ứng viên bị phát hiện đã công khai ủng hộ Hamas hoặc các hoạt động của nhóm này trên mạng xã hội và đó có thể là lý do khiến ứng viên bị từ chối thị thực" - bức điện viết.

Ngoại trưởng Rubio từng cho biết ông đã thu hồi thị thực của hàng trăm, thậm chí có thể là hàng ngàn người, bao gồm sinh viên, vì họ tham gia vào các hoạt động mà ông cho là đi ngược lại các ưu tiên chính sách đối ngoại của Mỹ. Các hoạt động đó bao gồm ủng hộ người Palestine và chỉ trích hành động của Israel trong cuộc xung đột tại Dải Gaza.

Những người chỉ trích cho rằng chính quyền ông Donald Trump đã "tấn công vào quyền tự do ngôn luận" được bảo vệ bởi Tu chính án thứ nhất của Hiến pháp Mỹ.

Ngoài ra, chỉ thị mới cảnh báo số lượng cuộc hẹn có thể phải giảm do yêu cầu thẩm tra kỹ lưỡng hơn. Các quy trình kiểm tra này, theo bức điện, được thực hiện trong vòng năm ngày làm việc.

Chỉ thị cũng yêu cầu các phái bộ ưu tiên phỏng vấn các bác sĩ nước ngoài tham gia chương trình y tế qua thị thực trao đổi cũng như các ứng viên sinh viên muốn theo học tại các trường đại học Mỹ có số sinh viên quốc tế chiếm dưới 15% tổng số sinh viên.

Tại Harvard - trường đại học lâu đời và giàu có nhất nước Mỹ, số sinh viên quốc tế chiếm khoảng 27% tổng sinh viên trong năm 2024. Harvard đã bị chính phủ liên bang đóng băng hàng tỉ USD viện trợ và tài trợ.