Thắng đậm U23 Trung Quốc với 4 bàn không gỡ trong trận chung kết ngày 24-1, U23 Nhật Bản bảo vệ thành công ngôi vương. Chức vô địch lần thứ ba - kỷ lục - không chỉ khẳng định vị thế số 1 châu Á mà còn thể hiện sự thành công của quy trình đào tạo bóng đá Nhật Bản.

Hệ thống đào tạo bài bản

Nhật Bản nổi tiếng với hệ thống đào tạo bóng đá trẻ được xây dựng hiện đại và có chiều sâu bậc nhất châu Á. Có 8 cầu thủ là sinh viên trong nòng cốt lực lượng đội tuyển U23 Nhật Bản tham dự vòng chung kết Giải U23 châu Á 2026. Nhóm cầu thủ này từng trải qua những giải đấu đỉnh cao ở cấp độ câu lạc bộ (CLB) và đội tuyển quốc gia, nên tâm lý thi đấu luôn vững vàng. Giải đấu là một trong những đấu trường để ban huấn luyện U23 Nhật Bản lựa chọn cầu thủ nhằm tạo dựng thế hệ kế thừa tuyển quốc gia.

Nguồn cầu thủ tiềm năng ở Nhật Bản khá dồi dào - từ các trung tâm đào tạo chuyên nghiệp cho đến trường đại học, lớp bóng đá cộng đồng... Điều này giúp các trung tâm, CLB có nguồn cung cấp cầu thủ ổn định, duy trì hoạt động từ lợi ích của các vụ chuyển nhượng cầu thủ với đối tác trong nước và quốc tế.

Từ đầu những năm 1990, cùng với sự ra đời của J-League, LĐBĐ Nhật Bản (JFA) đã xác định đào tạo trẻ là trụ cột chiến lược. Bóng đá học đường, các học viện CLB, hệ thống trung tâm huấn luyện vùng và các đội tuyển trẻ quốc gia được kết nối chặt chẽ, tạo thành một chuỗi phát triển liên tục cho cầu thủ từ thiếu niên đến chuyên nghiệp.

Thế hệ U23 vô địch châu Á 2026 là minh chứng rõ nét. Đa số cầu thủ đều trưởng thành từ các học viện J-League, được thi đấu chuyên nghiệp từ rất sớm và không ít người đã có trải nghiệm quốc tế.

Nâng chất đào tạo trẻ Việt Nam

Lối chơi của U23 Nhật Bản thể hiện những giá trị xuyên suốt trong đào tạo: kỹ thuật cơ bản vững vàng, khả năng xử lý trong không gian hẹp, tư duy chiến thuật hiện đại và cự ly đội hình chuẩn. Nhật Bản không đua sức mà thắng bằng khả năng kiểm soát thế trận và tổ chức lối chơi hợp lý. Đoàn quân của HLV Go Oiwa ghi 16 bàn và chỉ có một lần thủng lưới trước khi đăng quang Giải U23 châu Á 2026.

Đặt U23 Nhật Bản bên cạnh U23 Việt Nam, sự khác biệt về chiều sâu đào tạo trở nên rõ ràng. Việt Nam những năm gần đây đã đạt được nhiều dấu mốc đáng tự hào ở cấp độ trẻ, đặc biệt từ danh hiệu á quân ở Thường Châu (Trung Quốc) năm 2018 đến tấm huy chương đồng tại Jeddah (Ả Rập Saudi) năm 2026. Tuy nhiên, phần lớn thành công của U23 Việt Nam vẫn gắn với những thế hệ cụ thể, mang đậm dấu ấn cá nhân hoặc chu kỳ phong độ ngắn hạn.

Mỗi kỳ Giải U23 châu Á, Nhật Bản lại trình làng một thế hệ mới, gương mặt mới chất lượng cao. Bóng đá Việt Nam nhìn vào thành công của U23 Nhật Bản không phải để so sánh, mà để thấy rõ những kinh nghiệm hay cần học hỏi và khoảng cách cần thu hẹp. Đó là những bài học từ việc tạo môi trường thi đấu ổn định cho cầu thủ trẻ, xây dựng triết lý đào tạo đồng bộ, thống nhất đến phát triển chiều sâu lực lượng cũng như tăng cường thể chất cho giới trẻ ở những giai đoạn vàng của quá trình phát triển sức vóc.