Từ khi công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh bùng nổ vào năm 2022, làn sóng này đã mở ra một mặt trận mới trong cuộc đua tranh giành vị thế thống trị công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc. Theo cơ sở dữ liệu thương mại Data Center Map (Đan Mạch), hơn 3.000 trung tâm dữ liệu đã được dựng lên khắp 50 bang của Mỹ, cùng với hơn 1.400 trung tâm khác đang ở các giai đoạn phát triển khác nhau.

Số lượng trung tâm dữ liệu của Trung Quốc hiện chưa bằng 10% so với Mỹ. Bắc Kinh đang nỗ lực thu hẹp khoảng cách thông qua một chiến dịch xây dựng quy mô lớn do nhà nước dẫn đầu. Trong 5 năm tới, Trung Quốc dự kiến đầu tư khoảng 295 tỉ USD để xây dựng một mạng lưới trung tâm điện toán trên toàn quốc do các doanh nghiệp nhà nước dẫn đầu.

Ông Pu Ding, Tổng Giám đốc dự án trung tâm dữ liệu dưới biển của Công ty Beijing Highlander Digital Technology, cho tờ China Daily biết nhu cầu điện toán AI tại nước này được dự báo tăng gấp 500 lần vào năm 2030.

Theo trang Newsweek, Trung Quốc đã đưa AI trở thành ưu tiên cốt lõi của quốc gia. Khác với sự phát triển chủ yếu do thị trường dẫn dắt ở Mỹ, Bắc Kinh đang đóng vai trò chủ động hơn rất nhiều trong việc quyết định vị trí xây dựng trung tâm dữ liệu.

Chính sách này được gọi là "Dữ liệu miền Đông, điện toán miền Tây". Theo đó, Trung Quốc đẩy mạnh xây dựng cơ sở hạ tầng điện toán và trung tâm dữ liệu tại các khu vực rộng lớn, khô hạn và thưa dân ở miền Tây, thay vì tiếp tục tập trung gần các đô thị đông đúc ở miền Đông.

Trung Quốc cũng là quốc gia tiên phong thử nghiệm cách tiếp cận hướng tới tương lai. Thay vì bơm một lượng nước lớn vào trung tâm dữ liệu, họ đưa thẳng các trung tâm dữ liệu này xuống dưới nước.

Cơ sở đầu tiên thuộc loại này, do Công ty Beijing Highlander Digital Technology phát triển, đã bắt đầu hoạt động ngoài khơi tỉnh Hải Nam năm 2023. Tại đây, các máy chủ được đặt trong khoang kín chịu áp lực dưới đáy biển, tận dụng nước biển để tản nhiệt, từ đó giảm bớt nhu cầu làm mát so với trung tâm dữ liệu trên đất liền.

Đến tháng 5-2026, Trung Quốc tiếp tục đưa vào vận hành một trung tâm dữ liệu dưới nước ngoài khơi Thượng Hải. Cơ sở này sử dụng điện gió ngoài khơi, kết hợp năng lực điện toán hiệu suất cao với nguồn năng lượng xanh. Theo đơn vị phát triển, việc sử dụng điện gió ngoài khơi giúp trung tâm dữ liệu này tiêu thụ ít hơn 22,8% điện năng so với cơ sở truyền thống trên đất liền. Trong khi đó, hệ thống làm mát bằng nước biển chỉ chiếm khoảng 10% tổng mức điện tiêu thụ, thấp hơn đáng kể so với mức 40%-50% ở trung tâm thông thường.

Ngoài ra, theo đài CGTN, trung tâm dữ liệu AI đầu tiên của Trung Quốc được vận hành hoàn toàn bằng điện xanh vừa đi vào hoạt động tại TP Trung Vệ, khu tự trị dân tộc Hồi Ninh Hạ. Sự kiện này đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc tích hợp năng lượng tái tạo với cơ sở hạ tầng điện toán thế hệ mới.

Trung Vệ đã trở thành một trong những trung tâm điện toán lớn của Trung Quốc. Hiện thành phố có 10 khu trung tâm dữ liệu quy mô lớn và 6 trong số 10 nhà cung cấp dịch vụ điện toán hàng đầu đặt cơ sở hoạt động tại đây.