Phát biểu trước các nghị sĩ Đảng Cộng hòa ở Washington hôm 6-1, Tổng thống Donald Trump nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giữ vững quyền kiểm soát Thượng viện, nơi đảng của ông chỉ chiếm đa số sít sao.
"Chúng ta phải thắng cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vì nếu không thắng, họ sẽ tìm lý do nào đó để luận tội tôi" - tổng thống Mỹ nói và nhấn mạnh lo ngại - "Tôi sẽ bị luận tội"
Hiến pháp Mỹ quy định Hạ viện có quyền luận tội tổng thống và các quan chức cấp cao với các hành vi sai phạm bao gồm "phản quốc, nhận hối lộ hoặc các tội nghiêm trọng và hành vi sai trái khác".
Sau khi bị Hạ viện luận tội, tổng thống sẽ bị đưa ra xem xét tại Thượng viện. Nếu có ít nhất 2/3 số thượng nghị sĩ bỏ phiếu kết tội thì Thượng viện Mỹ có thể phế truất tổng thống.
Toàn bộ 435 ghế Hạ viện và 33 ghế Thượng viện sẽ được bầu lại vào tháng 11 tới.
Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: AP
Các thành viên hạ viện được bầu theo các khu vực bầu cử do các bang phân định dựa trên quy mô dân số, trong khi thượng nghị sĩ được bầu theo phạm vi toàn bang.
Tổng thống Donald Trump thời gian qua thúc đẩy các bang do Đảng Cộng hòa kiểm soát thông qua các bản đồ phân chia lại khu vực bầu cử Quốc hội theo hướng có lợi cho đảng này khiến bị chỉ trích.
Các bang Texas, Missouri và Bắc Carolina đã thông qua việc phân chia lại khu vực bầu cử nhằm tăng lợi thế cho các ứng viên Cộng hòa. Phía đảng Dân chủ đáp trả bằng biện pháp tương tự tại California nhưng thông qua "trưng cầu dân ý".
Tổng thống Donald Trump lo lắng sẽ bị “luận tội” (Clip: Xuân Huy - Thanh Long)
Theo nhiều cuộc thăm dò khác nhau, Tổng thống Donald Trump bước vào kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ với tỉ lệ ủng hộ khoảng 42–45%.
Trong bối cảnh kinh tế Mỹ bắt đầu có dấu hiệu chững lại và chiến dịch đột kích gần đây bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro gây nhiều tranh cãi, đảng Dân chủ có thể tận dụng sự bất mãn của cử tri để giành lại quyền kiểm soát Quốc hội.
Dù vậy, Tổng thống Donald Trump vẫn tỏ ra lạc quan về triển vọng của Đảng Cộng hòa. "Chúng ta sẽ làm nên lịch sử và phá vỡ kỷ lục với chiến thắng vang dội trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ" – ông nói.
Mặt khác ông cũng bày tỏ sự "khó hiểu" trước việc Đảng Cộng hòa không nhận được nhiều sự ủng hộ hơn từ công chúng.
"Mong rằng ai đó có thể nói cho tôi biết công chúng đang suy nghĩ điều gì khi Đảng Cộng hoà có chính sách đúng đắn, còn Đảng Dân chủ thì tệ hại" – Tổng thống Donald Trump tiếp tục.
Trong năm qua, một số thành viên Đảng Dân chủ đã kêu gọi luận tội Tổng thống Donald Trump vì các cáo buộc sai phạm, viện dẫn những vụ việc như cuộc không kích của Mỹ nhằm vào Iran hồi tháng 6 mà không được Quốc hội phê chuẩn. Tuy nhiên, do Đảng Dân chủ đang ở thế thiểu số nên đề xuất luận tội chưa được thúc đẩy.
Tổng thống Donald Trump từng bị luận tội 2 lần trong nhiệm kỳ đầu. Lần thứ nhất vào năm 2019 với cáo buộc lạm dụng quyền lực khi bị cho là sử dụng viện trợ của Mỹ cho Ukraine để gây sức ép buộc Tổng thống Volodymyr Zelensky điều tra ông Hunter Biden, con trai của cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden.
Lần thứ 2 diễn ra sau khi những người ủng hộ ông Donald Trump gây bạo loạn Đồi Capitol ngày 6-1-2021. Khi đó, ông bị cáo buộc kích động nổi loạn bởi tuyên bố "có gian lận" trong cuộc bầu cử tổng thống mà ông thất bại năm 2020.
Trong cả 2 lần, Thượng viện Mỹ đều tuyên bố "trắng án" cho Tổng thống Donald Trump. Từng có 57 thượng nghị sĩ bỏ phiếu chống ông Donald Trump vào năm 2021, suýt đạt số phiếu cần thiết là 67. Nếu bị kết tội, ông sẽ không thể tái tranh cử Tổng thống Mỹ vào năm 2024.
Cho đến nay vẫn chưa có tổng thống Mỹ nào từng bị Thượng viện phế truất. Tổng thống Richard Nixon đã từ chức vào năm 1974 trước khi Hạ viện Mỹ tiến hành bỏ phiếu luận tội.
Tổng thống Bill Clinton bị luận tội năm 1998 nhưng sau đó cũng được Thượng viện tuyên "trắng án" – theo Aljazeera.
