Chiều 8-4, theo chương trình kỳ họp thứ nhất, Quốc hội thảo luận tại tổ về: Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng; dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi).

Phát biểu tại tổ Hà Nội về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh việc sửa đổi luật này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của Thủ đô Hà Nội.

Theo đó, đây không chỉ đơn thuần là sửa đổi, hoàn thiện một đạo luật cụ thể, mà là một cơ hội, một bước đi có ý nghĩa chiến lược, nhằm kiến tạo một mô hình thể chế cho Thủ đô Hà Nội.

Thủ đô Hà Nội với vai trò là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, là động lực, đầu tàu phát triển của cả nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng thể chế phải đáp ứng được các yêu cầu phát triển của thành phố trong giai đoạn mới.

Nhấn mạnh tinh thần xuyên suốt khi sửa đổi Luật Thủ đô, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ phải xây dựng một thiết chế pháp lý đặc thù, vượt trội, có tính dẫn dắt đủ mạnh để tháo gỡ các điểm nghẽn, góp phần phát triển Thủ đô Hà Nội.

Đồng thời, luật phải đảm bảo được kỷ luật kỷ cương, tính thống nhất cao của hệ thống pháp luật, vì lợi ích chung quốc gia. "Không thể phá vỡ các trật tự đó" - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nêu rõ luật phải trao quyền mạnh hơn, phân cấp, phân quyền triệt để hơn, song phải đi kèm với trách nhiệm giải trình, kiểm tra, kiểm soát, không buông lỏng.

Thực tiễn cho thấy Hà Nội đang gặp các điểm nghẽn lớn về quy hoạch, hạ tầng, phát triển đô thị, phân cấp, phân quyền… và chưa được giải quyết căn bản. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ các quy định trong luật cần tháo gỡ các điểm nghẽn này.

Dành thời gian phân tích về điểm nghẽn trong quy hoạch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết rất trăn trở về vấn đề này của Thủ đô và đã nhiều lần góp ý, trao đổi với các Chủ tịch UBND TP Hà Nội ở những nhiệm kỳ trước, mong muốn Thủ đô có một quy hoạch xứng tầm. Song đến nay, các vấn đề về quy hoạch vẫn là điểm nghẽn lớn của thành phố.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng quy hoạch phải rõ định hướng, toàn dân phải biết, doanh nghiệp phải biết, phải có tính bền vững. "Quy hoạch không phải nhiệm kỳ 5 năm, không phải Chủ tịch nhiệm kỳ này quy hoạch thế này, người sau lên lại điều chỉnh quy hoạch" - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Bên cạnh đó, trong quy hoạch cần rõ ràng, có tính khoa học, hệ thống. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước dẫn chứng quy hoạch phải xác định rõ được khu vực này là khu đô thị, khu vực kia là để xây trường học, khu văn hóa - xã hội, khách sạn…

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước băn khoăn khi quy hoạch TP Hà Nội đang bất cập, khi dự án cứ xây dựng nhưng đường sá không ai lo. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh trước đây người Pháp quy hoạch khu phố cổ Hà Nội rất hay, gần như không tắc đường, ngập lụt.

Trong khi đó trên thực tế hiện nay, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng cứ xây dựng đến đâu là tắc đường đến đó, rồi ngập lụt, không có hệ thống ngầm thoát nước, trong khi cứ xây nhà để bán. Do đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm một lần nữa nhấn mạnh quy hoạch rất quan trọng, cần xác định vùng lõi thế nào, phát triển thế nào, bao nhiêu khu đô thị vệ tinh…

Về vấn đề thể chế, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo quản trị phục vụ cho phát triển. Không phải chỉ quy định những gì được làm và không được làm, mà quan trọng hơn là phải tạo ra không gian thể chế để Thủ đô chủ động thiết kế, thử nghiệm và triển khai các chính sách phù hợp với đặc thù phát triển của Thủ đô.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng đề nghị ban soạn thảo nghiên cứu kỹ về cơ chế phân cấp, phân quyền bởi đây là nội dung rất quan trọng. Theo đó, việc phân cấp, phân quyền cần rõ ràng, thực chất và có cơ chế kiểm soát.

Cùng với đó, phân quyền phải đi đôi với năng lực thực thi và nguồn lực tài chính. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, tránh tình trạng giao quyền nhưng không đủ điều kiện thực hiện thì rất rủi ro trong quản lý, thực thi nhiệm vụ, làm nửa chừng không hoàn thành được. Đặc biệt cần làm rõ giới hạn của việc cho phép ban hành các cơ chế chính sách khác với quy định hiện hành, hay còn gọi là cơ chế thử nghiệm (sandbox).

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng cơ chế thí nghiệm và thử nghiệm chính sách rất cần thiết. Bởi đây không chỉ là động lực phát triển mà còn là nơi thử nghiệm những chính sách tốt để đổi mới sáng tạo, nếu chính sách thực hiện được sẽ vận động nhân rộng. Đồng thời cần có cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ dám làm, đi kèm với kiểm soát trách nhiệm.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng đề nghị rà soát các cơ chế chính sách phát triển Thủ đô như khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, tài chính ngân sách, đầu tư phát triển hạ tầng, liên kết vùng để đảm bảo chính sách thực sự đột phá, không trùng lặp với cơ chế chung của cả nước.

Đồng thời, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu các chính sách cần có mục tiêu rõ ràng, công cụ thực hiện cụ thể và tiêu chí đánh giá hiệu quả, tránh tình trạng quy định mang tính nguyên tắc nhưng thiếu điều kiện thực hiện.

Đối với cơ chế liên kết vùng, cần thiết kế theo hướng thực hiện phát triển liên kết kinh tế xã hội, hạ tầng và cung ứng. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị xác định Thủ đô không thể phát triển nếu tách rời vùng và ngược lại, vùng cũng không phát triển được nếu không có vai trò của Thủ đô.

Trong quá trình phân cấp, phân quyền mạnh cho Thủ đô Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lưu ý cần bảo đảm quyền con người của công dân. Mọi chính sách phát triển đều được thực hiện trên cơ sở công khai, minh bạch và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và người dân. Đây là nguyên tắc xuyên suốt, không thể vì mục tiêu phát triển mà xem nhẹ quyền lợi người dân.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, nếu thực hiện tốt, Luật Thủ đô không chỉ tạo đột phá cho riêng Hà Nội mà còn trở thành mô hình thể chế tiêu biểu, có giá trị lan tỏa và dẫn dắt cho sự phát triển của cả nước trong giai đoạn mới, đáp ứng kỳ vọng về một Thủ đô văn hiến, văn minh và hiện đại.