Sáng 16-3, giá dầu thế giới tiếp tục tăng bất chấp tình hình tại eo biển Hormuz có chuyển biến mới và các quốc gia lớn tiếp tục xả kho dầu dự trữ.

Theo dữ liệu thị trường vào khoảng 9 giờ (giờ Việt Nam), giá dầu Brent giao dịch ở mức 104,59 USD/thùng; dầu thô ngọt nhẹ Mỹ (WTI) đạt 99,15 USD/thùng, tăng khoảng 1% so với cuối tuần.

Tính từ đầu tháng 3 đến nay, giá dầu Brent và WTI đã tăng hơn 40%, lên mức cao nhất kể từ năm 2022. Đà tăng diễn ra trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông bước sang tuần thứ ba, làm dấy lên lo ngại về an ninh năng lượng toàn cầu khi nhiều cơ sở sản xuất và xuất khẩu dầu thô trong khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng.

Lý giải vì sao một số quốc gia đã tiến hành xả kho dầu dự trữ để hỗ trợ nguồn cung cho thị trường nhưng giá dầu vẫn tăng cao, ông Nguyễn Xuân Thắng, Giám đốc Công ty TNHH Hải Âu Phát, cho rằng việc xả kho chủ yếu nhằm tránh nguy cơ đứt gãy nguồn cung chứ không phải để kéo giảm giá dầu.

Theo ông Thắng, khi thị trường năng lượng xuất hiện rủi ro về nguồn cung, các quốc gia thường sử dụng kho dự trữ như một "van an toàn" nhằm duy trì dòng chảy dầu thô ổn định. Chỉ khi nguồn cung toàn cầu bị gián đoạn nghiêm trọng, thị trường mới rơi vào khủng hoảng thực sự.

Trong nước, tại kỳ điều hành giá xăng dầu ngày 14-3, cơ quan quản lý quyết định giữ nguyên giá bán lẻ các mặt hàng xăng dầu so với kỳ trước nhằm ổn định thị trường và hạn chế tác động đến nền kinh tế.

Cơ quan điều hành tiếp tục sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu để hỗ trợ thị trường. Mức chi vào khoảng 4.000 đồng/lít hoặc kg đối với các mặt hàng xăng dầu, riêng dầu diesel khoảng 5.000 đồng/lít.

Hiện giá xăng dầu bán lẻ trong nước chưa tăng mạnh theo đà tăng của giá dầu thế giới. Tuy nhiên, việc chi quỹ với mức lớn trong thời gian ngắn đang khiến nguồn quỹ giảm nhanh.

Nếu tiếp tục duy trì mức chi như hiện nay, Quỹ bình ổn giá xăng dầu có thể chỉ đủ khả năng hỗ trợ thị trường trong khoảng 15 ngày tới.

TS Giang Chấn Tây, Giám đốc Công ty TNHH MTV Bội Ngọc, nhận định Việt Nam cần sớm xây dựng hệ thống dự trữ xăng dầu chiến lược ở quy mô quốc gia.

"Hiện nay, phần lớn lượng dự trữ xăng dầu trong nước do các doanh nghiệp đầu mối thực hiện theo nghĩa vụ kinh doanh. Mô hình này giúp giảm áp lực cho ngân sách nhà nước nhưng về bản chất vẫn là dự trữ mang tính thương mại, chưa phải dự trữ năng lượng chiến lược" - ông nói.

Một phương án có thể xem xét là xây dựng hệ thống kho dự trữ có khả năng bảo đảm nguồn cung xăng dầu trong khoảng 60 ngày, tương đương khoảng 3,6 tỉ lít, tức khoảng 3,6 triệu m³ sức chứa.

Dựa trên kinh nghiệm triển khai các dự án kho xăng dầu lớn trên thế giới, suất đầu tư trung bình khoảng 300 USD cho mỗi mét khối sức chứa. Với quy mô nêu trên, tổng chi phí xây dựng hệ thống kho dự trữ quốc gia có thể vào khoảng 1,1 tỉ USD.

Khi thị trường quốc tế gặp trục trặc, nguồn dự trữ này sẽ đóng vai trò như một "bộ đệm" quan trọng, giúp Việt Nam tránh phải nhập khẩu khẩn cấp với mức giá rất cao.

Bên cạnh việc xây dựng dự trữ năng lượng, các chuyên gia cũng cho rằng cần thúc đẩy phát triển nhiên liệu thay thế, đặc biệt là xăng sinh học. Việc phát triển xăng sinh học giúp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch mà còn tận dụng lợi thế từ ngành nông nghiệp trong nước.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi cần thực hiện thận trọng và có lộ trình phù hợp. Một phương án linh hoạt có thể là ưu tiên bán xăng sinh học vào một số ngày nhất định trong tuần, đồng thời luân phiên ngẫu nhiên để người tiêu dùng dần hình thành thói quen sử dụng.

Khi thị trường quen dần với loại nhiên liệu này, tỉ lệ tiêu thụ xăng sinh học có thể tăng lên mà không gây xáo trộn lớn đối với người tiêu dùng.